پارلمان کوردستان؛ تلاش تازه برای پایان بن‌بست سیاسی
اربیل (کوردستان۲۴) – هم‌زمان با افزایش تلاش‌ها برای پایان دادن به بن‌بست سیاسی در اقلیم کوردستان، شماری از نمایندگان مستقل و اعضای فراکسیون‌های مختلف پارلمان بر ضرورت ازسرگیری فعالیت این نهاد قانون‌گذاری تأکید کرده‌اند. ابتکار تازه برای تکمیل نشست افتتاحیه دوره ششم پارلمان و انتخاب هیئت‌رئیسه، با هدف بازگرداندن روند سیاسی به مسیر قانونی و فراهم کردن زمینه گفت‌وگو میان جریان‌های سیاسی دنبال می‌شود.
هَردی صلاح، نماینده مستقل پارلمان کوردستان، امروز چهارشنبه ۴ نوامبر، در یک نشست خبری با اعلام مشارکت خود در تلاش‌ها برای فعال‌سازی پارلمان تأکید کرد که منافع عمومی و صیانت از جایگاه اقلیم کوردستان باید بر اختلافات حزبی اولویت داشته باشد.
او با اشاره به پیامدهای ادامه تعطیلی پارلمان گفت که تداوم این وضعیت می‌تواند نهادهای سیاسی و قانون اساسی اقلیم را با تهدید مواجه کند و زمینه مداخله بغداد در تصمیم‌گیری‌های مربوط به آینده اقلیم را فراهم سازد.
هَردی صلاح اظهار داشت: «بر اساس مواضع اعلام‌شده از سوی تمامی احزاب سیاسی و مردم کوردستان، تعطیلی پارلمان تهدیدی بزرگ برای موجودیت اقلیم کوردستان است. ما به‌عنوان نمایندگان مردم به پارلمان آمده‌ایم تا مشکلات آن‌ها را حل کنیم. از این رو، امروز به‌عنوان نماینده مستقل پارلمان، به مشارکت در روند فعال‌سازی مجدد این نهاد افتخار می‌کنم.»
این نماینده پارلمان تأکید کرد که اختلافات سیاسی باید از طریق نهادهای منتخب و در چارچوب قانون اساسی حل‌وفصل شوند و پارلمان همچنان مهم‌ترین بستر قانونی برای گفت‌وگو، تفاهم و رسیدگی به اختلافات میان جریان‌های سیاسی است.
او از تمامی احزاب و نیروهای سیاسی خواست دیدگاه‌ها و اختلافات خود را در صحن پارلمان مطرح کنند و گفت: «هر جریان سیاسی، صرف‌نظر از موضعی که دارد، باید به پارلمان بیاید و دیدگاه‌های خود را در همین نهاد مطرح کند. رقابت‌های سیاسی، توافق‌ها، سؤال از دولت و اصلاح و تصویب قوانین، همگی باید در همین صحن انجام شوند.»
هَردی صلاح همچنین ابراز امیدواری کرد که دوره کنونی پارلمان به تدوین و تصویب قانون اساسی اقلیم کوردستان منجر شود؛ قانونی که در آن سازوکارهای مشخصی برای جلوگیری از تعطیلی پارلمان و ممانعت از فعالیت آن در آینده پیش‌بینی شده باشد.
فراخوان پارت دموکرات برای مشارکت همه جریان‌های سیاسی
در همین راستا، فراکسیون پارت دموکرات کوردستان از تمامی فراکسیون‌ها و جریان‌های سیاسی دعوت کرده است در نشست امروز چهارشنبه حضور یابند تا با تکمیل مراحل قانونی دوره ششم، زمینه انتخاب هیئت‌رئیسه و آغاز مجدد فعالیت پارلمان فراهم شود.
نصرت صوفی، نماینده پارلمان کوردستان، در گفت‌وگو با کوردستان۲۴ اعلام کرد که فراکسیون پارت دموکرات از تمامی جریان‌های پارلمانی، به‌ویژه اتحادیه میهنی کوردستان، دعوت کرده است در این نشست شرکت کنند.
او گفت هدف از این دعوت، تکمیل جلسه افتتاحیه پارلمان دوره ششم و انتخاب رئیس، نایب‌رئیس و منشی پارلمان است.
صوفی با اشاره به ضرورت پایان دادن به تأخیرهای طولانی‌مدت اظهار داشت که ادامه انتظار برای دستیابی به توافقی سیاسی دیگر، پس از بیش از دو سال توقف فعالیت پارلمان، راهکار مناسبی نیست.
او تأکید کرد که پارلمان متعلق به هیچ حزب خاصی نیست، بلکه نهادی ملی و نماینده تمامی اقلیم کوردستان است و باید بتواند وظایف خود را در زمینه قانون‌گذاری، رسیدگی به مطالبات شهروندان و نظارت بر عملکرد دولت انجام دهد.
