سوننەکان لە دژایەتیکردنی کاندیدبوونی مالیکی بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران پاشگەزبوونەوە
ئەنجوومەنی سیاسی نیشتمانی سوننە، لە دوو ڕاگەیەنراوی جیاوازدا دوو جار هەڵوێستی خۆیان بۆ کاندیدبوونی نووری مالیکی بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران راگەیاند، جارێک دژ و جارێک رازین.
شەممە 24ـی کانوونی دووەمی 2026، "چوارچێوەی هەماهەنگی لە کۆبوونەوەیەکی فراواندا کە ئەمڕۆ لە نووسینگەی هادی عامری بەڕێوەچوو، بە زۆرینەی دەنگ نووری مالیکی وەک کاندید فەرمی بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عێراق دیاریی کرد و داوای لە پەرلەمان کرد بەپەلە دانیشتنی هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار گرێ بدات".
دوای ڕاگەیاندنی نووری مالیکی وەکو کاندیدی شیعەکان بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران، ئەنجوومەنی سیاسی نیشتمانی سوننە، ڕاگەیەنراوی بڵاوکردەوە و رایگەیاند، داوا لە سەرکردەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی شیعەکان دەکەین کە "بەرپرسیارێتی مێژوویی" خۆیان هەڵبگرن و پابەندبن بە پرەنسیپی کۆدەنگی نیشتمانی لە کاتی هەڵبژاردنی کاندیدەکانی سەرۆکایەتیدا. ئاماژەی بەوەش کردووە، ئەزموونی دووبارە سەرهەڵدانەوەی مەترسییەکان سەلماندوویەتی کە توانای بەدەستهێنانی سەقامگیری و گەڕاندنەوەی متمانەی گشتییان نییە.
ئەنجوومەنی سیاسی نیشتمانی ڕایگەیاندووە، ئەو قۆناغە هەستیارەی عێراق پێیدا تێدەپەڕێت پێویستی بە بڕیاری بەرپرسیارانە و مێژوویی هەیە کە بەرژەوەندیی میللەت و گەلەکەی لە سەرووی هەموو ڕەچاوکردنی دیکەوە لە پێشینەی خۆیدا بێت،
هاوکات ئاماژەی بەوەش کردووە، بەهۆی بڵاوبوونەوەی ناوی کاندیدی نوێی شیعەکان کە لە خوولی پێشوودا پەیوەندییان بە دروست بوونی قەیرانی قووڵی سیاسی، ئەمنی و ئابوورییەوە هەبووە، بە جۆرێک تاوەکوو ئێستاش کەریگەرییەکانیان بەسەر هاووڵاتییانی عێراقەوە مانەوەتەوە، هەست بە نیگەرانی گەورە دەکرێت بە تایبەتی لەو پارێزگایانەی کە تووشی وێرانکاری و نەهامەتی بوونەتەوە.
لە ڕاگەیەنراوەکەدا باس لەوەش کراوە، لەو قۆناغەدا کە ئەوان سەرکردایەتیی حکوومەتی عێراقیان دەکرد کارەساتی گەورە ڕوویداوە، هاتنە ناوەوەی ڕێکخراوی تیرۆریستی داعش یەکێکە لە گەورەترین کارەساتەکان، بەهۆیەوە بەشێک لە پارێزگاکانی عێراق لە لایەن تیرۆریستانەوە داگیر کران، بە ملیۆنان هاووڵاتی ئاوارە بوون، ژمارەیەکی زۆر خەڵک بوونە قوربانی، هەروەها پرسی ئەو کەسانەی کە بێسەروشوێن بوون تاوەکو ئێستا یەکلایی نەکراوەتەوە.
ئەنجوومەنی سیاسی نیشتمانی هەروەها سەرنجی بۆ ئەوە ڕاکێشاوە، ئەم ماوەیە تێکچوونی ئاشکرای پەیوەندییەکانی عێراق لەگەڵ دراوسێ عەرەبی و ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکانی لە ئاستە جیاجیاکاندا هەبووە، ئەمە جگە لە دابەزینی ئاستی وەبەرهێنان لە پرۆژەی ژێرخانی ئابووری ڕاستەقینە کە خزمەت بە هاووڵاتی عێراقی دەکەن و پێداویستییەکانیان دابین دەکەن و داهاتی نیشتمانی زیاد دەکەن، هەروەها گەشەی ئابووری بەهێزتر دەکەن.
