جینپینگ میزبان نشست تاریخی سهجانبه با ترامپ و پوتین میشود
اربیل (کوردستان۲۴) - رئیسجمهور چین، شی جینپینگ، امروز پنجشنبه 19 نوامبر در چین با دونالد ترامپ، همتای آمریکایی خود، دیدار و گفتوگو کرد؛ دیداری که پیش از نشست سهجانبه تاریخی با حضور ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، برگزار شد. پکن هدف این نشست را گفتوگو درباره «صلح جهانی» عنوان کرده است.
این نشست سهجانبه که قرار است با حضور سه رئیسجمهور در ویلای «کیلین» در شهر شنژن برگزار شود، به اعتقاد تحلیلگران، بیش از آنکه به دستاوردهای عملی و توافقهای ملموس منجر شود، از نظر نمادین اهمیت خواهد داشت. این دیدار در شرایطی برگزار میشود که تهاجم نظامی روسیه به اوکراین به پنجمین سال خود نزدیک میشود.
ترامپ درگیر جنگ با ایران است؛ جنگی که عرضه نفت را مختل کرده و به افزایش قیمت کالاها و خدمات مصرفی در سراسر جهان انجامیده است. در همین حال، چین که قدرت و نفوذ منطقهای آن رو به افزایش است، درصدد تقویت موقعیت خود در شرق آسیاست.
برگزاری این نشست نگرانیهایی را برانگیخته است مبنی بر اینکه این سه رهبر قدرتمند ممکن است درصدد تقسیم جهان به حوزههای نفوذ باشند؛ برای مثال، با اتخاذ تصمیمهایی درباره سرنوشت اوکراین، بدون در نظر گرفتن مواضع کییف یا کشورهای اروپایی.
پیش از دیدار سهجانبه، ترامپ و پوتین با یکدیگر ملاقات کردند. این نخستین دیدار دو رئیسجمهور از اوت ۲۰۲۵ تاکنون بود. رئیسجمهور ۸۰ ساله آمریکا، همتای روس خود را «دوست» خطاب کرد و پوتین نیز در پاسخ به زبان انگلیسی گفت: «از دیدنت خوشحالم.»
پس از آن، ترامپ و شی جینپینگ برای سومین بار در سال جاری میلادی، دیداری دوجانبه و خصوصی برگزار کردند؛ موضوعی که رسانههای دولتی چین آن را گزارش دادند.
انتظار میرفت گفتوگوهای دو رهبر بر مسائل تجاری و احتمالاً تدوین قواعد مشترک در حوزه هوش مصنوعی متمرکز باشد؛ آن هم در شرایطی که سایه رسوایی جاسوسی مرتبط با شرکت انویدیا بر روابط دو کشور سنگینی میکند.
پوتین ۷۴ ساله و شی جینپینگ ۷۳ ساله نیز روز چهارشنبه با یکدیگر دیدار کردند. رئیسجمهور چین اعلام کرد که این پنجاهمین دیدار او با همتای روسیاش بوده است.
پکن، واشینگتن و مسکو روایتهای متفاوتی از دستور کار نشست سهجانبه در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) ارائه کردهاند.
واشینگتن در ابتدا اعلام کرده بود که موضوع اوکراین در دستور کار مذاکرات قرار ندارد؛ اما ترامپ بعداً گفت که جنگ اوکراین نیز در این نشست مطرح خواهد شد. شی جینپینگ در مقابل، این درگیری را مسئلهای نمیداند که حلوفصل آن بر عهده چین باشد.
کرملین اعلام کرده است که دستور کار نهایی نشست هنوز مشخص نشده، اما بهسختی میتوان از طرح موضوع اوکراین در این دیدار اجتناب کرد. قرار است این نشست حداکثر یک ساعت به طول بینجامد.
همزمان، آلمان نیز قرار بود امروز پنجشنبه میزبان نشست متحدان اوکراین در چارچوب ابتکار «ائتلاف داوطلبان» باشد؛ نشستی که جرد کوشنر و استیو ویتکاف، نمایندگان آمریکا، نیز در آن حضور خواهند داشت.
چین تاکنون تنها اعلام کرده است که سه رهبر درباره «حفاظت از صلح جهانی و تقویت ثبات راهبردی در روابط میان قدرتهای بزرگ» تبادل نظرهای عمیق خواهند داشت.
منتقدان هشدار دادهاند که تصاویر و بازتاب رسانهای این نشست میتواند به وجهه رئیسجمهور آمریکا آسیب بزند، در حالی که موقعیت شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین را تقویت خواهد کرد.
کنستانتین کالاچف، تحلیلگر سیاسی روس، در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه گفت:
«در روسیه پس از این نشست گفته خواهد شد که این کشور یکی از قدرتهای کلیدی در عرصه جهانی است، در حالی که کشورهای عضو اتحادیه اروپا چنین جایگاهی ندارند.»
