ئێران.. رێژەی هاوسەرگیری لە ماوەی 15 ساڵدا 50% کەمی کردووە

بەرپرسانی باڵای ئێران هۆشداریی توند دەدەن لە دابەزینی رێژەی هاوسەرگیری و منداڵبوون لە وڵاتەکەدا، بەجۆرێک ئامارەکان دەریانخستووە کە رێژەی هاوسەرگیری لە ماوەی 15 ساڵی رابردوودا بە رێژەی 50% کەمی کردووە.

چوارشەممە 20ـی ئایاری 2026، مەرزیە وەحید دەستجەردی، سکرتێری ناوەندی نیشتمانیی دانیشتووان لە ئێران، لە کۆنفرانسی "رۆژی نیشتمانیی دانیشتووان" رایگەیاند: "بەرزترین رێژەی هاوسەرگیری لە ساڵی 2010 تۆمارکراوە کە 891 هەزار و 627 پرۆسە بووە، بەڵام ئەم ژمارەیە لە ساڵی 2025 بۆ تەنیا 431 هەزار و 21 پرۆسە دابەزیوە، ئەمەش نیشانەی پاشەکشەیەکی 50%ییە."

دەستجەردی ئاماژەی بەوەش کرد، ژمارەی منداڵبوونی ساڵی رابردوو 892 هەزار و 278 حاڵەت بووە. جەختیشی کردەوە "روودانی دوو جەنگ دژی ئێران لە ماوەی تەنیا 8 بۆ 9 مانگی رابردوودا، کاریگەرییەکی راستەوخۆی لەسەر کەمبوونەوەی رێژەی منداڵبوون هەبووە."

سکرتێری ناوەندی نیشتمانیی دانیشتووان، ئەم دۆخەی وەک "زەنگێکی مەترسی جددی" بۆ داهاتووی ئێران وەسف کرد و ئاماژەی بەوەدا پێشتر عەلی خامنەیی، رێبەری پێشووی کۆماری ئیسلامی، چەندین جار نیگەرانی خۆی لەبارەی پیربوونی دانیشتووان و کەمبوونەوەی منداڵبوون دەربڕیوە.

بە بڕوای ئەم بەرپرسە ئێرانییە، بۆ تێپەڕاندنی ئەم قەیرانە پێویستە دەوڵەت کار لەسەر چەند خاڵێکی سەرەکی بکات، لەوانە، دابینکردنی هەلی کاری بەردەوام بۆ گەنجان. چارەسەرکردنی کێشەی نیشتەجێبوون و خانوبەرە و دروستکردنی ئومێد لە دڵی گەنجاندا بۆ داهاتوو.

دەستجەردی رەخنەی لە یاساکانی ئێستای وڵاتەکەش گرت و رایگەیاند کە ژێرخانە پێویستەکان بۆ هاندانی هاوسەرگیری و منداڵبوون بە شێوەیەکی گشتگیر و تۆکمە لە یاساکاندا رەنگیان نەداوەتەوە.

دوێنێ سێشەممە، 19ی ئایاری 2026، موجتەبا خامنەیی، رێبەری باڵای کۆماری ئیسلامیی ئێران لە نوێترین پەیامیدا ئاماژەی بەوە کردبوو، پێویستی زیادکردنی ژمارەی دانیشتوان یەکێک بوو لە خەمی هەرە گرنگەکانی "رابەری شەهیدمان"، کە لە زۆرێک لە کۆبوونەوە و کارلێک و کۆبوونەوە گشتی و تایبەتەکاندا جەختی لەسەر دەکردەوە و تا ئێستاش بە یەکێک لە گرنگترین پرسە ستراتیژییەکانی سیستم دادەنرێت. بەڵکو بنەمایەکی سەرەکییە بۆ بونیادنانی شارستانییەتێکی نوێ و بازدانی ستراتیژی لە ئاستی جیهانیدا.