گروسی خواستار دسترسی فوری آژانس به تأسیسات هسته‌ای ایران شد
اربیل (کوردستان۲۴) – رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، امروز سه‌شنبه 27 اکتبر در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد از ایران خواست بدون تأخیر امکان دسترسی آژانس به تأسیسات و مواد هسته‌ای مورد نیاز برای راستی‌آزمایی را فراهم کند. این درخواست در شرایطی مطرح شده است که دسترسی بازرسان آژانس به تأسیسات کلیدی هسته‌ای ایران از زمان جنگ ژوئن ۲۰۲۵ محدود شده و وضعیت بخشی از ذخایر اورانیوم این کشور همچنان مشخص نیست.
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از زمان درگیری ۱۲روزه ژوئن ۲۰۲۵، که با حملات اسرائیل و ایالات متحده به تأسیسات هسته‌ای ایران همراه بود، نتوانسته است به برخی تأسیسات کلیدی این کشور دسترسی داشته باشد. در جریان جنگ دیگری که از ۲۸ فوریه آغاز شد نیز تأسیسات هسته‌ای ایران هدف حمله قرار گرفتند و آژانس بارها خواستار دسترسی برای بررسی وضعیت این تأسیسات و مواد هسته‌ای شده است.
گروسی در نشست شورای امنیت گفت: «من از ایران می‌خواهم که بدون هیچ‌گونه تأخیر بیشتر با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همکاری کند تا مسائل باقی‌مانده در خصوص پادمان‌ها روشن شود و اطلاعات و دسترسی‌های مورد نیاز آژانس در اختیار آن قرار گیرد.»
وی تأکید کرد که فراهم کردن امکان راستی‌آزمایی تأسیسات و مواد هسته‌ای مرتبط، بخشی از تعهدات قانونی ایران است.
ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت
نشست شورای امنیت در پی تصویب قطعنامه‌ای در ماه گذشته در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برگزار شد؛ قطعنامه‌ای که پرونده ایران را به دلیل آنچه عدم پایبندی به تعهدات هسته‌ای و گزارش‌دهی عنوان شده، به شورای امنیت ارجاع داد.
این قطعنامه از سوی بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایالات متحده ارائه شده بود. این نخستین بار در حدود دو دهه گذشته است که پرونده ایران به دلیل مسائل مربوط به اجرای تعهدات گزارش‌دهی هسته‌ای به شورای امنیت ارجاع می‌شود.
با این حال، ارجاع پرونده به شورای امنیت به خودی‌خود به معنای تصویب تحریم‌های جدید یا اتخاذ اقدام تنبیهی علیه ایران نیست. هرگونه اقدام بعدی به تصمیم‌های اعضای شورا بستگی خواهد داشت. چین و روسیه، دو عضو دائم شورای امنیت و از مخالفان فشارهای بیشتر علیه تهران، از حق وتو برخوردارند. چین، روسیه و نیجر نیز به قطعنامه شورای حکام آژانس رأی منفی داده بودند.
اعتراض ایران به موضع شورای امنیت
امیرسعید ایروانی، نماینده ایران در سازمان ملل متحد، در واکنش به برگزاری این نشست، از آنچه سکوت شورای امنیت در قبال حملات آمریکا و اسرائیل به ایران خواند، انتقاد کرد.
او این نشست را نمونه‌ای از آنچه «استاندارد دوگانه» در برخورد با مسائل بین‌المللی می‌داند، توصیف کرد و مدعی شد که موضوع عدم اشاعه هسته‌ای برای پیشبرد اهداف ژئوپلیتیکی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
این موضع‌گیری در حالی مطرح شد که آژانس بر ضرورت دسترسی به تأسیسات و مواد هسته‌ای ایران برای انجام وظایف نظارتی خود تأکید دارد و مقام‌های ایرانی نیز به حملات نظامی علیه تأسیسات هسته‌ای کشورشان و نحوه برخورد نهادهای بین‌المللی با این حملات اعتراض کرده‌اند.
ابهام درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا
یکی از موضوعات اصلی مورد توجه آژانس، وضعیت ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران است. پیش از حملات ژوئن ۲۰۲۵، آژانس برآورد کرده بود که ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد.
غنی‌سازی تا سطح ۶۰ درصد، بسیار بالاتر از سقف ۳.۶۷ درصدی تعیین‌شده در توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ است و از نظر فنی فاصله کمتری با سطح حدود ۹۰ درصدی دارد که معمولاً برای اورانیوم با غنای تسلیحاتی در نظر گرفته می‌شود. با این حال، غنی‌سازی در این سطح به تنهایی اثبات کننده تصمیم برای ساخت سلاح هسته‌ای نیست.
از زمان حملات ژوئن ۲۰۲۵، به دلیل محدودیت دسترسی آژانس، وضعیت و محل نگهداری این ذخایر به طور کامل روشن نشده است. ازاین‌رو، امکان راستی‌آزمایی میزان ذخایر و وضعیت مواد هسته‌ای باقی‌مانده، از مسائل اصلی مورد اختلاف میان ایران و آژانس به شمار می‌رود.
افزایش نگرانی‌ها درباره احتمال ازسرگیری حملات
هم‌زمان با ادامه اختلافات هسته‌ای و توقف مذاکرات میان تهران و واشینگتن، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، بارها احتمال ازسرگیری حملات علیه ایران را مطرح کرده است.
ترامپ روز یکشنبه در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس‌نیوز، درباره گزینه‌های پیش روی خود در قبال ایران گفت: «آیا با آن‌ها توافق کنم، یا کارشان را تمام کنم؟ این تنها پرسش موجود است. آیا توافق کنم، یا کارشان را تمام کنم؟»
این اظهارات در شرایطی بیان شده است که چشم‌انداز ازسرگیری مذاکرات و دستیابی به توافقی درباره برنامه هسته‌ای ایران همچنان نامشخص است.
در مجموع، اختلافات کنونی بر سه محور اصلی متمرکز است: درخواست آژانس برای دسترسی و راستی‌آزمایی مواد هسته‌ای، اعتراض ایران به حملات نظامی و نحوه برخورد شورای امنیت با این تحولات، و نگرانی‌ها درباره احتمال ازسرگیری درگیری‌ها. روشن شدن وضعیت ذخایر اورانیوم و فراهم شدن امکان نظارت آژانس، همچنان از مسائل مهم در روند رسیدگی بین‌المللی به پرونده هسته‌ای ایران محسوب می‌شود.
ای.اف.پی/ب.ن