Hewlêr û Bexda projeya stratejîk a "Rêya Geşepêdanê" gotûbêj dikin
Navenda Nûçeyan (K24) – Wezîrê Veguhestin û Gehandinê yê Hikûmeta Herêma Kurdistanê serdana paytext Bexdayê kir û bi Wezîrê Avedankirin, Niştecîkirin û Şaredariyên Iraqê re li ser pêşxistina projeya stratejîk a "Rêya Geşepêdanê" û hevahengiya navbera her du hikûmetan civiya.
Wezîrê Veguhestin û Gehandinê yê Herêma Kurdistanê Ano Cewher îro 22ê Cotmeha 2026an, derbarê serdana xwe de ragihand: "Em bi mebesta pîrozkirin û gotûbêjkirina çendîn mijarên hevbeş ên navbera her du wezaretan hatine Bexdayê. Herwiha li ser raspardeya Serokwezîr Mesrûr Barzanî, me bi awayekî taybetî li ser projeya stratejîk a Rêya Geşepêdanê civîn pêk anî."
Ano Cewher destnîşan kir ku civînên wan dê ligel Wezareta Veguhestinê ya Iraqê jî berdewam bikin, da ku piştevaniya dîtin û nerîna Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji bo vê projeya stratejîk were kirin; herwiha çendîn babetên din ên ku rasterast di xizmeta berjewendiyên welatiyan de ne jî hatine nirxandin.
"Projeya Sedsalê" çi?
Projeya "Rêya Geşepêdanê" ku li Iraqê wekî "Projeya Sedsalê" tê binavkirin, toreke mezin a aborî û veguhastinê ye. Armanca sereke ew e ku xaka Iraqê bi rêya otoban û xeta trênê ya bilez ji Benderê Mezin ê Fawê li Besrayê bi sînorê Tirkiyeyê (li herêma Pêşxabûrê) girê bide û ji wir jî derbasî Ewropayê bibe.
- Dirêjahiya Rêyê: Proje nêzîkî 1,200 kîlometre xeta tirênê ya bilez û otobanê li xwe digire.
- Kêmkirina Dem û Lêçûnê: Veguhestina kelûpelan di navbera Asya û Ewropayê de li gorî xeta deryayî (ku berê di Kanala Suweyşê re derbas dibû) bi awayekî berbiçav kêm dike.
- Zêdekirina Dahatê: Li seranserê rê çêkirina bajarên pîşesazî, navendên lojîstîkî û dabînkirina bi dehhezaran derfetên kar tê armanckirin.
Cih û rola Herêma Kurdistanê di projeyê de
Derbasbûna vê xetê bi navçeyên sînorî yên Herêma Kurdistanê re rasterast Herêmê bi vê tora bazirganiya navneteweyî ve girê dide:
- Pêwendiya Aborî û Bazirganî: Navçeyên sînorî yên Herêma Kurdistanê (bi taybetî parêzgeha Dihokê û Deriyê Navdewletî yê Îbrahîm Xelîl) dibin dergehên serekî yên girêdana vê rêyê bi Tirkiye û Ewropayê re. Ev pêngav dibe sedema geşbûna sektora bazirganiyê, pevguhartina kelûpelan û kişandina sermayeya biyanî bo Herêmê.
- Hevahengiya Hewlêr û Bexdayê: Ji ber girîngiya bilind a vê kargehê, Hikûmeta Herêma Kurdistanê bi rêya Wezareta Veguhestin û Gehandinê bi awayekî berdewam bi Hikûmeta Federal a Bexdayê re di pêwendiyê de ye, da ku daxwaz û berjewendiyên Kurdistanê di projeyê de werin parastin û Herêm bibe beşekî sereke û sûdmend ji vê korîdora stratejîk.