دارا عەتار: بەهۆی سەرۆک بارزانی رای گشتیی جیهان بەرامبەر پرسی کورد گۆڕاوە

نووسەر و سیاسەتمەدارێکی کورد رایدەگەیەنێت، پەیوەندییەکانی نێوان کورد و فەرەنسا مێژووییە، بەڵام لە سەردەمی سەرۆک بارزانیدا ئەم پەیوەندییانە قووڵتر بوونەتەوە و جیهان بە چاوێکی دیکە سەیری دۆزی کورد دەکات.

هەینی 6ـی شوباتی 2026،  دارا عەتار، نووسەر، سیاسەتمەدار و نوێنەری پێشووی بارزانی نەمر لە ئەورووپا، لە دیمانەیەکی تایبەتدا لەگەڵ کوردستان24، پەردە لەسەر کۆمەڵێک راستی مێژوویی لادەدات سەبارەت بە سەرەتای پەیوەندییەکانی کورد و فەرەنسا و وردەکاریی ئەو نامە مێژووییانەی کە مستەفا بارزانی بۆ ژەنەراڵ دیگۆڵ ناردوونی. عەتار هاوکات یادەوەرییەکی دەگمەنی کاتی رێککەوتنی 11ی ئازار و رووبەڕووبوونەوەی بارزانی و سەددام حوسێن دەگێڕێتەوە.

نامەکەی بارزانی بۆ دیگۆڵ: "نازییەکانی بەغدا و نازییەکانی ئەڵمانیا وەک یەکن"

دارا عەتار ئاماژە بەوە دەدات کە مێژووی پەیوەندییەکانی کورد و فەرەنسا بۆ شوبات و ئاداری ساڵی 1968 دەگەڕێتەوە. ئەو دەڵێت: "هەڵەیەک هەیە کە دەگوترێت تەنیا یەک نامە نێردراوە، بەڵکوو بارزانی نەمر سێ جار نامەی بۆ ژەنەراڵ دیگۆڵ ناردووە. من خۆم یەکێک لە نامەکانم لە ساڵی 1968 گەیاندە پاریس."

سەبارەت بە ناوەڕۆکی نامەکە، عەتار دەڵێت: "بارزانی نەمر بە دیگۆڵی گوتبوو: تۆ وەک سەرکردەیەک کە فەرەنسا و مستەعەمەرەکانت لە چنگی نازییەکان رزگار کرد، کاتێک فڕۆکەی نازییەکان دێهاتەکانی فەرەنسایان وێران دەکرد و ژن و منداڵیان دەکوشت هەستت چۆن بوو؟ منیش هەمان هەستم هەیە کاتێک 'نازییەکانی بەغدا' دێهاتەکانی کوردستان وێران دەکەن و خەڵکمان کۆمەڵکوژ دەکەن."

ئەم نامەیە لە رێگەی میر "کامەران بەدرخان"ەوە گەیەندراوەتە دەستی دیگۆڵ و وەڵامێکی زۆر ئەرێنی هەبووە، کە دواتر بووە هۆی وروژاندنی پرسی کورد لە ناوەندە ڕۆژنامەوانی و سیاسییەکانی فەرەنسادا.

لە نامەوە بۆ گەرەنتی نێودەوڵەتی؛ قۆناغی سەرۆک بارزانی

ئەو سیاسەتمەدارە کوردە جەخت دەکاتەوە کە ئەگەرچی سەرەتا فەرەنسا و وڵاتانی جیهان دوودڵ بوون لە هاوکاری کورد، بەڵام ئێستا دۆخەکە گۆڕاوە. ئەو دەڵێت: "بەهۆی شەونخوونی و دیپلۆماسییەتی سەرۆک مەسعوود بارزانی، ئێستا پرسی کورد گەیشتووەتە قۆناغێکی زۆر پێشکەوتوو. ئێستا باس لە 'گەرەنتیکردنی' مافەکانی کورد دەکرێت لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، کە ئەمە دەستکەوتێکی گەورەیە."

یادەوەرییەکی نەبیستراو: وەڵامە توندەکانی بارزانی بۆ سەددام حوسێن

دارا عەتار کە خۆی شایەتحاڵی کۆبوونەوەیەکی نێوان مەلا مستەفا بارزانی و سەددام حوسێن بووە لە کاتی رێککەوتنی 11ی ئازاری 1970، چیرۆکێکی سەرنجڕاکێش دەگێڕێتەوە:

1. سەددام حوسێن لە کۆبوونەوەکەدا لەرزیویەتی و بە بارزانی گوتووە "ئەبو ئیدریس، سەرمامە". بارزانیش لە وەڵامدا پێی گوتووە: "وڵاتی ئێمە ساردە چونکە جیاوازە لە وڵاتی ئێوە کە گەرمە"، ئەمە ئاماژەیەکی سیاسی بوو بۆ جیاوازیی خاکی کوردستان و عێراق.

2. کاتێک مستەفا بارزانی فەروەیەکی (پاڵتۆیەکی فەروو) بۆ سەددام هێناوە، سەددام ویستوویەتی لەبەری بکات، بەڵام بارزانی خۆی بە دەستی خۆی کردوویەتییە بەری سەددام و پێی گوتووە: "ئەمە ئەو عەبای بەکرێگیراوییەیە (ڕداء العمالة) کە ئێوە پێمان دەڵێن، ئێستا من دەیدەمەوە بە تۆ."

3. کاتێک سەددام حوسێن قورئانێکی گەورەی وەک دیاری بۆ بارزانی هێناوە و ویستوویەتی دەستی پیا بهێنێت و سوێندی پێ بخوات بۆ رێککەوتنەکە، بارزانی نەیهێشتووە دەستی لێ بدات و پێی گوتووە: "دەست لە قورئان مەدە، چونکە تۆ کافریت (بڕوات پێی نییە)."

پاراستنی مێژوو

دارا عەتار لە کۆتایی دیمانەکەدا ئاشکرای کرد کە تەواوی کتێبخانە تایبەتەکەی خۆی کە دوو هەزار کتێبی دەگمەن و دۆکیۆمێنتاری گرنگی تێدایە، پێشکەش بە رێبازی بارزانی و ئەرشیفی نیشتمانی کردووە، تا وەک سەرچاوەیەک بۆ نەوەکانی داهاتوو بمێنێتەوە. ئەو جەخت دەکاتەوە کە گۆڤاری "کوردستان" کە خۆی سەرنووسەری بووە لە ئەورووپا، گرنگترین رێفرێنسە بۆ ناساندنی تاوانەکانی وەک کۆمەڵکوژی گوندی "داکان" و "سۆریا" بە جیهان.