محما خلیل: گروه‌های مسلح همچنان بر شنگال مسلطند
نماینده عراق و فرماندار پیشین شنگال اعلام کرد که گروه‌های مسلح غیرقانونی همچنان در شنگال دست بالا را دارند و حضور این نیروها در منطقه را تکذیب کرد. وی همزمان تأکید کرد که تلاش‌ها و تفاهمات امنیتی یک‌جانبه از سوی بغداد، حقوق و اراده قومیت ایزدی را پایمال می‌کند.
امروز چهارشنبه، ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ (۶ آبان ۱۴۰۵)، «محما خلیل»، عضو مجلس نمایندگان عراق طی شرکت در برنامه‌ای در شبکه کوردستان۲۴ گفت: «هرگونه تفاهم نظامی یا امنیتی که از سوی بغداد و بدون رجوع به اقلیم کوردستان و اراده مردم شنگال انجام شود، فاقد مشروعیت است و موجب تضییع حقوق و مطالبات ایزدی‌ها و عمیق‌تر شدن زخم‌های نسل‌کشی در منطقه خواهد شد.»
محما خلیل در واکنش به شایعات مطرح‌شده پیرامون خروج شبه‌نظامیان پ‌ک‌ک و گروه‌های غیررسمی از شنگال اظهار داشت: «این شایعات به دور از واقعیت است؛ این افراد مسلح از شنگال خارج نشده‌اند و قدرت همچنان در دست آن‌هاست. حتی استاندار نینوا یا هیچ‌یک از مقامات اداری دیگر نمی‌توانند بدون همراهی نیروی حفاظتیِ زیاد به شنگال سفر کنند، زیرا اراده افراد مسلح بر منطقه تحمیل شده است.»
وی همچنین با انتقاد از روند جمع‌آوری سلاح در شنگال تصریح کرد: «نمی‌شود صرفاً سلاح را از مردم ایزدی پس گرفت در حالی که عشایر و گروه‌های دیگر مسلح باقی بمانند. ایزدی‌ها از آن سلاح برای دفاع از خود و عراق استفاده کرده بودند.»
محما خلیل، با اشاره به وضعیت انسانی ایزدی‌ها بیان داشت: «نزدیک به ۹۵ درصد از مردم شنگال همچنان در اردوگاه‌های اقلیم کوردستان در شرایط آوارگی به سر می‌برند و قادر به بازگشت نیستند؛ گورهای دسته‌جمعی به همان شکل باقی مانده‌اند و هزاران زن و دختر ایزدی نیز همچنان مفقود بوده یا در اردوگاه الهول در سوریه به سر می‌برند، در حالی که دولت عراق در قبال پرونده ربوده‌شدگان کوتاهی کرده است.»
در خصوص تعیین فرماندار و مدیریت شنگال نیز، محما خلیل توضیح داد که بر اساس ماده ۱۲۲ قانون اساسی و قانون شماره ۲۱ استان‌ها، امکان تعیین فرماندارِ سرپرست به صورت غیررسمی و تحمیلی وجود ندارد، بلکه شورای استان باید طبق قانون، موازین قانون اساسی و با در نظر گرفتن حقوق تمامی جوامع محلی، در خصوص پرونده اداری شنگال تصمیم‌گیری کند.
شنگال
در ۳ آگوست ۲۰۱۴، تروریست‌های داعش به شهر شنگال و مناطق اطراف آن حمله کردند که بر اثر آن، اکثر ساکنان این مناطق به اقلیم کوردستان پناه بردند. شنگال که در ۱٣۰ کیلومتری مرکز استان نینوا (موصل) واقع شده، اکثر قریب به اتفاق ساکنان آن را کوردهای ایزدی تشکیل می‌دهند.
نیروهای پیشمرگه به فرماندهی مستقیم پرزیدنت مسعود بارزانی در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۵ موفق شدند شنگال را از دست تروریست‌های داعش آزاد کنند.
با این حال، پس از آزادی شنگال، حضور شبه‌نظامیان وابسته به حشد شعبی و حزب کارگران کوردستان (پ‌ک‌ک) چالش‌ها و موانع زیادی را بر سر راه بازگشت ایزدی‌ها ایجاد کرد.
در ۹ اکتبر ۲۰۲۰، توافق‌نامه «شنگال» با پیشنهاد دولت اقلیم کوردستان و تحت نظارت سازمان ملل متحد میان اربیل و بغداد به امضا رسید.
این توافق‌نامه چهار محور اصلی را شامل می‌شود: اداره امور، وضعیت امنیتی، بازسازی و پیگیری اجرای بندهای توافق.
بندهای اصلی توافق‌نامه شنگال:
- استخدام ۲۵۰۰ نیروی پلیس از میان اهالی بومی شنگال جهت تامین امنیت منطقه با هماهنگی نیروهای امنیتی اربیل و بغداد.
- واگذاری پرونده امنیتی شنگال به نیروهای بومی تحت نظارت بغداد و اربیل.
- خروج پ‌ک‌ک و گروه‌های مسلح وابسته به حشد شعبی از منطقه.
- عادی‌سازی وضعیت شنگال و ارائه خدمات‌رسانی شهری.
- انتصاب فرماندار جدید بومی با توافق بغداد و اربیل.
- تشکیل کمیته مشترک اربیل و بغداد با نظارت سازمان ملل برای بازسازی شنگال.