وەزارەتی کشتوکاڵی هەرێم: ئەوەی عێراق بەرانبەر بە جووتیارانی کوردستان دەیکات نادادپەروەرییە

وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، لە نووسراوێکی فەرمیدا کە ئاراستەی محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆک وەزیرانی عێراقی کردووە، نیگەرانی و ناڕەزایەتی وەزارەتەکەی نیشانداوە بەرانبەر بەو بڕە گەنمەی کە بڕیارە بۆ وەرزی 2025-2026 لە جووتیارانی هەرێم وەربگیرێت.

یەکشەممە 19ـی نیسانی 2026، بە گوێرەی نوسراوێکی وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، لیژنەی تایبەتمەند لە بەغدا پێشنیاری کردووە بڕی 3 ملیۆن و 800 هەزار تۆن گەنم لە پارێزگاکانی ناوەڕاست و باشوور وەربگیرێت، لە بەرانبەردا تەنیا 292 هەزار تۆن بۆ پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان دیاریکراوە، نوێنەرانی هەرێم ئەم پێشنیارەیان رەتکردووەتەوە و بە نادادپەروەرانە و دوور لە بنەما زانستییەکان وەسفیان کردووە.

لەمبارەیەوە، هیوا عەلی گوتەبێژی وەزارەتی کوشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بە کوردستان24ـی راگەیاند، لە بەرانبەر ئەو نادادپەروەرییەی لە پرۆسەی وەرگرتنی گەنم دەرحەق بە جووتیارانی هەرێم کراوە، وەزارەتی کشتوکاڵ نووسراوێکی فەرمی ئاڕاستەی سەرۆکوەزیرانی عێراق کردووە، کە تیایدا ناڕەزایەتی خۆمان دەربڕیوە دژ بەو بڕیارەی کە لیژنەی باڵای کشتوکاڵی عێراق لە بارەی بڕی وەرگرتنی گەنمی جووتیارانی هەرێم بۆ ئەمساڵ داویەتی. 

ئاماژەی بەوەشکرد، لە نووسراوەکەدا هۆشداری دراوە، ئەگەر حکوومەتی فیدراڵ بڕی پێویستی گەنم لە جووتیارانی هەرێم وەرنەگرێت، جووتیاران ناچار دەبن بەرهەمەکانیان بە نرخێکی زۆر هەرزان بە بازرگانان بفرۆشن، بازرگانەکانیش هەمان گەنم دەبەنەوە ناوەڕاست و باشووری عێراق و بە نرخی گران بە سایلۆکانی حکوومەت دەیفرۆشنەوە، کە ئەمەش زیانی گەورە لە جووتیارانی هەرێم دەدات.

هیوا عەلی گوتیشی،"داوامان لە حکوومەتی عێراق کردووە، لانیکەم 50%ـی کۆی بەرهەمی پێشبینیکراوی هەرێم کە دەکاتە 1 ملیۆن و 250 هەزار تۆن گەنم وەربگرێت، لە بەرانبەردا وەزارەتی کشتوکاڵی هەرێم پابەند دەبێت بە رێگریکردن لە هاوردەکردنی گەنمی دەرەکی و کۆنترۆڵکردنی توندی جووڵەی گەنم لە نێوان پارێزگاکان لە کاتی دروێنەدا.

ئەم داواکارییەی وەزارەتی کشتوکاڵ لە کاتێکدایە، ئەمساڵ رووبەری 3 ملیۆن و 300 هەزار دۆنم زەوی لە هەرێمی کوردستان بە گەنم چێندراوە و جووتیاران چاوەڕێی پاڵپشتی حکوومەت دەکەن بۆ ساغکردنەوەی بەرهەمەکانیان، هاوکات بە گوێرەی بڕیارێکی لیژنەی باڵای کشتوکاڵی عێراق، لە ناوەڕاست و باشووری وڵات بۆ هەر دۆنمێک 750 بۆ 900 کیلۆگرام گەنم وەردەگیرێت، بەڵام ئەو بڕەی بۆ هەرێم دیاریکراوە یەکسانە بە تەنیا 88.5 کیلۆگرام بۆ هەر دۆنمێک، ئەمەش لە کاتێکدایە، ئەمساڵ بەهۆی بارانبارینی زۆر و گونجاو لە نێوان 600 بۆ 1000 ملم، پێشبینی دەکرێت بەرهەمی گەنمی هەرێم بگاتە زیاتر لە 2 ملیۆن و 500 هەزار تۆن.

 ساڵی 2024 حکوومەتی عێراق نزیکەی 700 هەزار تۆن گەنمی جووتیارانی هەرێمی کوردستان وەرگرت، 2025 عێراق تەنها 400 هەزار تۆن گەنمی جووتیارانی هەرێمی کوردستانی وەرگرت، ئەمساڵ بڕەکەی کەمتر کردووەتەوە بۆ 292 تۆن.