راپۆرتێکی نێودەوڵەتی: عێراق لە نێوان هەژموونی ئێران و فشارەکانی ئەمریکادا لەسەر پەتێکی باریک رێ دەکات
پەیمانگای "ئەنجوومەنی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ کاروباری نێودەوڵەتی" لە راپۆرتێکی نوێدا تیشک دەخاتە سەر ئایندەی عێراق لە سێبەری ململانێکانی ئێران لە ناوچەکەدا. راپۆرتەکە ئاماژە بە گۆڕانکارییە جەوهەرییەکانی هەژموونی ئێران و داهاتووی پەیوەندییەکانی عێراق لەگەڵ وڵاتانی کەنداو و ئەمریکا دەکات.
پەیمانگاکە کە بنکەکەی لە دەوحەیە، روونی دەکاتەوە، جەنگی ئێران تەنیا قەیرانێکی هەرێمی نییە کە سنوورەکانی عێراق ببەزێنێت، بەڵکو کاریگەرییەکی قووڵی لە ناوخۆی وڵاتەکەدا دروست کردووە. ئەم دۆخە مەترسییەکانی پەیوەست بە دابەشبوونی دەسەڵات، سیستەمی سیاسی، سەروەری و هاوپەیمانییە هەرێمییەکانی زیاتر کردووە.
راپۆرتەکە ئاماژە بەوە دەدات، ئەم گۆڕانکارییانە تەنیا ئەنجامی جەنگ نین، بەڵکو لە پێشترەوە لە ناو ژینگەی سیاسی عێراقدا دەستیان پێکردووە، بەتایبەت لەو قۆناخەی پێش رووداوەکانی 28ـ شوباتی رابردوو، تێیدا باس لە کوژرانی عەلی خامنەیی رێبەری باڵای ئێران دەکرێت.
لە بەشێکی دیکەی راپۆرتەکەدا هاتووە؛ پێگەی ئێران لە ناو عێراق لە ساڵانی رابردوودا بووەتە جێی مشتومڕ، هاوکات وڵاتانی کەنداو خەریکی رێکخستنەوەی سیاسەتەکانیان بوون بەرامبەر بە بەغدا. راپۆرتەکە دەڵێت؛ "ئێران دوای ساڵی 2003 سوودمەندی سەرەکی بووە و توانیویەتی لایەنگر و گرووپی چەکدار لە ناو جومگەکانی دەوڵەتدا جێگیر بکات."
ئەم ململانێیانە حکوومەتی بەغدای خستووەتە دۆخێکی سەختەوە؛ لە لایەک گرووپە چەکدارەکان هێرش دەکەنە سەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا، لە لایەکی دیکەشەوە عێراق دەبێتە گۆڕەپانی وەڵامدانەوە سەربازییەکانی واشنتن، ئەمەش وای کردووە عێراق وەک گۆڕەپانی یەکلاکردنەوەی ئەجێندا دەرەکییەکان دەربکەوێت.
راپۆرتەکە هۆشداری دەدات لە لێکەوتە ئابوورییەکان، بەتایبەت پەککەوتنی هەناردەی نەوت لە رێگەی گەرووی هورمزەوە. ئەمە وەک گورزێکی کوشندە بۆ داهاتی عێراق وەسف کراوە کە سەدا 90ـی بودجەی وڵات پێکدەهێنێت و هەڕەشە لە توانای حکوومەت دەکات بۆ دابینکردنی خزمەتگوزارییەکان و پاراستنی سەقامگیری کۆمەڵایەتی.
سەبارەت بە هەوڵەکانی بەغدا، راپۆرتەکە دەڵێت؛ "بەرپرسانی عێراق هەوڵیان داوە سیاسەتی عێراق یەکەمجار پەیڕەو بکەن بۆ دوورکەوتنەوە لە ململانێکان، بەڵام فراوانبوونی جەنگ وای کردووە بەغدا لەسەر پەتێکی باریک رێ بکات؛ بە جۆرێک کە ناچارە هاوسەنگی لە نێوان رازی کردنی تاران و پاراستنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و پاراستنی نێردە دیپلۆماسییەکاندا رابگرێت.
راپۆرتەکە جەخت دەکاتەوە، پێویستە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و وڵاتانی کەنداو هەنگاوی وا بنێن کە گوشارەکانیان بۆ سەر عێراق نەبێتە هۆی گۆشەگیرکردنی ئەم وڵاتە، چونکە گۆشەگیری عێراق دەرفەت بۆ ئێران دەڕەخسێنێت تا هەژموونی خۆی بەسەر بەغدادا دووپات بکاتەوە.