14 وڵات هاوپەیمانییەکیان بۆ پاراستنی دەریای سوور و گەرووی بابولمەندەب پێکهێنا

وڵاتانی بەشدار لە "هاوپەیمانیی دەریایی بەرگریی فرەنەتەوەیی" لە کۆبوونەوەیەکدا لە شاری ریازی پایتەختی سعوودییە، راگەیەنراوێکی هاوبەشیان بۆ دامەزراندنی هاوپەیمانییەکی دەریایی راگەیاند، کە ئامانج لێی پاراستنی ئاسایشی دەریایی، ئازادیی کەشتیوانی و رێڕەوەکانی گواستنەوەی وزەیە لە گەرووی بابولمەندەب، دەریای سوور و کەنداوی عەدەن.

پێنجشەممە، 30ـی تەممووزی 2026، حکوومەتەکانی وڵاتانی بەشدار لە "هاوپەیمانیی دەریایی بەرگریی فرەنەتەوەیی"، لە کۆبوونەوەیەکدا لە شاری ریازی سعوودییە، راگەیەنراوێکی هاوبەشیان بۆ راگەیاندنی فەرمیی دامەزراندنی ئەم هاوپەیمانییە بڵاوکردەوە.

وڵاتانی بەشداربوو لە هاوپەیمانییەکە، کە ژمارەیان 14 وڵاتە، پابەندبوونی قووڵی خۆیان بە ئامانج و بنەماکانی میساقی نەتەوە یەکگرتووەکان، یاسا نێودەوڵەتییەکان و رێککەوتننامە و ڕێسا ناسراوەکانی جیهان دووپات کردەوە.

بە پێی راگەیەنراوەکە، ئەم بڕیارە دوای درککردن بەو ئاڵنگارییە گەشەسەندووانە دێت کە رووبەڕووی ئاسایشی دەریایی جیهانی دەبنەوە، لەگەڵ پێویستیی بەهێزکردنی هاوکاریی دەریایی بە کۆمەڵ بۆ پاراستنی ئازادیی کەشتیوانی، پاراستنی ڕێڕەوە بازرگانییە نێودەوڵەتییەکان و دابینکردنی ئاسایشی هێڵەکانی گواستنەوەی وزە لە گەرووی بابولمەندەب، دەریای سوور و کەنداوی عەدەن.

وڵاتە بەشداربووەکان جەختیان کردەوە کە ئاسایشی دەریایی بەرپرسیارێتییەکی هاوبەشە و، هاوکاری و هەماهەنگیی نێوانیان کۆڵەکەی سەرەکییە بۆ رووبەڕووبوونەوەی هەڕەشە سنووربەزێنەکان.

لەسەر ئەم بنەمایە، وڵاتانی دامەزرێنەری هاوپەیمانییەکە لەسەر ئەم خاڵانەی خوارەوە رێککەوتن:

راگەیاندنی دامەزراندنی هاوپەیمانییەکە: دامەزراندنی "هاوپەیمانیی دەریایی بەرگریی فرەنەتەوەیی" وەک چوارچێوەیەک بۆ هاوکاریی دەریایی، بە ئامانجی چەسپاندنی ئاسایشی دەریایی، پاراستنی بازرگانیی نێودەوڵەتی، هێڵەکانی وزە و بەرژەوەندییە هاوبەشەکان لە دەریای سوور، گەرووی بابولمەندەب و کەنداوی عەدەن، بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەکان.

تەواوکردنی رێکارە یاساییەکان: وڵاتانی بەشداربوو بەردەوام دەبن لە تەواوکردنی رێکارە ناوخۆیی و دەستوورییەکانی خۆیان بۆ چوونە پاڵ میساقی ئەم هاوپەیمانییە بە فەرمی.

بوارەکانی هاوکاری: بەهێزکردنی هاوکاری لە بوارەکانی ئاسایشی دەریایی، ئاڵوگۆڕی زانیاری و هەواڵگری، پلاندانانی ئۆپەراسیۆنەکان، مەشق و راهێنانی هاوبەش، سوودوەرگرتن لە ئەزموونەکان، بونیادنانی تواناکان و جێبەجێکردنی ئۆپەراسیۆنە دەریاییە هاوبەشەکان بە پێی دەقەکانی میساقەکە.

پاراستنی سەروەریی نیشتمانی: جەختکردنەوە لەسەر ئەوەی بەشداریکردن لە چالاکی و ئۆپەراسیۆنەکانی هاوپەیمانییەکەدا بە بڕیارێکی سەروەریی هەر وڵاتێک دەمێنێتەوە و بەپێی یاسا و رێکارە نیشتمانییەکانی خۆیان دەبێت.

سروشتی بەرگریی هاوپەیمانییەکە: ئەم هاوپەیمانییە خاوەن سروشتێکی تەواو بەرگرییە، هیچ وڵات یان ڕێکخراوێک ناکاتە ئامانج و سەرجەم چالاکییەکانی بە پابەندبوونی تەواو بە یاسای نێودەوڵەتی و رێزگرتن لە سەروەریی وڵاتان بەڕێوە دەچن.

فراوانکردنی هاوپەیمانییەکە: بانگهێشتکردنی ئەو وڵاتانەی کە هاوبەشن لە ئامانج و بنەماکانی هاوپەیمانییەکە بۆ ئەوەی ببنە ئەندام، بە مەبەستی فراوانکردنی ئاسایشی ئاویی بە کۆمەڵ لە ناوچەکەدا.

سەرکردایەتی و بارەگای هەمیشەیی: سعوودییە وڵاتی دامەزرێنەر و سەرکردەی ئەم هاوپەیمانییە دەبێت و، وەک بارەگای سەرەکی و هەمیشەیی دیاریی دەکرێت.

پێکهاتەی رێکخستن: بڕیاردرا بە دامەزراندنی ناوەندی فەرماندەیی و کۆنترۆڵی هاوبەش، ناوەندی ئۆپراسیۆنە دەریاییە هاوبەشەکان و، سکرتاریەتی گشتی لە عەرەبستانی سعوودی، وەک دەستە جێبەجێکارە سەرەکییەکانی هاوپەیمانییەکە.

لە راگەیەنراوەکەدا هاتووە، وڵاتانی بەشدار لە هاوپەیمانییەکە دووپاتیان کردەوە، کە دامەزراندنی ئەم هاوپەیمانییە نوێیە هەنگاوێکی ستراتیژیی گرنگە بەرەو چەسپاندنی ئاسایشی دەریایی لە گەرووی بابولمەندەب، دەریای سوور و کەنداوی عەدەن، ئەمەش هاوکار دەبێت لە پاڵپشتیکردنی سەقامگیری و گەشەپێدان بە هەماهەنگی لەگەڵ هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ پاراستنی ئاشتی و ئاسایشی جیهانی بە پێی یاسای نێودەوڵەتی.

14 وڵاتە بەشداربووەکەی هاوپەیمانییەکە:

سعوودییە، کوەیت، بەحرەین، قەتەر، پاکستان، تورکیا، میسر، ئوردن، یەمەن، بەنگلادیش، نێجیریا، سوودان، جیبۆتی و سۆماڵ.