بختیار بیسَری، دیگر نماینده فراکسیون پارت دموکرات، نیز با دعوت از تمامی جریان‌های سیاسی برای حضور در نشست پارلمان، ابراز امیدواری کرد که نگرانی مشترک احزاب درباره وضعیت کنونی اقلیم، زمینه همکاری و مشارکت آن‌ها را فراهم کند.
او به کوردستان۲۴ گفت: «تمامی فراکسیون‌های دیگر نیز نسبت به اقلیم کوردستان احساس مسئولیت می‌کنند و از فلج‌شدن کنونی نهادها نگران هستند. آن‌ها به صحن پارلمان خواهند آمد و حد نصاب قانونی را تکمیل خواهند کرد تا بتوانیم هیئت‌رئیسه را انتخاب کنیم.»
بیسَری همچنین اعلام کرد که موضوع نامزد پارت دموکرات برای ریاست پارلمان در جریان روند پارلمانی مشخص خواهد شد. او نمایندگان سایر جریان‌ها را شرکای خود در این نهاد قانون‌گذاری دانست و بر ضرورت همکاری مشترک برای بازگرداندن پارلمان به فعالیت تأکید کرد.
مونا قهوه‌چی، نماینده پارلمان کوردستان، نیز امروز چهارشنبه حضور خود در نشست را تأیید کرد؛ موضعی که در کنار اظهارات دیگر نمایندگان، نشان‌دهنده حمایت بخشی از جریان‌های سیاسی از تلاش برای ازسرگیری فعالیت پارلمان است.
تأکید بر گفت‌وگو و مشارکت اتحادیه میهنی
کژان کریم، نماینده پارلمان کوردستان، نیز با اشاره به تلاش‌های دو سال گذشته برای حل اختلافات سیاسی، اعلام کرد که پارت دموکرات همچنان خواهان مشارکت اتحادیه میهنی در روند پارلمانی است.
او گفت این حزب طی دو سال گذشته برای دستیابی به توافق و حل مسالمت‌آمیز اختلافات تلاش کرده و اکنون نیز درهای پارلمان به روی نمایندگان اتحادیه میهنی باز است.
کژان کریم اظهار داشت: «درهای پارلمان اکنون به روی برادران و خواهرانمان در اتحادیه میهنی باز است تا بیایند و مشارکت کنند؛ زیرا کوردستان دیگر نمی‌تواند زیر بار این وضعیت باقی بماند.»
او همچنین تأیید کرد که والا فرید همچنان نامزد پارت دموکرات برای تصدی ریاست پارلمان است و افزود که دعوت‌نامه‌های حضور در نشست برای تمامی نمایندگان ارسال شده است.
به گفته کژان کریم، مقدمات برگزاری نشست تکمیل شده و انتظار می‌رود این ابتکار به کاهش مشکلات سیاسی و بهبود شرایط اقلیم کوردستان کمک کند.
او پارلمان را بستر اصلی گفت‌وگو و رقابت سیاسی دانست و تأکید کرد که ازسرگیری فعالیت این نهاد باید در اولویت قرار گیرد تا احزاب بتوانند در چارچوب قانونی، برنامه‌ها و دیدگاه‌های خود را دنبال کنند.
کژان کریم همچنین گفت پارت دموکرات منافع ملی را بر منافع حزبی مقدم می‌داند و به رایزنی‌ها و دیدارهای دوستانه با سایر نیروهای سیاسی برای جلب مشارکت آن‌ها ادامه خواهد داد.
نتایج انتخابات ۲۰۲۴ و ضرورت تکمیل روند سیاسی
ششمین دوره انتخابات پارلمانی اقلیم کوردستان پس از چندین بار تعویق، در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۴ برگزار شد و کمیسیون عالی مستقل انتخابات عراق در ۳۰ اکتبر همان سال نتایج نهایی را اعلام کرد.
بر اساس نتایج انتخابات، ۱۰۰ کرسی پارلمان میان احزاب سیاسی و نمایندگان اقلیت‌ها توزیع شد. پارت دموکرات کوردستان با کسب ۳۹ کرسی در جایگاه نخست قرار گرفت و پس از آن اتحادیه میهنی کوردستان با ۲۳ کرسی و جنبش نسل نو با ۱۵ کرسی قرار گرفتند.
توزیع ۹۵ کرسی عمومی پارلمان به شرح زیر بود:
پارت دموکرات کوردستان ۳۹ کرسی
اتحادیه میهنی کوردستان ۲۳ کرسی
جنبش نسل نو ۱۵ کرسی
اتحاد اسلامی کوردستان ۷ کرسی
جنبش هَلویست/موضع ۴ کرسی
جماعت عدالت کوردستان ۳ کرسی
جبهه خلق ۲ کرسی
جنبش تغییر (گوران) ۱ کرسی
ائتلاف اقلیم کوردستان ۱ کرسی
پنج کرسی دیگر نیز به نمایندگان اقلیت‌ها اختصاص یافت تا مجموع اعضای پارلمان به ۱۰۰ نفر برسد.
