لە لووتکەی واشنتن، دۆسیەی ئێران گفتوگۆی نێوان ترەمپ و شی دەبێت

ئەمڕۆ پێنجشەممە، پەیوەندییەکانی چین و ئێران دەبێتە بەشێکی سەرەکیی لووتکەی چاوەڕوانکراوی نێوان دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و شی جین پینگ، سەرۆکی چین لە واشنتن. ئەمە دوای ئەوە دێت راپۆرتێکی ئەمریکی ئاشکرایکرد، پێکهاتەی چینی بەردەوام دەگاتە وەزارەتی بەرگریی ئێران، کە دەتوانرێت لە دروستکردنی مووشەک و درۆندا بەکاربهێنرێن.

وۆڵ ستریت جۆرناڵ بە پشتبەستن بە شیکاریی داتاکانی گومرگی ئێران بڵاویکردەوە، لە سەرەتای ئەمساڵەوە تا کۆتایی حوزەیران، نزیکەی 1,300 بارگوێزراوی پێکهاتەکان کە بە دوو بەکارهێنان پۆلێن کراون، لە چینەوە گەیشتوونەتە وەزارەتی بەرگریی ئێران.

بەگوێرەی رۆژنامەکە، یەکێک لەو بارانە پێکهاتەی ئەلیکترۆنی لەخۆگرتووە کە دەکرێت لە دروستکردنی بەشەکانی درۆن و سیستمی ئاراستەکردنی مووشەکدا بەکاربهێنرێن. ئەو بارە لەو رۆژەدا گەیشتووەتە تاران، کە بەیژینگ بانگەشەی هەوڵەکانی بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران دەکرد.

راپۆرتەکە روونیکردەوە، دوای دوو رۆژ لە گەیشتنی ئەو بارە، داتاکان تۆماری زیاتر لە 12 باری دیکەیان کردووە، کە پێکهاتەیان تێدابووە و بەهایان زیاتر لە 6 ملیۆن دۆلارە و دەتوانرێت لە پیشەسازیی درۆندا بەکاربهێنرێن.

سروشتی دوو بەکارهێنانی ئەو پێکهاتانە تەنیا بیسەلمێنەر نییە کە بۆ مەبەستی سەربازی دروستکرابن، بەڵام وۆڵ ستریت جۆرناڵ بڵاویکردەوە، داتاکانی گومرگ دەریانخستووە لایەنی وەرگر وەزارەتی بەرگریی ئێران بووە.

ئەم زانیارییانە پرسی ئێران لە لووتکەی دووەمی ئەمساڵی نێوان ترەمپ و شی دەخاتە پێشەوە، لە کاتێکدا واشنتن و بەیژینگ هەوڵ دەدەن ململانێ فراوانترەکانی وەک بازرگانی، تایوان، زیرەکیی دەستکرد و کانزا دەگمەنەکان بەڕێوەببەن.

چین بە گرنگترین هاوبەشی ئابووریی ئێران دادەنرێت، بەتایبەت لە کەرتی وزەدا. پێشبینییەکان کە رۆیتەرز بڵاویکردوونەتەوە، دەریدەخەن نزیکەی 90%ـی هەناردەی نەوتی ئێران بەرەو چین دەڕوات، ئەوەش بازاڕی چینی کردووەتە سەرچاوەیەکی سەرەکیی داهات بۆ تاران.

لە واشنتن داواکارییەکان بۆ بەکارهێنانی لووتکەکە بەمەبەستی فشارخستنە سەر بەیژینگ سەبارەت بە پەیوەندییەکانی لەگەڵ تاران لە زیادبووندان. جێن شاهین، ئەندامی ئەنجوومەنی پیران لە دیموکراتەکان رایگەیاند، دەبێت ترەمپ لە شی داوا بکات کۆتایی بەوە بهێنێت کە بە پشتیوانیی ئابووری و سەربازیی چین بۆ ئێران ناوی برد، ئاماژەشی بەوە کرد کۆمپانیا چینی و هۆنگ کۆنگییەکان پێکهاتەکان بۆ مووشەکە بالیستییەکان و درۆنەکانی ئێران دابین دەکەن.

لە بەرامبەردا، بەیژینگ خۆی وەک لایەنێک نیشان دەدات کە هەوڵی کەمکردنەوەی گرژییەکان دەدات. وانگ یی، وەزیری دەرەوەی چین، لە میانەی گفتوگۆکان لەگەڵ عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، داوای لە واشنتن و تاران کردبوو دان بەخۆیاندا بگرن و بۆ گەڕانەوە بۆ ئەو سازانە کاتییەی لە حوزەیراندا گەیشتبوونێ و دەستپێکردنەوەی راوێژکارییەکان هەنگاو بنێن.

شی لە کاتێکدا دەگاتە لووتکەکە کە ترەمپ هەوڵ دەدات سەقامگیریی پەیوەندییەکەی لەگەڵ بەیژینگ بپارێزێت و دەستکەوتی ئابووری بەدەستبهێنێت، ئەوەش سەرۆکی ئەمریکا دەخاتە بەردەم پێکدادانی یەکلاکەرەوە لە نێوان فشارخستنە سەر چین سەبارەت بە ئێران و هەوڵدان بۆ دوورکەوتنەوە لە کردنەوەی بەرەی ململانێی نوێ لەگەڵ دووەم گەورەترین ئابووریی جیهان.

بەو پێیە، پشتیوانیی چین بۆ ئێران لەوانەیە ببێتە یەکێک لە هەستیارترین دۆسیەکانی سەر مێزی لووتکەکە، لە پاڵ بازرگانی و تایوان، هاوکات لەگەڵ بەردەوامیی جەنگ و هەوڵەکانی واشنتن بۆ کەمکردنەوەی ئەو سەرچاوە دەرەکییانەی یارمەتی تاران دەدەن بەردەوام بێت لە رووبەڕووبوونەوەکە.