رسانه ترکیهای: ۲۲۰۰ نیروی «یگانهای مقاومت شنگال» در ساختار امنیتی عراق ادغام میشوند
اربیل (کوردستان۲۴) – روزنامه ترکیهای «حریت» گزارش داده است که در چارچوب تلاشهای آنکارا و بغداد برای بازگرداندن حاکمیت دولت فدرال عراق در شنگال، حدود ۲۲۰۰ نفر از اعضای «یگانهای مقاومت شنگال» قرار است سلاحهای خود را تحویل داده و در ساختار امنیتی عراق ادغام شوند.
ندیم شنر، نویسنده روزنامه حریت، در یادداشتی که امروز جمعه ۲۵ سپتامبر منتشر شده، این موضوع را بخشی از تفاهم گستردهتری میان ترکیه و عراق دانسته است؛ تفاهمی که به گفته او پس از دیدار رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، با علی الزیدی، نخستوزیر عراق، در حاشیه هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک شکل گرفته است.
اداره ارتباطات ریاستجمهوری ترکیه پس از دیدار دو طرف در ۲۳ سپتامبر اعلام کرد که آنکارا و بغداد بر سر تعمیق همکاریهای امنیتی، بازگرداندن کامل حاکمیت دولت عراق در شنگال و پایان دادن به حضور عناصر مسلح خارجیِ غیرقانونی در این منطقه توافق کردهاند.
بر اساس همین بیانیه، در صورت پیشرفت بغداد در اجرای اقدامات امنیتی مورد توافق در شنگال، نیروهای ترکیه نیز به تدریج پایگاه بعشیقه-زیلکان را به دولت فدرال عراق واگذار خواهند کرد.
با این حال، در بیانیه رسمی ترکیه و عراق اشارهای به ادغام ۲۲۰۰ عضو «یگانهای مقاومت شنگال» در ارتش یا نیروهای امنیتی عراق نشده است. این رقم و جزئیات مربوط به سازوکار احتمالی ادغام نیروها، در گزارش روزنامه حریت مطرح شده است.
شنر در گزارش خود نوشته است که ترکیه، یگانهای مقاومت شنگال را که پس از حمله داعش به این منطقه در سال ۲۰۱۴ و در میان جامعه ایزدی شکل گرفت، ساختاری وابسته به حزب کارگران کوردستان (پ.ک.ک) میداند.
به نوشته حریت، طرح خلع سلاح و ادغام نیروهای «یگانهای مقاومت شنگال» در ساختار امنیتی عراق بخشی از رویکرد گستردهتر آنکارا برای تغییر وضعیت امنیتی شنگال است. این روزنامه با اشاره به موقعیت جغرافیایی شنگال، این منطقه را مسیری مهم برای ارتباط میان مناطق قندیل، مخمور و سوریه توصیف کرده است.
بر اساس این گزارش، منابع امنیتی ترکیه به دلیل موقعیت جغرافیایی شنگال، وجود تونلها و پناهگاهها و همچنین نقش این منطقه در جابهجایی نیرو، تسلیحات و تجهیزات، از آن با عنوان «قندیل دوم» یاد کردهاند.
حریت همچنین نوشته است که برچیدهشدن این شبکه میتواند به تقویت حاکمیت دولت عراق و افزایش هماهنگی امنیتی میان آنکارا، بغداد و اربیل منجر شود. این روزنامه موضوع شنگال را با واگذاری تدریجی پایگاه بعشیقه-زیلکان نیز مرتبط دانسته است.
طبق بیانیه رسمی ترکیه و عراق، واگذاری این پایگاه به دولت فدرال عراق همزمان با اجرای اقدامات امنیتی مورد توافق در شنگال از سوی بغداد انجام خواهد شد.
اردوغان نیز پس از این دیدار اعلام کرد که حاکمیت دولت عراق در شنگال برقرار خواهد شد و ترکیه و عراق درباره نحوه اداره و کنترل این منطقه پس از آنچه او «پاکسازی» آن از عناصر «تروریستی» خواند، گفتوگو کردهاند.
رئیسجمهوری ترکیه همچنین گفت آنکارا خواهان آن است که روابطش با عراق بیش از گذشته بر موضوعاتی مانند «جاده توسعه»، تجارت، ثبات و رفاه متمرکز شود و صرفاً حول مسئله تروریسم نچرخد.
گزارش اخیر حریت در حالی منتشر شده است که رسانههای ترکیه پیشتر نیز از طرحهایی برای خلع سلاح و بازآرایی نیروهای مسلح در شنگال خبر داده بودند.
«کوردستان۲۴» نیز ۳۱ اوت گزارش داده بود که حریت از سازوکاری مشترک میان آنکارا، بغداد، اربیل و سلیمانیه خبر داده است که بر اساس آن، ۲۲۰۰ نیروی مسلح در شنگال در ساختار نیروهای عراقی ادغام خواهند شد و هزاران عضو پکک نیز خلع سلاح شده یا به ترکیه بازخواهند گشت.
با این حال، وضعیت اجرای چنین طرحی در میدان همچنان روشن نیست.
محمد جاسم، رئیس کمیته امنیتی شورای استانی نینوا، ۱۲ سپتامبر به کوردستان۲۴ گفته بود که تاکنون اقدام عملی برای خلع سلاح گروههای مسلح در شنگال انجام نشده است. بر اساس این گزارش، جاسم شمار نیروهای مسلح حاضر در منطقه را بیش از ۴ هزار نفر اعلام کرده و گفته بود تلاشهای قبلی برای ثبتنام این نیروها با هدف آغاز روند تحویل سلاح نیز به نتیجه نرسیده است.
او همچنین با اشاره به گزارشهای رسانههای عراقی گفته بود بغداد در حال بررسی امکان ادغام حدود ۲ هزار نیروی وابسته به پکک در شنگال در ساختار نیروهای امنیتی است، اما در آن زمان هیچ اقدام اجرایی در این زمینه انجام نشده بود.
در نتیجه، اگرچه آنکارا و بغداد به صورت رسمی بر بازگرداندن حاکمیت دولت عراق در شنگال و پایان دادن به حضور عناصر مسلح خارجیِ غیرقانونی در این منطقه تأکید کردهاند، رقم ۲۲۰۰ نفر و جزئیات مربوط به ادغام اعضای «یگانهای مقاومت شنگال» در نیروهای عراقی تاکنون صرفاً در گزارش رسانهای حریت مطرح شده و در بیانیه رسمی دو دولت تأیید نشده است.
پرونده امنیتی شنگال نیز همچنان حلنشده باقی مانده است. توافق شنگال که در سال ۲۰۲۰ میان دولت فدرال عراق و دولت اقلیم کوردستان با هدف ساماندهی وضعیت امنیتی و اداری این منطقه منعقد شد، به دلیل تداوم حضور گروههای مسلح و اختلافات درباره نحوه اجرای آن، بهطور کامل عملیاتی نشده است.
بر این اساس، تفاهم اخیر میان ترکیه و عراق میتواند چارچوب سیاسی جدیدی برای رسیدگی به وضعیت شنگال ایجاد کند؛ با این حال، تحقق هرگونه طرح برای خلع سلاح یا ادغام نیروهای «یگانهای مقاومت شنگال»، به نحوه اجرای توافقها و ترتیبات امنیتی در میدان بستگی خواهد داشت.
ب.ن