نخستین نشست دوره ششم پارلمان در دوم دسامبر ۲۰۲۴ برگزار شد و نمایندگان منتخب سوگند قانونی یاد کردند. با این حال، اختلافات سیاسی بر سر انتخاب هیئت‌رئیسه و تشکیل دهمین کابینه دولت اقلیم کوردستان مانع از تکمیل مراحل قانونی و آغاز فعالیت عادی پارلمان شد.
در ادامه، تلاش‌هایی برای شکستن این بن‌بست صورت گرفت که به دلیل اختلافات سیاسی و فراهم نشدن حد نصاب قانونی به نتیجه نرسید.
در ژانویه ۲۰۲۵، نشست دیگری با هدف انتخاب هیئت‌رئیسه به دلیل حضور نیافتن شمار کافی از نمایندگان برگزار نشد. پس از آن، محمد سلیمان، رئیس موقت پارلمان و نماینده جنبش نسل نو، استعفای خود را اعلام کرد.
در اوت ۲۰۲۵، پارت دموکرات و اتحادیه میهنی از توافقی برای تلاش جهت فعال‌سازی پارلمان در ماه سپتامبر و پیشبرد تشکیل دولت جدید اقلیم خبر دادند؛ اما اختلافات دو حزب بر سر تقسیم قدرت و مناصب کلیدی دولت مانع اجرای توافق شد.
پارت دموکرات در ژوئن ۲۰۲۶ بار دیگر از تمامی فراکسیون‌ها خواست بدون توجه به تعداد کرسی‌هایشان به پارلمان بازگردند و اختلافات باقی‌مانده را از طریق گفت‌وگوهای پارلمانی حل‌وفصل کنند.
همچنین در سپتامبر ۲۰۲۶ گزارش‌هایی درباره دستیابی مجدد پارت دموکرات و اتحادیه میهنی به تفاهمی برای فعال‌سازی پارلمان در ماه اکتبر منتشر شد؛ تفاهمی که انتخاب هیئت‌رئیسه و پیشبرد روند تشکیل دهمین کابینه دولت اقلیم را دنبال می‌کرد، اما اختلافات سیاسی همچنان مانع تحقق آن شد.
نشست چهارشنبه؛ فرصتی برای بازگشت پارلمان به مسیر قانونی
ابتکار جدید برای فعال‌سازی پارلمان کوردستان بر تکمیل جلسه افتتاحیه ناتمام دوره ششم متمرکز است. در صورت برگزاری موفقیت‌آمیز این نشست، نمایندگان می‌توانند مراحل قانونی باقی‌مانده، از جمله انتخاب رئیس، نایب‌رئیس و منشی پارلمان را تکمیل کنند و زمینه آغاز فعالیت عادی این نهاد را فراهم آورند.
بر اساس مقررات، برای رسمیت یافتن نشست حضور دست‌کم ۵۱ نماینده ضروری است. به همین دلیل، مشارکت اتحادیه میهنی و سایر فراکسیون‌های پارلمانی در تحقق این روند اهمیت ویژه‌ای دارد.
ازسرگیری فعالیت پارلمان می‌تواند زمینه را برای بازگشت گفت‌وگوهای سیاسی به چارچوب نهادی، تقویت نقش قانون‌گذاری و نظارتی نمایندگان و پیشبرد مسائل مرتبط با تشکیل دهمین کابینه دولت اقلیم کوردستان فراهم کند.
در شرایطی که توقف فعالیت پارلمان طی بیش از دو سال، روند سیاسی اقلیم را با تأخیر مواجه کرده است، فراخوان‌های اخیر نمایندگان مستقل و جریان‌های مختلف سیاسی بر ضرورت عبور از اختلافات و استفاده از سازوکارهای قانونی برای حل مسائل تأکید دارند.
نشست امروز چهارشنبه از این منظر فرصتی برای نزدیک‌تر شدن دیدگاه‌های سیاسی، افزایش مشارکت جریان‌های مختلف و بازگرداندن پارلمان به جایگاه قانونی خود به شمار می‌رود. تحقق این هدف مستلزم حضور نمایندگان، تعامل میان احزاب و آمادگی طرف‌ها برای پیگیری اختلافات از طریق گفت‌وگو و سازوکارهای پارلمانی است.
در نهایت، تکمیل روند انتخاب هیئت‌رئیسه می‌تواند نخستین گام عملی برای پایان دادن به تعطیلی طولانی‌مدت پارلمان و فراهم کردن زمینه احیای فعالیت نهادهای سیاسی و قانون‌گذاری اقلیم کوردستان باشد.
ب.ن