کاڵا و بەرهەمی ئێرانی لە بازاڕەکانی هەرێمی کوردستان گران بووە

بازرگانانی هەرێمی کوردستان رووبەڕووی بەرزبوونەوەیەکی بەرچاوی رسووماتی گومرگی لەسەر کاڵا هاوردەکراوەکانی ئێران بوونەتەوە. ئەم هەنگاوە نوێیە نیگەرانییەکی قووڵی لەبارەی کاریگەرییەکانی لەسەر بازاڕ و بژێوی هاووڵاتییان دروست کردووە.

بەپێی زانیارییەکان، رسووماتی گومرگی لەسەر کاڵا و شمەکی ئێرانی بەشێوەیەکی چاوەڕواننەکراو بەرزکراوەتەوە. وەک نموونە، تێچووی هاوردەکردنی یەک تۆن کیسەی پلاستیکی لە 72 دۆلارەوە بازیداوە بۆ 650 دۆلار. ئەم بەرزبوونەوەیە تەنیا یەک بەرهەمی نەگرتووەتەوە، بەڵکوو زۆربەی ئەو کاڵایانەی لە ئێرانەوە هاوردەی هەرێمی کوردستان دەکرێن، نرخەکانیان چەندین جار بەرزکراوەتەوە.

بازرگانان نیگەرانیی خۆیان لەم بارگرانییە داراییە نوێیە دەربڕیوە و پێیان وایە بەردەوامبوون لە کارەکانیان ئەستەم بووە. فەرەیدوون عەلی، بازرگانێکی خاوەن ئەزموونی زیاتر لە 20 ساڵ، باس لەوە دەکات؛ زیاتر لە 15 ساڵە بەتایبەتی کاڵا لە ئێرانەوە هاوردە دەکات، بەڵام لە دوای مانگی 12ی ساڵی رابردووەوە، بەرزبوونەوەی نرخی گومرگ وای لێکردووە بیر لە وەستاندنی کارەکانی بکاتەوە.

یەکێتی هاوردە و ناردنکارانی هەرێمی کوردستان، ناجێگیریی کەشوهەوا و بارینی بەفر و بارانی زۆری ئەمساڵ، بەتایبەتی لە ناوچە سنوورییەکان، وەک هۆکارێکی سەرەکیی ئەم بارگرانییە دەستنیشان دەکات. 

عەتا محەممەد، جێگری سەرۆکی یەکێتیی هاوردە و ناردنکاران، رایگەیاند، قەبارەی ئاڵوگۆڕی بازرگانیی نێوان هەرێمی کوردستان و ئێران ساڵانە دەگاتە نزیکەی 6 ملیار دۆلار، هەر گۆڕانکارییەک لە سیاسەتی گومرگیدا کاریگەریی راستەوخۆی لەسەر بازاڕی هەرێم دەبێت.

بەپێی ئامارەکان، بە بەراورد بە ساڵی رابردوو، رێژەی گومرگ بەلایەنی کەمەوە 10% بەرزبووەتەوە. ئەمەش بازرگانانی ناچار کردووە نرخەکان لەسەر شانی کڕیار بەرزبکەنەوە، دیارە دواجار کاریگەریی لەسەر توانای کڕینی هاووڵاتیان و جووڵەی بازاڕ دادەنێت. هاوکات، حکوومەتی عێراقیش لە سەرەتای ئەمساڵەوە گومرگی لەسەر 97 کاڵا بە رێژەی 5% بۆ 30% زیادکردووە، ئەمەش بووەتە هۆی ناڕەزایەتیی بەرفراوانی بازرگانان لە شارەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان.