نهێنییه‌كی په‌تای كۆرۆنا.. ژماره‌ (20) له‌ چوار سه‌ده‌دا بووه‌ته‌ مۆته‌كه‌ی مرۆڤایه‌تی

بۆچی له‌ ساڵی بیستی هه‌ر سه‌د ساڵێك په‌تا بڵاوده‌بێته‌وه‌

K24 – هه‌ولێر:

بڵاوبوونه‌وه‌ی ره‌شاو(تاعون)، كۆلێرا، ئایدز و ئه‌نفلۆنزا جۆراوجۆره‌كان له‌ مێژووی مرۆڤایه‌تیدا زیاتر له‌ قوربانیانی هه‌ردوو شه‌ڕی جیهانی مرۆڤیان له‌ناو بردووه‌.

ئه‌وه‌ی زانایانی تووشی تێڕامان و سه‌رسامی كردووه‌، ئه‌و په‌تایانه‌ی زۆرترین قوربانیان لێكه‌وتووه‌ته‌وه‌، له‌ ساڵی (20)ی هه‌ر سه‌ده‌یه‌كدا بڵاوبوونه‌ته‌وه‌.

سه‌ره‌ڕای بوونی لێكدانه‌وه‌ی جیاجیا، به‌ڵام هێشتا نهێنی ژماره‌ (20) و په‌یوه‌ندی به‌ بڵاوبوونه‌وه‌ی په‌تا كوشنده‌كان نه‌زانراوه‌.

تاعون له‌ 1720 مرسیلیای فه‌ره‌نسای گرته‌وه‌
تاعون له‌ 1720 مرسیلیای فه‌ره‌نسای گرته‌وه‌

له‌ ساڵی (1720) په‌تای تاعون، یان ره‌شاو و مردنی ره‌ش، شاری مرسیلیای فه‌ره‌نسای گرته‌وه‌ و له‌ ماوه‌ی چه‌ند رۆژێكدا، زیاتر له‌ (100) هه‌زار كه‌س گیانیان له‌ده‌ستدا.

ئێسك و پرووسكی قوربانیانی تاعونه‌كه‌ی فه‌ره‌نسا
ئێسك و پرووسكی قوربانیانی تاعونه‌كه‌ی فه‌ره‌نسا

سه‌د ساڵ دواتر و له‌ ساڵی (1820) په‌تای كۆلێرا له‌ ئه‌ندۆنیزیا، تایله‌ند، فلیپین بڵاوبوویه‌وه‌ و زیاتر له‌ (100) هه‌زار كه‌س بوونه‌ قوربانی.

به‌ هه‌مان شێوه‌ و كاره‌ساتبارتر سه‌د ساڵ دواتر و له‌ ساڵی (1920)دا، په‌تای ئه‌نفلۆنزای ئیسپانی له‌ ژماره‌یه‌ك وڵاتی جیهان بڵاوبوویه‌وه‌ و له‌ ئه‌نجامیدا زیاتر له‌ (100) ملیۆن مرۆڤ گیانیان له‌ده‌ستدا.

ئێستا ئێمه‌ له‌ ساڵی (20)ی هه‌زاره‌ی سێیه‌مین و په‌تای ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ، قه‌ره‌باڵغترین وڵاتی جیهانی گرتووه‌ته‌وه‌. ژماره‌ی قوربانییه‌كان له‌ زیادبووندایه‌ و تا دێت مه‌ترسییه‌كان گه‌وره‌تر ده‌بن.