سەرۆکی چین و رووسیا لە هیندستان کۆدەبنەوە

18ـەمین لووتکەی گرووپی "بریکس" بە بەشداریی 10 وڵات لە نیودێلهی پایتەختی هیندستان بەڕێوەدەچێت و تێیدا چەندین پرسی گرنگی وەک ئاسایشی وزە و بەکارهێنانی دراوی ناوخۆیی تاوتوێ دەکرێن.

ئەمڕۆ شەممە، 12ـی ئەیلوولی 2026، لە نیودێلهی پایتەختی هیندستان 18ـەمین لووتکەی گرووپی "بریکس" دەستیپێکرد و کارەکانیشی بۆ ماوەی دوو رۆژ بەردەوام دەبن. ئەم لووتکەیە بە دروشمی "بنیاتنانی خۆڕاگری، داهێنان، هاوکاری و بەردەوامی" بەڕێوەدەچێت.

لووتکەی ئەمساڵ گۆڕانکارییەکی گەورەی بەخۆیەوە بینیوە، لەبەر ئەوەی بەهۆی ئامادەبوونی ئەندامە نوێیەکانەوە ژمارەی وڵاتانی بەشداربوو بووەتە 10 وڵات.

 لە رووداوەکەدا سەرکردەی زۆرێک لە وڵاتان ئامادەن، لەوانەش ڤلادیمێر پووتین، سەرۆکی رووسیا و شی جینپینگ، سەرۆکی چین لە یەکەم سەردانیدا بۆ هیندستان لە ساڵی 2019ـەوە. هەروەها مەسعود پزیشکیان، سەرۆککۆماری ئێران؛ سیریل رامافۆزا، سەرۆکی ئەفریقای باشوور؛ عەبدولفەتاح سیسی، سەرۆککۆماری میسر؛ پڕابۆو سوبیانتۆ، سەرۆکی ئیندۆنیزیا؛ ئابی ئەحمەد، سەرۆکوەزیرانی ئەسیوبیا و محەممەد بن زاید ئالنەهیان، سەرۆکی ئیمارات بەشدارن.

کارنامەی لووتکەکە تیشک دەخاتە سەر هاوکاریی بازرگانی، ئاسایشی وزە، تەکنەلۆژیای دیجیتاڵی، بەکارهێنانی دراوە ناوخۆییەکان و ژیریی دەستکرد. لەم چوارچێوەیەدا ڤلادیمێر پووتین، ئاماژەی بەوە دا، وڵاتانی بریکس زیاتر لە 40%ـی بەرهەمهێنانی ناوخۆیی جیهان پێکدەهێنن و زیاتر لە نیوەی گەشەی ئابووریی جیهان لە پێنج ساڵی رابردوودا لەلایەن ئەم وڵاتانەوە بووە.

گرووپی بریکس (BRICS) رێکخراوێکی نێودەوڵەتییە و لە ساڵی 2009 لەلایەن چوار وڵاتی بەرازیل، رووسیا، هیندستان و چینەوە دامەزرا. لە ساڵی 2010 ئەفریقای باشوور بووە ئەندام و ناوەکەی گۆڕدرا بۆ بریکس. ئامانجی سەرەکیی ئەم گرووپە دروستکردنی هاوسەنگییەکی نوێیە لە سیستمی ئابووری و سیاسیی جیهاندا و کەمکردنەوەی هەژموونی وڵاتانی رۆژئاوا و دۆلاری ئەمریکییە.

لە سەرەتای ساڵی 2024دا گرووپەکە فراوانبوونێکی گەورەی بەخۆیەوە بینی و هەریەک لە  ئێران، میسر، ئەسیوبیا و ئیمارات بوونە ئەندامی فەرمی. دواتریش لە سەرەتای ساڵی 2025 ئیندۆنیزیا وەک یەکەم وڵاتی باشووری رۆژهەڵاتی ئاسیا چووە نێو رێکخراوەکە.

 بەپێی ئامارەکان، لە ئێستادا وڵاتانی بریکس نوێنەرایەتیی نزیکەی نیوەی دانیشتووانی جیهان و زیاتر لە 36%ـی رووبەری زەوی دەکەن. 

میوانداریکردنی 18ـەمین لووتکەی بریکس لە نیودێلهی لە ساڵی 2026، دەرفەتێکی گرنگە بۆ هیندستان تاوەکوو پێگەی خۆی لە نێوان وڵاتانی باشووری جیهاندا بەهێزتر بکات. ئەم رووداوە لە کاتێکدایە ململانێ ئابووری و جیۆپۆلەتیکییەکانی جیهان چڕتر بوونەتەوە و وڵاتانی ئەندام هەوڵ دەدەن سیستمی دارایی سەربەخۆ و بەدیل بۆ دامەزراوەکانی وەک بانکی نێودەوڵەتی و سندووقی دراوی نێودەوڵەتی دروست بکەن.