خبرگزاری فرانسه: آمریکا برای اعمال فشار حداکثری اقتصادی بر ایران به چین نیاز دارد
اربیل (کوردستان۲۴)- واشینگتن برای تشدید فشارهای اقتصادی علیه ایران، چشم به همکاری چین دوخته است؛ با این حال، کارشناسان معتقدند پکن منافع اقتصادی و راهبردی خود را در همراهی با تهران میبیند و بعید است به سادگی با کارزار تحریمی آمریکا همراه شود.
ایالات متحده در ادامه فشارهای خود علیه ایران، از برنامههایی برای گسترش تحریمها خبر داده و هشدار داده است کشورهایی که به حمایت از تهران ادامه دهند، با پیامدهای تحریمی مواجه خواهند شد.
در این میان، نقش چین اهمیت ویژهای دارد؛ چرا که پکن یکی از مشتریان اصلی نفت ایران است و بخش قابل توجهی از مبادلات دو کشور نیز با استفاده از رنمینبی، واحد پول چین، انجام میشود؛ عاملی که میتواند بخشی از تجارت ایران را از محدوده تحریمهای مالی آمریکا دور نگه دارد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از چین خواسته است در اجرای این سیاست با واشینگتن همراه شود. با این حال، پکن تاکنون از همکاری اقتصادی خود با تهران دفاع کرده و تأکید کرده است که از منافع خود محافظت خواهد کرد.
نفت؛ کلید فشار بر تهران
ایران طی دهههای گذشته با تحریمهای گسترده آمریکا روبهرو بوده و در همین مدت شبکههایی پیچیده برای ادامه تجارت و دسترسی به منابع مالی ایجاد کرده است.
دیلن لو، دانشمند علوم سیاسی دانشگاه فنی نانیانگ سنگاپور، معتقد است قطع ارتباط اقتصادی ایران با جهان «قطعاً به کمک چین نیاز دارد».
او به خبرگزاری فرانسه گفت چین مشتری مهم نفت ایران است و بخش قابل توجهی از تجارت میان دو کشور نیز با رنمینبی انجام میشود؛ ارزی که میتواند خارج از چارچوب تحریمهای آمریکا مورد استفاده قرار گیرد.
پیش از جنگ، ایران روزانه میلیونها بشکه نفت صادر میکرد که بخش عمده آن به مقصد چین بود.
نینو لژاوا، عضو مرکز تحلیل سیاست اروپا در واشینگتن، نیز نفت را «اهرم اقتصادی اصلی» در فشار بر ایران توصیف میکند.
به گفته کارشناسان، حتی اگر خرید نفت چین از ایران کاهش یابد، ادامه بخشی از این مبادلات و استفاده از مسیرهای تجاری و سازوکارهای پرداخت جایگزین میتواند اثربخشی سیاست آمریکا برای منزوی کردن اقتصاد ایران را کاهش دهد.
چرا چین حاضر به همکاری با آمریکا نیست؟
واشینگتن بهخوبی از اهمیت نقش چین آگاه است. بسنت در پاسخ به این پرسش که آیا بانکهای چینی فعال در تجارت با ایران نیز ممکن است هدف تحریم قرار گیرند، گفت: «هیچکس فراتر از تحریمهای ایالات متحده نیست.»
با وجود این، آمریکا در آخرین دور تحریمهای خود عمدتاً برخی نهادهای چینی متهم به کمک به تهران برای دستیابی به «فناوریهای حیاتی» را هدف قرار داده و تاکنون از تحریم مؤسسات مالی بزرگ چین خودداری کرده است.
سان دگانگ، استاد علوم سیاسی دانشگاه فودان، معتقد است واشینگتن در صورت ادامه فشار بر شرکتهای چینی نمیتواند انتظار داشته باشد پکن از سیاستهای تحریمی آن حمایت کند.
او تأکید کرد روابط تجاری چین و ایران مشروع است و پکن از «حاکمیت اقتصادی» خود محافظت خواهد کرد.
از سوی دیگر، چین خود نیز از پیامدهای اختلال در تردد از تنگه هرمز متأثر شده است؛ موضوعی که در کنار کاهش مستمر مصرف داخلی، فشار بیشتری بر اقتصاد این کشور وارد میکند.
در چنین شرایطی، قطع کامل روابط اقتصادی با ایران میتواند برای پکن هزینهزا باشد؛ به ویژه آنکه چین ممکن است با ورود بیشتر به این مناقشه، درگیر رویارویی مستقیمتری با رقیب راهبردی خود، آمریکا، شود.
چونگ جا ایان، دانشیار علوم سیاسی دانشگاه ملی سنگاپور، میگوید چین در مجموع «دلیل چندانی» برای همکاری با آمریکا در زمینه تحریم ایران ندارد.
پکن برای مقابله آماده است
وزارت امور خارجه چین روز سهشنبه اعلام کرد همکاری پکن با تهران «همیشه در چارچوب قوانین بینالمللی انجام شده و نباید در آن مداخله یا اختلال ایجاد شود».
به گفته چونگ، به نظر میرسد پکن نسبت به توانایی خود برای مقابله با فشارهای آمریکا اطمینان دارد.
لو نیز معتقد است چین در سالهای اخیر ابزارهای لازم برای مواجهه با چنین فشارهایی را توسعه داده است؛ از جمله استفاده از کنترلهای صادراتی به عنوان ابزاری برای پاسخ متقابل.
چین و آمریکا طی سال گذشته شاهد افزایش تنشهای تجاری بودهاند، هرچند دیدار رهبران دو کشور در اکتبر گذشته به یک آتشبس شکننده در این مناقشه منجر شد.
واشینگتن برای همراه کردن پکن چه باید بکند؟
لیم تای وی، استاد و متخصص شرق آسیا در دانشگاه سوکا ژاپن، معتقد است اگر واشینگتن به دنبال ایجاد یک کارزار جهانی مؤثر علیه ایران است، احتمالاً باید برای چین «مشوقهایی» در نظر بگیرد.
لژاوا نیز معتقد است پکن تنها در صورتی حاضر به همکاری خواهد شد که «هزینههای حمایت از ایران به طور قابل توجهی بیشتر از مزایای راهبردی و اقتصادی آن شود».
بر این اساس، به نظر میرسد موفقیت راهبرد آمریکا برای تشدید انزوای اقتصادی ایران، تا حد زیادی به موضع چین بستگی دارد؛ کشوری که هم یکی از مهمترین شرکای اقتصادی تهران محسوب میشود و هم خود حاضر نیست به سادگی از منافع اقتصادی و راهبردیاش در قبال ایران چشمپوشی کند.
ایافپی/ب.ن