رۆیتەرز: حزبوڵڵا و ئیسرائیل ئاگربەست رەت دەکەنەوە

بە گوێرەی راپۆرتێکی ئاژانسی رۆیتەرز، گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەچنە قۆناخێکی نوێوە؛ لە کاتێکدا دۆناڵد ترەمپ هەوڵی هێورکردنەوەی دۆخەکە دەدات، حزبوڵڵای لوبنانی و ئیسرائیل بە توندی رێککەوتنی ئاگربەست و کشانەوەی هێزەکان رەت دەکەنەوە. تاران هۆشداریی توند دەدات و جەنگەکەش ئاسایشی وزەی جیهانی لە گەرووی هورمز خستووەتە مەترسییەوە.

تاران ئاگربەستی لوبنانی کردووەتە مەرجێکی سەرەکی بۆ هەر جۆرە رێککەوتنێکی ئاشتی لەگەڵ واشنتن. بەرپرسانی ئێران لە چەند رۆژی رابردوودا پەیامێکی روونیان ناردووە: ئەگەر ئیسرائیل کۆتایی بە هێرشەکانی نەهێنێت، تاران ناچار دەبێت راستەوخۆ دەستوەردان لە شەڕەکەدا بکات.

ئەمە لە کاتێکدایە، نەعیم قاسم رێبەری حزبوڵڵای لوبنانی، بە توندی ئەو رێککەوتنەی رەتکردەوە کە بە نێوەندگیری ئەمریکا لە نێوان ئیسرائیل و حکوومەتی لوبنان ئامادەکرابوو. حزبوڵڵا دەڵێت ئەوان لایەنێک نەبوون لەو دانوستانانە و پابەندی نابن، تا ئێستاش تەلئەبیب و بەیرووت هیچ وەڵامێکی فەرمیان سەبارەت بەو هەڵوێستە نەبووە.

لە واشنتن، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا گەشبینی خۆی نیشان دەدات و دەڵێت "پێشکەوتن هەیە" و لوبنانییەکان شایەنی ژیانێکی ئارامن، بەڵام لەسەر راستیدا دۆخەکە پێچەوانەیە. ئیسرائیل کاتز، وەزیری بەرگری ئیسرائیل، زۆر بە راشکاوی رایگەیاند کە هێزەکانیان لە لوبنان ناکشێنەوە و بەردەوام دەبن لەو ئۆپەراسیۆنە سەربازییەی کە لە مانگی 3ـی ئەمساڵەوە دەستیان پێکردووە.

تەقەکردنی مامناوەند و ئاگری جەنگ

ترەمپ باس لەوە دەکات کە شەڕەکە لە "تەقەکردنی تەواوەتییەوە" گۆڕاوە بۆ "تەقەکردنی مامناوەند"، بەڵام ئامارەکان چیرۆکێکی دیکە دەگێڕنەوە. ئەم هەفتەیە غەززە، باکووری ئیسرائیل و تەنانەت کوەیتیش لەژێر مووشەکباران و هێرشەکاندا بوون. لە کەنداویش، هێزەکانی ئەمریکا و ئێران پێکدادانی توندیان هەبووە، کە بە یەکێک لە سەختترین رووبەڕووبوونەوەکان لە دوای مانگی نیسانەوە دادەنرێت.

دەسەڵاتدارانی کوەیت رایانگەیاند کە فڕۆکەخانەی وڵاتەکەیان کەوتووەتە بەر هێرشی هێزەکانی ئێران و بەهۆیەوە کەسێک کوژراوە و زیاتر لە 60 کەسی دیکەش بریندار بوون. هاوکات سوپای ئەمریکاش وەک وەڵامدانەوەیەک، هێرشی کردە سەر ناوچەکانی دەوروبەری گەرووی هورمز.

ئابووری و وزە لە نێوان بەرداشی جەنگدا

جەنگەکە تەنیا لە گۆڕەپانی سەربازیدا نەماوەتەوە، بەڵکو گەرووی هورمزی وەک شاڕەگی وزەی جیهان پەکخستووە. لە عومان، هێرشێکی درۆنی بووەتە هۆی تەقینەوە و راگرتنی گواستنەوەی نەوت تێرمیناڵی مینا ئەلفەحل. هەرچەندە نرخەکانی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا بە رێژەی 3% دابەزیون، بەو ئومێدەی دیپلۆماسییەت سەرکەوێت، بەڵام داتاکان نیشانی دەدەن هەناردەی نەوتی ئێران گەیشتووەتە نزمترین ئاستی 6 ساڵی رابردوو.

لە لایەکی دیکەوە، تاران داوای ئازادکردنی ملیاران دۆلاری بلۆکەکراو و هەڵگرتنی گەمارۆکانی سەر بەندەرەکانی دەکات. موجتەبا خامنەیی، رێبەری نوێی ئێران،  لە پەیامێکدا دەڵێت "دوژمنانی ئێران لە مەیدانەکەدا شکستیان هێناوە".

لەکۆتاییدا، دۆناڵد ترەمپ کە لە ناوخۆی وڵاتەکەی لەژێر فشاری هەڵبژاردنەکانی مانگی تشرینی دووەمدایە، سوورە لەسەر ئەوەی رێگە نەدات ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، هەرچەندە ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی دەڵێت بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران لەم سێ مانگەی جەنگدا هیچ گۆڕانکارییەکی بەسەردا نەهاتووە.