Herêm Kemal Axa: Bi vî awayê niha em deng nadin projeyasaya budceyê
Navenda Nûçeyan (K24) – Li gorî reşnivîsa projeyasaya budceya giştî ya Iraqê ya sala 2027an ku hatiye belavkirin, pişka Herêma Kurdistanê ji bo asta herî nizm a pênc salên dawî hatiye daxistin. Li hember vê gavê, fraksiyonên Kurdistanî li Parlamentoya Iraqê eniyeke hevbeş ava dikin û bi yekdengî radigihînin ku bi vî şêweyê heyî deng nadin projeyasayê.
Projeyasaya budceya 2027an a Iraqê, ku Kurdistan24ê wek yekemîn medya reşnivîsa wê belav kir, xercên giştî yên hikûmeta Iraqê bi 217 trîlyon dînar û dahatan jî bi 174 trîlyon dînar dinirxîne. Tevî guherînên giştî yên di budceyê de, xala herî nakok kêmkirina berbiçav a pişka darayî ya Herêma Kurdistanê ye.
Li gorî hûrgiliyên reşnivîsê, ti pere yan projeyek ji bo veberhênan, damezrandin û pêşxistina Herêma Kurdistanê nehatiye terxankirin û tenê budceya xebitandinê (teşxîlî) hatiye destnîşankirin; ev budce jî bi qasî ku têra tevahiya mûçeyên karmendan bike nîne û di pênc salên dawî de kêmtirîn rêje ye.
Zanyariyên darayî yên di projeyasayê de wiha ne:
- Pişka giştî ya Herêmê: Hatiye diyarkirin wek 13.308 trîlyon dînar. Ev di demekê de ye ku ev pişk di sala 2023an de 16.498 trîlyon dînar bû, ango bi rêjeya %19.3 kêm bûye, di sala 2021ê de jî 11.482 trîlyon dînar bû.
- Rêjeya ji tevahiya xercan: Pişka Herêmê ji tevahiya xercên Iraqê tenê %6.1 pêk tîne; di demekê de ku ev rêje di sala 2023an de %8.3 û di sala 2021ê de %8.8 bû.
- Budceya veberhênanê: Ji bo veberhênana li Herêma Kurdistanê tenê 0.499 trîlyon dînar hatiye terxankirin, li beramberî 2.784 trîlyon dînarên sala borî.
- Dahata petrolê: Şandina 400 hezar bermîl petrol rojane ya Herêma Kurdistanê di çarçoveya dahatan de wek xwe hatiye hiştin, tevî ku piştî êrîş û rawestandina hinardekirinê ev rêje nehatiye şandin.
Li hemberî van kêmkirinan, fraksiyonên Kurdistanî li Bexdayê eniyeke hevpar ava dikin û tekez dikin ku rê nadin ev zilm li mafên miletê kurd bê kirin.
Serokê Fraksiyona Yekîtiya Niştimaniya Kurdistanê (YNK) li Parlamentoya Iraqê Herêm Kemal Axa ji Kurdistan24ê re ragihand: "Bi vî şêwazê niha em deng bi projeyasaya budceyê nadin. Nabe û nayê qebûlkirin ku yasayek bi zirar û serdestkirina li ser mafên xelkê derbas bibe."
Her wiha Berdevkê Fraksiyona Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) jî heman helwest piştrast kir û destnîşan kir: "Bêyî garantîkirina heqdestên darayî û mafên destûrî yên Herêma Kurdistanê, em deng bi vê pêşnûmeyê nadin."
Kurd daxwaza pişka %14ê dikin
Herêma Kurdistanê daxwaz dike ku di projeyasaya budceya 2027an de pişka wê li gorî encamên serjimêriya giştî ya şêniyan bibe %14.
Yekhelwestiya partiyên kurdistanî hevkêşeya qanûnvedanê li Bexdayê dixe ber qonaxeke zehmet û desthilatdarên hikûmeta navendî neçar dike ku li ser vê reşnivîsê ji nû ve bifikirin. Peyama aliyên kurdî li Bexdayê zelal e: Ti budceyeke ku mafên destûrî û şayisteyên darayî yên xelkê Kurdistanê binpê bike, dê xwedî rewatiya derbasbûnê nebe.