شوێنی واژۆکردنی رێککەوتنی ئەمریکا و ئێران دیاریکرا

وەزارەتی دەرەوەی سویسرا بە فەرمی رایگەیاند, رۆژی هەینی مەراسیمی واژۆکردنی یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوان ئەمریکا و ئێران بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ لە هاوینەهەوارێکی شاخاویی سویسرا بەڕێوەدەچێت. هاوکات چین هۆشداری دەدات کە قۆناخی داهاتووی دانوستانەکان زۆر لەمەی ئێستا ئاڵۆزتر دەبێت.

سێشەممە 16ـی حوزەیرانی 2026، وەزارەتی دەرەوەی سویسرا بۆ ئاژانسی "فرانس پرێس" پشتڕاستی کردەوە، هاوینەهەواری ناوازەی "بۆرگێنشتاک" (Burgenstock) کە دەکەوێتە سەر بەرزاییەکانی دەریاچەی لۆسێرن، وەک شوێنی واژۆکردنی رێککەوتنەکە دەستنیشان کراوە. شوێنەکە لە سێ لاوە بە ئاو دەورەدراوە و دەستڕاگەیشتن پێی زۆر ئەستەمە، هەر بۆیە لە رووی ئەمنییەوە زۆر پارێزراوە. ئەم پێشنیازە لەلایەن نێوەندگیرە پاکستانی و قەتەرییەکان و هەردوو وڵاتی ئەمریکا و ئێرانەوە پەسند کراوە.

بەرپرسێکی باڵای ئەمریکا رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و جی دی ڤانس، جێگری سەرۆک، هاوشانی محەمەدباقر قاڵیباف، گەورە دانوستانکاری ئێران، پێشتر بە شێوەیەکی ئەلیکترۆنی واژۆیان لەسەر چوارچێوەی رێککەوتنەکە کردووە. هەرچەندە دەقی رێککەوتنەکە تا ئێستا بە نهێنی ماوەتەوە، بەڵام جی دی ڤانس بە سی ئێن ئێنی راگەیاندووە کە یاداشتەکە "تەنیا لاپەڕە و نیوێکە و بەڵگەنامەیەکی زۆر گشتییە."

ئەم ململانێیە چەکدارییەی کە بڕیارە کۆتایی پێ بهێنرێت، لە 28ی شوباتی 2026 بە هێرشی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران دەستی پێکرد و دواتر تەواوی ناوچەکەی گرتەوە. دوای چەندین هەفتە لە دانوستانی ئاڵۆز لەسەر پرسەکانی بەرنامەی ئەتۆمی، سزاکان و ئاسایشی گەرووی هورمز، دواجار هەردوولا گەیشتنە ڕێککەوتن بۆ ڕاگرتنی هەمیشەیی شەڕ.

لەلایەکی دیکەوە، وانگ یی، وەزیری دەرەوەی چین، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ ئیسحاق دار، هاوتا پاکستانییەکەی، رایگەیاند: "پێشبینی دەکرێت قۆناخی دووەمی دانوستانەکان بەراورد بە قۆناخی یەکەم زۆر سەختتر و پڕ ئاڵۆزی بێت."

وەزیری دەرەوەی چین جەختی کردەوە بۆ گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی، پێویستە ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان رۆڵێکی کاراتر بگێڕێت.

ئەم لێدوانانە لە کاتێکدا دێن کە جیهان چاوەڕوانی رۆژی هەینی دەکات بۆ واژۆکردنی ئەو یاداشتەی کە دەبێتە سەرەتایەک بۆ راگرتنی جەنگ و ئاڵۆزییەکان لە ناوچەکەدا.