واشنتن و بەژینگ کێشەکانی دەریای چین و گەرووی هورمز تاوتوێ دەکەن

وەزیرانی دەرەوەی ئەمریکا و چین لە مانیلای پایتەختی فلیپین کۆبوونەوە بۆ ئامادەکارییەکانی سەردانی داهاتووی سەرۆکی چین بۆ ئەمریکا لە ئەیلوولدا، هاوکات دۆسیەی جەنگی ئێران و ئاسایشی گەرووی هورمز و کێشەی دەریای چینی باشوور تەوەرەی سەرەکیی گفتوگۆکانیان بوو.

چوارشەممە، 22ـی تەممووزی 2026، مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا و وانگ یی، وەزیری دەرەوەی چین بۆ ماوەی 90 خولەک لە پەراوێزی کۆبوونەوەی وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ئاسیان (ASEAN) لە مانیلای پایتەختی فلیپین کۆبوونەوە، بە مەبەستی تاوتوێکردنی پەیوەندییە دوو قۆڵییەکان و قەیرانە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان.

بەپێی راپۆرتی رۆیتەرز، تەوەرەی سەرەکیی گفتوگۆکانیان بریتی بوو لە ئامادەکاری بۆ سەردانە فەرمییەکەی شی جینپینگ، سەرۆکی چین بۆ ئەمریکا لە مانگی ئەیلوولی داهاتوودا. رۆبیۆ جەختی کردەوە، کارەکانیان بۆ ئەوەیە زەمینەیەکی گونجاو بۆ ئەم سەردانە دابین بکەن و رێگە نەدەن جیاوازییەکانی نێوان هەردوو وڵات لە کۆنترۆڵ دەر بچن.

لە کۆبوونەوەکەدا، گرژییەکانی دەریای چینی باشوور بە تایبەتی پەککەوتن و پێکدادانەکانی ئەم دواییەی نێوان هێزەکانی چین و فلیپین تاوتوێ کران. رۆبیۆ دۆخەکەی بە زۆر نەرێنی ناوبرد، لە کاتێکدا وانگ یی داوای لە واشنتن کرد، رێز لە بەرژەوەندییە سەرەکییەکانی چین بگرێت و هۆشداری لە دەستێوەردانی دەرەکی لە کێشە ناوچەییەکان دا.

سەبارەت بە جەنگی ئەمریکا و ئێران و کێشەی گەرووی هورمز، رۆبیۆ دوای کۆبوونەوەەکە رایگەیاند، چین بە جۆرێک لە جۆرەکان هاوکاریی ئەمریکا دەکات، چونکە پێشتر رایگەیاندووە، پشتگیری لە هیچ جۆرە رێگری و گەمارۆدانێک ناکات بۆ سەر کەشتیوانی نێودەوڵەتی لە گەرووەکەدا. رۆبیۆ لەبەردەم وەزیرانی ئاسیاندا بەرپرسیارێتی تەواوی جەنگەکەی خستە ئەستۆی تاران و رایگەیاند: "رێگە نادەین ئێران کۆنترۆڵی گەرووی هورمز بکات."

لە تەوەرێکی دیکەدا، پرسی فرۆشتنی چەک بە تایوان تاوتوێ کرا، کە پاکێجێکی 14 ملیار دۆلارییە و بەهۆی کەمبوونی کۆگاکانی ئەمریکاوە دواکەوتووە. رۆبیۆ گوتی: پرۆسەکە لە ژێر پێداچوونەوەدایە و ئەمریکا هەوڵ دەدات کەرتی پیشەسازیی سەربازیی خۆی بەهێز بکاتەوە.

هاوکات لەلایەکی دیکەوە، سێرگی لاڤرۆڤ، وەزیری دەرەوەی رووسیا پشتڕاستی کردەوە کە رۆژی پێنجشەممە لەگەڵ مارکۆ رۆبیۆ لە مانیلا کۆدەبێتەوە، و رۆبیۆش رایگەیاند, پرسی جەنگی ئۆکرانیای لەگەڵدا تاوتوێ دەکات و ئەمریکا بەدوای رۆڵێکی بنیاتنەردا دەگەڕێت بۆ کۆتایهێنان بەو ململانێیە.