Gölet ve barajlar yer altı suyu üzerindeki riskleri azalttı

Kürdistan Bölgesi Hükümeti 9. Kabinesinin gölet ve baraj yapımına yönelik stratejik projeleri, su güvenliğinin korunmasında etkili bir faktör haline geldi. Yürütülen çalışmalar sayesinde yer altı su seviyesi, bazı bölgelerde 100 metreye varan belirgin bir artış gösterdi.

Tarım Bakanlığı Su Kaynakları Genel Müdürü Karwan Sabah Hewrami, 18 Haziran 2026 Perşembe günü Kurdistan24’eyaptığı açıklamada, Kürdistan genelinde gölet ve barajların inşa edilmesinin sadece bugünün su ihtiyacını karşılamakla kalmayıp, aynı zamanda gelecek nesillerin yaşamını da güvence altına aldığını belirtti.

Hewrami, bu projelerin köylerin yeniden canlanmasına vesile olduğunu ifade ederek, Harir kasabasındaki Kube Göleti'ni örnek göstererek, şu ifadeleri kullandı:

"Daha önce susuzluk nedeniyle göç etme kararı alan köy sakinleri, projenin tamamlanmasıyla sadece suya kavuşmakla kalmadı, bölge aynı zamanda balıkçılık yapılan turistik bir merkeze dönüştü."

Ayrıca kuyulardaki su seviyesinin, suyun herhangi bir motora ihtiyaç duymadan kendiliğinden yeryüzüne çıkacağı seviyeye kadar yükseldiğini de sözlerine ekleyen Karwan Sabah, son 20 yılda iklim değişikliği ve düzensiz kuyu açılması nedeniyle yer altı su kaynaklarının büyük zarar gördüğünü hatırlatarak, şu anda uygulanan 8 bilimsel havza besleme projesi ile İfraz ve Kuştepe gibi projelerde yüzey sularının kullanılması sayesinde yer altı su kaynaklarının nefes aldığını belirtti.

Hawrami, çoğu bölgede 2 ila 23 metre, bazı özel noktalarda ise 100 metreye kadar gözle görülür bir su seviyesi artışı kaydedildiğini açıkladı.

Yasa dışı kuyu açma olaylarına da değinen Hawrami, bu durumu "kamu malı hırsızlığı" olarak nitelendirerek yalnızca geçen yıldan bu yana Erbil ve çevresinde yaklaşık 800 yasa dışı kuyu açma makinesine el konulduğunu bildirdi. 

Karwan Sabah Hewrami’nin açıklamasına göre hükümet, yasa dışı kuyuların önüne geçmek adına çiftçilere alternatif olarak Herwezi Göleti’ni sundu. Bu kapsamda, çiftçilerin kuyu açma maliyetinden daha düşük bir bütçeyle ve devletin mali desteğiyle yağmur sularını toplamak amacıyla göletler inşa edebilmesi için 1 milyar 500 milyon dinar ödenek ayrıldı.

Su Kaynakları Genel Müdürü, Tarım ve Su Kaynakları Bakanlığının, bu sektörü tamamen kontrol altına almak ve yer altı sularının israf edilmesini önlemek amacıyla derin ve sığ kuyuların ruhsatlandırılmasını yeniden düzenleyecek yeni yönetmelikler üzerinde çalıştığını da sözlerine ekledi.

Barajların Durumu ve Devam Eden Projeler

Kürdistan Bölgesi Barajlar Müdürü Rahman Xani ise barajların bölgedeki su depolama oranını %15 artırdığını ve bölgeleri sel riskine karşı korumada önemli bir rol oynadığını belirtti. Şu anda uygulama aşamasında 12 baraj bulunmasına rağmen, yaşanan mali ve siyasi krizler nedeniyle bunlardan yalnızca 6'sında çalışmalar aktif olarak devam ediyor.

Rahman Xani, yeni baraj ve göletler inşa etmek için geniş kapsamlı bir planlarının olduğunu ancak bu planların eksiksiz hayata geçirilmesi için sürekli bir mali kaynağa ve bu barajların kalıcı birer güvenlik kaynağı olarak kalmasını sağlayacak titiz bir teknik denetime ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. 

Dwin Barajı'nda Son Durum

Dwin Barajı Proje Uygulama Sorumlusu Abdullah Gerdi, projenin %15 fiziki gerçekleşme oranına ulaştığını, şu anda temel ve geçici baraj yapımı üzerinde çalışıldığını açıkladı.

Gerdi, "Bu yılki yağış sezonunda proje bölgesinden 60 milyon metreküpten fazla su geçti. Baraj gövdesi henüz tamamlanmadığı için bu su depolanamadı ancak tasarımlar gelecekte en yüksek depolama kapasitesine sahip olacak şekilde yeniden şekillendirildi." dedi.

Bu stratejik projeler, Kürdistan Bölgesi Hükümetinin kuraklık ve çevresel değişikliklerle mücadeleye yönelik yeni politikasını gözler önüne seriyor. Bu yeni vizyonda, düşen her bir yağmur damlası, ülkenin geleceğini koruyacak ulusal bir sermaye olarak kabul ediliyor.