وقوع آتش‌سوزی گسترده در نیروگاه الهارثه بصره ده‌ها کشته و مصدوم برجای گذاشت

در پی انفجار در شبکه‌ برق بصره ۱۴۰۰ مگاوات از ظرفیت تولید برق از مدار سراسری کاسته شد

تیم‌های امدادی و بازرسی استان بصره در جریان عملیات اضطراری امروز، ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶ (۳۰ آبان ۱۴۰۵)، موفق به مهار اولیه آتش‌سوزی بزرگی شدند که در پی انفجار سهمگین در سیستم انتقال گاز نیروگاه تولید برق الهارثه در ۲۰ کیلومتری شمال بصره رخ داد. بر اساس آخرین گزارش‌های رسمی و تاییدشده از سوی اداره بهداشت بصره، شمار تلفات این رویداد تا این لحظه به ۲ کشته و ۳۳ مصدوم رسیده است. 

این حادثه که به دلیل آسیب دیدن خطوط لوله گاز رخ داد، علاوه بر ایجاد خسارت‌های سنگین به تجهیزات نیروگاه، سبب گسترش زبانه‌های آتش به مناطق مسکونی همجوار و اختلال در خطوط توزیع انرژی در جنوب عراق شده است.

 

 گسترش آتش‌سوزی به مخازن سوخت و منازل مسکونی

بر اساس گزارش‌های میدانی خبرگزاری رسمی عراق (واع) و اظهارات مقامات محلی، انفجار اولیه در ساعات بامدادی رخ داد و به سرعت به مخازن نگهداری گاز و شبکه‌های جانبی نیروگاه سرایت کرد. شدّت موج انفجار و تراکم دود حاصل از سوختن مواد گازی، سبب ایجاد رعب و وحشت شدید میان ساکنان مناطق اطراف شد. گزارش‌های تاییدشده حاکی از آن است که زبانه‌های سرکش آتش دست‌کم به ۱۷ واحد مسکونی در مجاورت نیروگاه آسیب جدی وارد کرده و چند دستگاه خودروی متعلق به شهروندان نیز به طور کامل در آتش سوخته‌اند. تیم‌های دفاع مدنی عراق با اعزام دهها دستگاه خودروی آتش‌نشانی و نیروهای ویژه عملیاتی، پس از چند ساعت تلاش مداوم توانستند از پیشروی بیشتر آتش به سمت محله‌های پرتراکم شهری جلوگیری کنند. هم‌زمان گروه‌های تفحص در حال آواربرداری از منازل آسیب‌دیده برای اطمینان از عدم وجود افراد محبوس هستند.

 

 اعلام آماده‌باش کامل در مراکز درمانی استان بصره

عباس تمیمی، مدیرکل اداره بهداشت استان بصره، در گفتگو با رسانه‌های رسمی با تشریح آخرین آمار آسیب‌دیدگان اعلام کرد که کلیه بیمارستان‌ها و مراکز درمانی منطقه در حالت آماده‌باش حداکثری قرار گرفته‌اند. وی تایید کرد که تاکنون جان باختن ۲ نفر در این حادثه ثبت شده و ۳۳ مصدوم نیز توسط آمبولانس‌های فریافت به بیمارستان‌های تخصصی منتقل شده‌اند. به گفته این مقام بهداشتی، وضعیت تنفسی و جسمانی برخی از مصدومان به دلیل استنشاق گازهای سمی و سوختگی شدید، وخیم گزارش شده است. تمیمی تاکید کرد که تیم‌های پزشکی و امدادی همچنان در محل حادثه استقرار دارند تا به مجروحان احتمالی دیگر خدمات فوری ارائه دهند. پیش از این، آمار اولیه از مصدومیت ۷ نفر خبر می‌داد اما با پیشروی عملیات آواربرداری و ارزیابی‌های میدانی دقیق‌تر، ابعاد واقعی خسارات انسانی مشخص گردید.

 

 خروج ۱۴۰۰ مگاوات ظرفیت تولید برق از مدار سراسری

نیروگاه برق الهارثه که در ۲۰ کیلومتری شمال شهر بصره واقع شده، یکی از کلیدی‌ترین زیرساخت‌های تامین انرژی در جنوب عراق به شمار می‌رود. بر پایه داده‌های رسمی وزارت برق عراق، این نیروگاه دارای ظرفیت نامی تولید ۱۴۰۰ مگاوات برق است که نقش مهمی در پایداری شبکه سراسری، به ویژه در استان‌های جنوبی دارد. در پی حادثه امروز، ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶ (۳۰ آبان ۱۴۰۵)، خطوط ورودی سوخت گاز به این مرکز قطع شد و بخش عمده‌ای از واحدهای تولیدی آن به صورت اضطراری از مدار خارج گردیدند. کارشناسان فنی شرکت ملی توزیع برق عراق هشدار داده‌اند که خروج این حجم از انرژی ممکن است طی روزهای آینده منجر به افت شدید ولتاژ و خاموشی‌های گسترده در بخش‌های صنعتی و خانگی بصره و استان‌های مجاور شود.

 

 تشکیل کمیته فنی برای بررسی علل بروز انفجار

اگرچه بررسی‌های اولیه کارشناسان وزارت کشور و سازمان دفاع مدنی عراق نشان می‌دهد که حادثه در اثر انفجار ناگهانی در خط لوله اصلی انتقال گاز رخ داده، اما علت دقیق وقوع این رخنه هنوز به طور رسمی اعلام نشده است. مسئولان فنی در حال بررسی احتمالاتی نظیر افت فشار، فرسودگی خطوط انتقال سوخت یا خطای انسانی در فرآیند نگهداری تجهیزات هستند. وزارت برق عراق در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرده است که یک کمیته ویژه کارشناسی برای ارزیابی میزان خسارات وارده به توربین‌ها و خطوط انتقال تشکیل شده تا برنامه زمان‌بندی بازسازی تأسیسات را تدوین کند. زیرساخت‌های انرژی عراق در سال‌های گذشته بارها به دلیل فرسودگی شبکه و عدم بازسازی به موقع با اختلالات فنی و حوادث مشابه مواجه شده‌اند.

 

 چالش‌های مزمن شبکه انرژی و بازسازی تاسیسات جنوب

صنعت برق عراق طی دو دهه گذشته همواره با چالش‌های ساختاری شدید، فرسودگی تجهیزات و کسری چشمگیر تولید در برابر تقاضا روبرو بوده است. استان بصره به عنوان قطب اقتصادی و انرژی عراق، سالانه به ویژه در فصل گرم سال با کمبود شدید برق مواجه می‌شود و رویدادهایی نظیر آتش‌سوزی در نیروگاه الهارثه فشار بر شبکه ملی را دوچندان می‌کند. پیشینه فنی این منطقه نشان می‌دهد که در ژوئیه ۲۰۲۴ (تیر ۱۴۰۳) و همچنین در اوت ۲۰۲۵ (مرداد ۱۴۰۴) نیز حوادث مشابهی در پی اتصالی‌های شدید و قطعی خطوط فشار قوی در استان‌های جنوبی رخ داده بود که به قطعی سرتاسری برق در چندین استان منجر شد. مقامات وزارت برق تاکید دارند که مهار کامل تبعات فنی آتش‌سوزی امروز و بازگرداندن ۱۴۰۰ مگاوات ظرفیت نیروگاه الهارثه به شبکه، مستلزم چند هفته عملیات فشرده تعویض خطوط و بازبینی فنی خواهد بود.