شەهریار شێخلەر: کشانەوەی ئیمارات لە ئۆپێک پەیامێکە بۆ ئەمریکا و سعوودیە

شەهریار شێخلەر، شارەزای ئابووری و وزە، لە شیکردنەوەیەکدا بۆ دوایین پەرەسەندنەکانی بازاڕی وزە، تیشک دەخاتە سەر بڕیاری کشانەوەی ئیمارات لە رێکخراوی ئۆپێک و ئۆپێک پڵەس و لێکەوتە جیهانییەکانی ئەم هەنگاوە لە سۆنگەی جەنگی ئێستای نێوان ئێران و ئەمریکا.

ئەمڕۆ چوارشەممە، 29ـی نیسانی 2026، شەهریار شێخلەر شارەزای بواری ئابووری و وزە لە لێدوانێکی تایبەتدا بە کوردستان24ـی راگەیاند، کشانەوەی ئیمارات لە ئێستا نابێتە مەترسییەکی گەورە بۆ سەر هاوسەنگی بازاڕی وزە، چونکە بەهۆی جەنگی ئێران و داخرانی گەرووی هورمز، توانای هەناردەکردنی ئیمارات زۆر سنووردار بووە، تەنانەت لە ئەگەری ئاساییبوونەوەی بارودۆخەکەشدا، ئیمارات ناتوانێت لە کورتمەودا ئاستی بەرهەمهێنان ئەوەندە بەرز بکاتەوە کە هاوسەنگی بازاڕ تێک بدات.

گوتیشی: کشانەوەی ئیمارات زیاتر رەهەندی سیاسی هەیە، لە لایەکەوە پەیامێکە بۆ دۆناڵد ترەمپ کە داوای سنووردارکردنی دەسەڵاتی ئۆپێک دەکات، لە لایەکی دیکەشەوە هۆشدارییەکە بۆ سعوودیە و ئێران. شێخلەر دەشڵێت، "ئەم بڕیارە دەربڕینی ناڕەزایەتییە بەرامبەر سعوودیە وەک بەڕێوەبەری دیفاکتۆی ئۆپێک، هەروەها بەرامبەر ئێران کە لەم ماوەیەدا هێرشی کردووەتە سەر ئیمارات و وڵاتانی عەرەبیش وەک پێویست هەڵوێستیان نەبووە."

شەهریار شێخلەر سەبارەت بە داهاتووی نرخەکان ئاماژەی بەوەدا، هەموو شتێک بەستراوەتەوە بە گەرووی هورمز، دەڵێت، ئەگەر گەرووی هورمز تا مانگێکی دیکە بە داخراوی بمێنێتەوە، نرخی نەوت دەگاتە 150 دۆلار، بەڵام ئەگەر داخرانەکە سێ مانگ بخایەنێت نرخەکان باز دەدەن بۆ 190 تا 200 دۆلار، روونیشیکردەوە، لە ئەگەری کردنەوەی گەرووەکە لە کورتمەودادا نرخەکان بۆ 85  تا 75 دۆلار دادەبەزن.

بەگوێرەی گوتەکانی شەهریار شێخلەر، وڵاتانی هەناردەکاری ناوچەکە وەک 'عێراق، کوەیت، قەتەر، بەحرەین و ئێران' بەهۆی پەککەوتنی هەناردە، زیانمەندی یەکەمی ئەم دۆخەن، لەسەر ئاستی جیهانیش، وڵاتانی هاوردەکاری گەورە وەک چین، هیندستان، ژاپۆن و کۆریا، لەگەڵ وڵاتانی ئەوروپا بەهۆی گرانی نرخەوە، زەرەرمەندی سەرەکین.

شێخلەر هۆشداری دەدات، تەنانەت ئەگەر ئەمڕۆ گەرووی هورمز بکرێتەوە، قەرەبووکردنەوەی ئەو 800 ملیۆن بەرمیل نەوتەی لە ماوەی دوو مانگی رابردوودا نەگەیشتووەتە بازاڕ، کارێکی ئاسان نییە، پێویستی بە 3 تا 6 مانگ دەبێت تاوەکو هاوسەنگییەکی رێژەیی بۆ بازاڕی وزە بگەڕێتەوە.

ئەو شارەزایەی وزە جەخت دەکاتەوە، هەرچەندە کشانەوەی ئیمارات گورزێکی مەعنەوییە، بەڵام لە ئێستا مەترسی هەڵوەشانەوەی یەکجاری لەسەر رێکخراوی ئۆپێک نییە، هەرچەندە پێگەی سعوودیە لە ناو رێکخراوەکەدا بەرەو لاوازی دەچێت.

رۆژی سێشەممە، 28ـی نیسانی 2026، دەوڵەتی ئیمارات بە فەرمی بڕیاری خۆی بۆ کشانەوە لە رێکخراوی وڵاتانی هەناردەکاری نەوت (ئۆپێک) و هاوپەیمانی "ئۆپێک پڵەس" راگەیاند، بڕیارەکەش لە سەرەتای مانگی ئایاری داهاتووەوە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.

بەپێی راگەیەندراوێکی فەرمی کە ئاژانسی هەواڵی ئیمارات (وام) بڵاویکردووەتەوە، ئەم بڕیارەی دەوڵەتی ئیمارات دوای پێداچوونەوەیەکی ورد و گشتگیر بە سیاسەتی بەرهەمهێنانی وڵات و هەڵسەنگاندنی تواناکانی ئێستا و داهاتووی هاتووە.

ئیمارات لە ساڵی 1967 بووە ئەندامی رێکخراوی وڵاتانی هەناردەکاری نەوت  'ئۆپێک' یەکێک بووە لە ئەندامە هەرە کاریگەر و جێگیرەکان. هەروەها لە کۆتایی ساڵی 2016، ئیمارات رۆڵی سەرەکی هەبوو لە پێکهێنانی هاوپەیمانی "ئۆپێک پڵەس" کە رووسیا و چەند وڵاتێکی دیکەی دەرەوەی ئۆپێکی لەخۆ دەگرت، بە ئامانجی کۆنتڕۆڵکردنی نرخەکان.

لەبارەی بەرهەمهێنانی نەوت، ئیمارات یەکێکە لەو وڵاتانەی زۆرترین وەبەرهێنانی لە کەرتی وزەدا کردووە بۆ بەرزکردنەوەی توانای بەرهەمهێنان، کە لە ساڵانی 2020-2024، ئیمارات توانای بەرهەمهێنانی گەیاندە نزیکەی چوار ملیۆن بۆ 4.5 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا.

 ئیمارات پلانی هەبوو تا ساڵی 2027 توانای بەرهەمهێنانی بگەیەنێتە پێنج ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا، ئەمە خاڵی سەرەکی ناکۆکییەکان بوو، چونکە ئۆپێک داوای لێ دەکرد کەمتر بەرهەم بهێنێت بۆ راگرتنی نرخ، بەڵام ئیمارات دەیویست ئەو نەوتە بفرۆشێت کە پارەی زۆری تێدا خەرج کردبوو بۆ دەرهێنانی.