بهغدا بهردهوام دهبێت له كڕینی گازی ئێران
ئهمهریكا رێگهی پێداوه
K24 – ههولێر:
ئهمهریكا بۆ سێیەم جار مۆڵەتی بۆ عێراق درێژکردەوە کە گاز لە ئێران بکڕێت، ئەوەش بۆ پێویستییەکانی بەغدا دەگەڕێتەوە کە ناتوانێت بێ گازی ئێران سووتهمهنی بۆ وێستگەکانی کارەبا دابین بکات، سەرەڕای ئەوەش وەزیری کارەبای عێراق وتی: هاوردەکردنی گازی ئێران لە 25 بۆ چوار ملیۆن مەتر سێجا دابەزیوە، ئەوەش ئاستی بەرهەمهێنانی کارەبای بۆ 14 هەزار مێگاوات کارەبا دابەزاندووە.
میدیا ناوخۆیی و جیهانییەکان جاریکی دیکە هەواڵەکانیان لەسەر هاوردەکردنی گازی سروشتی ئێران لە لایەن عێراق و درێژکردنەوەی مۆڵەتی واشنتن چڕکردووەتەوە.
دوای پڕۆسەی ئازادی عێراق، بەغدا لە ژێر هەژموونی دەسەڵاتی شیعەدا پەیوەندییە سیاسی و ئابوورییەکانی لەگەڵ تاران بەهێز بوو بە تایبەت لەسەردەمی حوکمی نووری مالیکیدا. بەمەش بۆ دابینکردنی کارەبا و گازی پێویست بۆ وێستگەکان، بەغدا لە بڕی ئەوەی بیر لە پەرەپێدانی گازی گازی ناوخۆیی بکاتەوە، لە ساڵی 2013 گرێبەستێکی شەش ساڵەی لەگەڵ تاران واژوو کرد، بە گوێرەی رێککەوتنەکە عێراق لە وادهی رێککەوتنەکەوە رۆژانە حەوت ملیۆن مەتر سێجا گاز هاوردە دەکات، تاوەکو ساڵی 2017 ئاستی هاوردەکردن بۆ رۆژانە 25 ملیۆن مەتر سێجا بەرزدەکاتەوە، ئەوەش بۆ دابینکردنی گازی پێویست بۆ وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبای سەدر، بەغدا و ئەلمەنسوورییە, کە رێککەوتنەکە ساڵانە سێ ملیار و 700 ملیۆن دۆلار داهاتی بۆ ئێران دەبێت.
پەیوەندی نێوان تاران و بەغدا زیاتر پەرەی سەندو بەجۆرێک هاوردەکردنی گازی ئێران لەلایەن عێراقەوە گەیشتە 28 ملیۆن مەتر سێجا رۆژانە، 1300 مێگاوات کارەبا.
دوای دەستبەکاربوونی دۆناڵد ترەمپ و کشانەوەی لە رێککەوتنامەی ئەتۆمی لە پێنجی تشرینی دووەمی ساڵی 2018 جارێکی دیکە سزای بەسەر ئێران سەپاندەوە، یەکێک لە سزاکانیش کەرتی نەوتی وڵاتەکە بوو، کە وڵاتانی هاوردەکاری نەوتی ئێرانی ناچار کرد هاوردەکانیان بۆ سفر دابەزێنن، تەنیا چەند وڵاتێکی بەخشی یەکێک لەوان عێراق بوو بەوەی لە پێویستییەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا پشتی بە گازی ئێران بەستبوو.
بۆ ئەوەش لە 21 کانوونی یەکەمی ساڵی 2018 ماوەی 90 رۆژ مۆڵەتی بە عێراقدا گاز لە ئێران بکڕێت، بەڵام دوای کۆتایی هاتنی وادهكهی لە 17 تشرینی یەکەمی 2019 جارێکی دیکە واشنتن مۆڵەتێکی 120 رۆژەی بە عێراق بەخشیەوە، لە 13 ی شوباتی ئەمساڵ ئەو وادەیە کۆتایی پێدێت، بەڵام چونکە عێراق گازی پێویست بەرهەم ناهێنێت، واشنتن بۆ جاری سێیەم مۆڵەتەکەی بۆ عێراق درێژکردەوە بەبێ ئەوەی ماوەی مۆڵەتەکە دیاریبکرێت.
بەجۆرێک مانگی رابردوو وەزارەتی کارەبای عێراق لەبارەی هاوردەکردنی گاز لە ئێران رایگەیاندبوو، هاوردەکردنی گازی ئێران رۆژانە لە 25 ملیۆن مەتر سێجاوە بۆ رۆژانە چوار ملیۆن مەتر سێجا دابەزیووە، کە ئەوەش کاریگەری هەبووە لەسەر بەرهەمهێنانی کارەبا، کە لە 19 هەزار مێگاواتەوە بۆ 14 هەزار مێگاوات دابەزیوە.
ئەمە لەکاتێکدایە خواستی عێراق بۆ کارەبا 27 هەزار مێگاواتە، کە ساڵانە 7% خواستەکە بەرزدەبێتەوە، کەمبوونەوەی کارەباش بزوێنەرێکی سەرەکی خۆپیشاندانەکانی عێراقە، بە تایبەت لە وەرزی هاویندا و بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما خواستی عێراقییەکان بۆ کارەبا بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزدەبێتەوە.