وەزیری نەوتی عێراق: دانوستانمان لەگەڵ هەرێمی کوردستان بۆ هەناردەکردنی نەوت بەردەوامە

وەزیری نەوتی عێراق رایگەیاند، داوایان لە هەرێمی کوردستان کردووە، رێگە بدەن بەشێکی نەوتی کەرکووک لە رێگەی بۆرییەکانی هەرێمەوە هەناردەی بەندەری جەیهان بکرێت، بەڵام تا ئێستا نەگەیشتووینەتە رێککەوتن.

ئەمڕۆ دووشەممە، 16ـی ئاداری 2026، حەیان عەبدولغەنی، وەزیری نەوتی عێراق لە پەیامێکی ڤیدیۆییدا رایگەیاند، بەهۆی ئاڵۆزییە سەربازییەکانی ناوچەی کەنداو و داخرانی گەرووی هورمزەوە، هەناردەکردنی نەوتی عێراق لە رێگەی بەندەرەکانی باشوورەوە بە تەواوی وەستاوە، ئەمەش وایکردووە عێراق ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت بۆ کەمتر لە نیوە داببەزێنێت و بەدوای دەرچەی نوێدا بگەڕێت بۆ هەناردەکردن.

وەزیری نەوت ئاماژەی بەوە کرد، عێراق پێشتر لە چوارچێوەی پشکی دیاریکراوی ئۆپێک کە 4.4 ملیۆن بەرمیل بوو، رۆژانە نزیکەی 3 ملیۆن و 400 هەزار بەرمیلی لە رێگەی بەندەرەکانی باشوورەوە هەناردە دەکرد؛ بەڵام دوو بۆ سێ رۆژ دوای دەستپێکردنی شەڕ لە ناوچەکە، هەناردەکردن وەستا.

روونیشی کردەوە، بەو هۆیەوە، وەزارەتی نەوت ناچار بووە پلانێکی بەپەلە جێبەجێ بکات بۆ کەمکردنەوەی بەرهەمهێنان بۆ تەنها 1.5 بۆ 1.6 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا، کە ئەو بڕەش تەنها بۆ پڕکردنەوەی پێداویستییەکانی ناوخۆ و کارپێکردنی پاڵاوگەکانی (باشوور، ناوەڕاست و باکوور)ـە کە رۆژانە پێویستیان بە زیاتر لە یەک ملیۆن و 100 هەزار بەرمیلە، لەگەڵ دابینکردنی سووتەمەنی بۆ وێستگەکانی کارەبا.

 نەگەیشتنە رێککەوتن لەگەڵ هەرێمی کوردستان

سەبارەت بە دۆزینەوەی دەرچەی نوێ بۆ هەناردەکردنی نەوت، عەبدولغەنی رایگەیاند، وەزارەتەکەی دەستی کردووە بە هەوڵەکان بۆ هەناردەکردنی نەوت لە رێگەی بەندەری بانیاس لە سوریا و عەقەبە لە ئوردن. بەهۆی نەبوونی بۆری، لە چەند رۆژی داهاتوودا کێبڕکێ (تەندەر) بۆ گواستنەوەی نەوت بە تانکەر بۆ ئەو دوو وڵاتە رادەگەیەنرێت.

لە بارەی هەناردەکردن لە رێگەی تورکیاوە، وەزیری نەوت گوتی: "دانوستانمان لەگەڵ هەرێمی کوردستان کردووە بۆ ئەوەی رێگە بدەن رۆژانە 200 بۆ 250 هەزار بەرمیل نەوتی کەرکووک لە رێگەی بۆرییەکانی هەرێمەوە هەناردەی بەندەری جەیهان بکرێت، بەڵام تا ئێستا نەگەیشتووینەتە رێککەوتن."

وەستانی کێڵگە زەبەلاحەکان

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، حەیان عەبدولغەنی ئاشکرای کرد کە بەهۆی ئەم دۆخەوە، کارکردن لە بەشێکی زۆری کێڵگە نەوتییەکان راگیراوە، لەوانە: (قورنەی یەک و دوو، مەجنوون، فەیحا، حەلفایە و بوزورگان). لە ئێستادا لە ناوچەی باشوور تەنها هەردوو کێڵگەی (رومێلەی باکوور و زوبێر) لەگەڵ کێڵگەی گازی سیبە لە کارکردن بەردەوامن، ئەوەش بەمەبەستی دەرهێنانی غازی هاوەڵ بۆ کارپێکردنی وێستگەکانی کارەبا.

دڵنیایی بۆ دابینکردنی بەنزین و گاز

وەزیری نەوت پەیامێکی دڵنیایی دایە هاووڵاتیان کە سەرەڕای وەستانی هەناردەکردن، سەرجەم پاڵاوگەکان بە توانای تەواوی خۆیان کاردەکەن بۆ دابینکردنی بەرهەمە سپییەکانی وەک (بەنزین، گازوایل، نەوتی سپی و غازی شلی ماڵان LPG).
ئاماژەی بەوەشدا کە رۆژانە 6 هەزار تۆن غازی ماڵان بەرهەم دەهێندرێت و وڵاتەکە خاوەنی یەدەگێکی ستراتیژیی غازی ژێرزەوییە کە بڕەکەی زیاتر لە 50 هەزار تۆنە و لە کاتی پێویستدا دەخرێتە بازاڕەوە.