لە ڕاگەیەندراوەکەدا جەخت لەوە کراوەتەوە، ئەو نیگەرانییانە لە پاڵنەری تائیفی یان ڕکابەریی سیاسی سەرچاوە ناگرن، ئاماژە بەوە کراوە، بۆ وەبیرهێنانەوە باڵاترین دەسەڵاتی ئایینی لە نەجەف، لەگەڵ بۆچوون و ڕێنمایی دەسەڵاتە ئایینیەکانی دیکە لە مەزهەبە جیاوازەکان، جەختی لەسەر پێویستی گۆڕانکاری و هەنگاونان بەرەو دەستنیشانکردنی سەرکردەکان کردووەتەوە کە توانای وەرگرتنی بەرپرسیارێتییان هەبێت.
ئەنجوومەنەکە جەختی لەوە کردووەتەوە، عێراقی ئەمڕۆ زۆر پێویستی بە کەسایەتییەکی کۆدەنگی هەیە کە باوەڕی بە هاوبەشی نیشتمانی ڕاستەقینە هەبێت و ئەولەویەت بدات بە بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و ئاوەدانکردنەوە و چارەسەرکردنی پرسە مرۆییەکان و بنیاتنانی دەوڵەت و دامەزراوەکان و سەروەری یاسا، نەک دووبارەکردنەوەی ئەو ئەزموونانەی سەلماندوویانە کە توانای بەدەستهێنانی سەقامگیری یان گەڕاندنەوەی متمانەی هاووڵاتیانیان نییە.
لە کۆتایی ڕاگەیەنراوەکەدا داوا لە سەرکردەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی کراوە ئەو بەرپرسیارێتییە مێژووییە هەڵبگرن کە لەسەریان دانراوە و پابەندبن بە پرەنسیپی قبوڵکردنی نیشتمانیی کاندیدەکانی سەرۆکایەتی سەرۆکایەتی و گوێ لە دەنگی گەل بگرن، کە چاوەڕوانی سەرکردایەتییەکن قبوڵکردن و ڕێزی خۆی لە وانەکانی ڕابردووەوە وەربگرێت، هەروەها لۆژیکی دەوڵەت لە پێشینەی کارەکانیدا، لە پێناو پاراستنی عێراق و خاک و گەلەکەی، و پاراستنی داهاتووی نەوەکانی داهاتووی بێت.
لە لایەکی دیکەوە هاوپەیمانی عەزم کە لایەنێکی پێکهێنەری ئەنجوومەی نیشتمانی سوننەکانە، لە ڕاگەیەنراوێکدا، دەڵێت،"ئەو ڕاگەیەنراوەی بڵاو کراوەتەوە بە کۆ دەنگی سوننەکان نەبووە، تەنها ڕای تاکەکەسی محەممەد حەلبووسی، سەرۆکی هاوپەیمانی تەقەدووم لەخۆدەگرێت، جەخت لەوە دەکەینەوە کە ئەو ڕاگەیەنراوە ڕەنگدانەوەی هەڵوێستی هاوپەیمانی عەزم و لایەنەکانی دیکە نییە لە نێو ئەنجوومەنی سیاسی نیشتمانی".
لە بەرانبەردا هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا کە لە لایەن نوری مالیکییەوە سەرکردایەتی دەکرێت، لە وەڵامی ڕاگەیەنراوەکەی ئەنجوومەنی سیاسیی نیشتمانی سوننەکان، رایگەیاندووە، شیعەکان ڕێزیان لە هەستی سوننەکان گرتووە لە هەڵبژاردنی سەرۆکی پەرلەماندا، بۆیە دەبێت لە بەرامبەردا ڕێز لە هەستی شیعە بگرن، ئەگەر ئەمە بڕیاری ئەوان بێت، ئەوا دەتوانن بایکۆتی حکوومەتی داهاتوو بکەن.