چاک شومر، رهبر دموکراتها در سنای آمریکا نیز گفت:
«شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین دارند دونالد ترامپ را مانند یک ویولن ارزانقیمت به بازی میگیرند.»
خلع سلاح هستهای و جنگ ایران در دستور کار
به گفته مقامهای آمریکایی، جنگ ایران و موضوع خلع سلاح هستهای نیز از دیگر محورهای احتمالی مذاکرات خواهد بود؛ بهویژه آنکه پیمان دوجانبه هستهای میان آمریکا و روسیه در ماه فوریه منقضی شده است.
چین مدتهاست تأکید میکند که آمریکا و روسیه باید پیش از آغاز مذاکرات درباره زرادخانه هستهای کوچکتر چین، ابتدا حجم گسترده تسلیحات هستهای خود را کاهش دهند.
ترامپ در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز از شهر شنژن، با اشاره به زرادخانههای هستهای سه کشور گفت:
«ببینید، ما چهار هزار سلاح هستهای داریم. روسیه سه هزار و ۸۰۰ سلاح هستهای دارد. چین در حال حاضر چهارصد یا پانصد سلاح هستهای دارد، اما در حال نزدیک شدن به ماست.»
ترامپ همچنین اعلام کرد که کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، «علاقهمند است» برای دیدار با او به چین سفر کند. این دو رهبر در نخستین دوره ریاستجمهوری ترامپ، سه بار با یکدیگر دیدار کرده بودند.
پیونگیانگ که طی سالهای اخیر روابط خود را با مسکو نزدیکتر کرده است، تاکنون واکنش رسمی به این اظهارات نشان نداده است. با این حال، رسانههای دولتی کره شمالی روز چهارشنبه تصاویری از بازدید کیم جونگ اون از یک دانشگاه نیروی دریایی منتشر کردند.
استقبال در فرودگاه؛ نشانهای از نزدیکی دیپلماتیک
شی جینپینگ در اقدامی کمسابقه و برخلاف رویههای دیپلماتیک چند دهه اخیر، شخصاً در فرودگاه به استقبال دونالد ترامپ رفت. دو رئیسجمهور برای لحظاتی یکدیگر را در آغوش گرفتند و سپس مراسم استقبال رسمی با فرش قرمز، حضور کودکان در حال تشویق و پرواز نمایشی جنگندههای نیروی هوایی برگزار شد.
این اقدام در واقع متقابلِ استقبالی بود که ترامپ در ماه سپتامبر در پایگاه مشترک اندروز از شی جینپینگ به عمل آورده بود.
ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز درباره روابط خود با رئیسجمهور چین گفت:
«این یک رابطه دوستانه و مبتنی بر احترام است.»
او همچنین استقبال شی در فرودگاه را نشانه «احترام بسیار زیاد» دانست و افزود:
«من از این اقدام قدردانی میکنم. این یک پیروزی بزرگ برای ماست؛ برای چین هم پیروزی بزرگی محسوب میشود.»
از دیگر رهبران حاضر در اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه میتوان به سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن، لی جائهمیونگ، رئیسجمهور کره جنوبی، مارک کارنی، نخستوزیر کانادا و آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا اشاره کرد.
به گزارش توکیو، تاکایچی که نخستین سفر خود به چین را پس از اظهارات جنجالی یک سال پیش درباره تایوان انجام میدهد، روز چهارشنبه با پوتین نیز دیدار کرد؛ دیداری که در شرایط تداوم تنش در روابط ژاپن و روسیه برگزار شد.
با وجود اختلافات و تنشهای سیاسی میان این کشورها، تمامی رهبران حاضر، از جمله پوتین، امروز پنجشنبه در عکس یادگاری موسوم به «عکس خانوادگی» اجلاس APEC شرکت کردند و با شالهای ویژه در کنار یکدیگر قرار گرفتند.
تجارت و هوش مصنوعی در حاشیه نشست
علاوه بر نشست محوری سهجانبه، انتظار میرفت رهبران حاضر در اجلاس درباره موضوعات دیگری از جمله تجارت و هوش مصنوعی نیز گفتوگو کنند.
شی جینپینگ امروز پنجشنبه در مراسم افتتاحیه نشست رهبران APEC، خواستار «کاهش موانع تجاری و سرمایهگذاری» شد.
در مقابل، دونالد ترامپ مخالفت خود را با آنچه «هرگونه مقرراتگذاری جهانیگرایانه یا هر اقدامی برای کنترل و محدود کردن» هوش مصنوعی خواند، اعلام کرد.
ای.اف.پی/ب.ن