عێراق هاوردەی چەند بەرهەمێکی کوردستانی قەدەغە کرد

وەزارەتی کشتوکاڵی عێراق، رایگەیاند، بە ئامانجی پاراستنی بەرهەمی ناوخۆ، حکوومەتی عێراق 31 جۆر سەوزە و میوە و بەرهەمی ئاژەڵی لە کوردستانەوە بۆ پارێزگاکانی باشوور و ناوەڕاست قەدەغە دەکات.

وەزارەتی کشتوکاڵی عێراق بڕیاری دا بە مەبەستی پاراستنی بەرهەمی ناوخۆ، ناردنی 31 جۆر سەوزە، میوە و بەرهەمی ئاژەڵیی لە هەرێمی کوردستانەوە بۆ پارێزگاکانی ناوەڕاست و باشووری عێراق قەدەغە بکات.

ئەمڕۆ چوارشەممە، 28ـی کانوونی دووەمی 2026، زیاد تاریق، بەڕێوەبەری چاودێریی نرخەکان لە وەزارەتی کشتوکاڵی عێراق رایگەیاند، "وەزارەتەکەیان بەفەرمی نووسراوی ئاڕاستەی هەرێمی کوردستان کردووە و تێیدا هاتنی 32 جۆر بەرهەمی کشتوکاڵیی قەدەغە کردووە، کە بەشێکیان قەدەغەکردنی هەمیشەیین."

ناوبراو ئاماژەی بەوەش دا، لەگەڵ وەزارەتی کشتوکاڵی هەرێمی کوردستان لێکتێگەیشتن هەیە بۆ ئاڵوگۆڕی بەرهەمی ناوخۆ و رێگری لە هێنانی بەرهەمی قەدەغەکراو، بڕیاری قەدەغەکردنی ئەو بەرهەمانەش لەو چوارچێوەیەدایە.

زیاد تاریق جەختیشی کردەوە، "بەهۆی بوونی بەرهەمی ناوخۆیی لە بەسرە، تەماتەی ئێرانی کە لە هەرێمی کوردستانەوە دێت، رێگە نادرێت بچێتە ناو پارێزگاکانی دیکەی عێراق، هەروەها قەدەغەیەکی کاتیش بەسەر بەرهەمەکانی دیکەی وەک پەتاتە، هێلکە و باینجاندا سەپێنراوە."

لەم بارەیەوە هێمن سەید موراد، بەڕێوەبەری گشتیی کشتوکاڵی هەولێر بە کوردستان24ـی رایگەیاند، "بڕیاری قەدەغەکردنی ناردنی هەندێک بەرهەم لە هەرێمی کوردستانەوە بۆ پارێزگاکانی ناوەڕاست و خوارووی عێراق، زیان بە جووتیارانی کوردستان دەگەیەنێت، بەتایبەتی لە دوای مانگی ئادارەوە تاوەکو مانگی تشرینی دووەم، چونکە ئەو ماوەیە کاتی پێگەیشتنی بەرهەمە ناوخۆییەکانی هەرێمی کوردستانە."

هێمن سەید موراد گوتیشی: "هەرێمی کوردستان رۆژانە لە نێوان 250 بۆ 300 بارهەڵگر رەوانەی ناوەڕاست و خوارووی عێراق دەکات، بۆیە جێبەجێکردنی ئەم بڕیارە بە شێوەیەکی هەمیشەیی دەبێتە هۆی زیانگەیاندن بە جووتیاران و کەرتی کشتوکاڵ".
ناوبراو ئاماژەی بەوەش دا، پەیوەندییەکانیان لەگەڵ وەزارەتی کشتوکاڵی عێراق بەردەوامە و هەماهەنگیی تەواو هەیە بۆ ئەوەی لە کاتی پێگەیشتنی بەرهەمی ناوخۆیی هەرێمی کوردستان، بتوانن بڕی زیادە لە پێویستیی ناوخۆ، ڕەوانەی شارەکانی دیکەی عێراق بکەن.

بەڕێوەبەری گشتیی کشتوکاڵی هەولێر دڵنیایی دا کە هەموو هەوڵێک دەدەن بۆ ئەوەی زیان بە کەرتی کشتوکاڵ و جووتیارانی هەرێمی کوردستان نەگات، هاوکات پڕۆسەی بەبازاڕکردنی بەرهەمە ناوخۆییەکان فراوانتر دەکەن و بەردەوام دەبن لە پاڵپشتیکردنی جووتیاران بە ئامانجی بەرهەمهێنانی زیاتری ناوخۆیی.

ئەم بڕیارەی وەزارەتی کشتوکاڵی عێراق لە کاتێکدایە، بەرهەمی ناوخۆیی هەندێک لە سەوزە و میوەکان لە پارێزگاکانی ناوەڕاست و خوارووی عێراق زیادی کردووە، ئەمەش بووەتە هۆی سنوردارکردنی بەبازاڕکردنی بەرهەمەکانی هەرێمی کوردستان لەو ناوچانەدا.

سەرەڕای ئەوەش تاوەکو ئێستا لە بازگەکانی عێراق بە شێوەیەکی نایاسایی پارە لە بارهەڵگرەکان وەردەگیرێت بۆ پەڕینەوەیان لە بازگەکان و گەیشتنیان بە شارەکانی دیکەی عێراق. 

لیستی ناوی ئەو بەرهەمانەی کە قەدەغەکراون:
1-    مانگۆ
2-    گواڤا (جۆرێکی میوەیە)
3-    خامەی شیرینی (قشتە)
4-    خورما
5-    قامیشی شەکر
6-    هەموو بەش و نەمامەکانی زەیتوون (هێنانی بەرهەمەکەی ڕێگەپێدراوە)
7- هەموو بەش و نەمامەکانی سێوی ئێرانی (هێنانی بەرهەمەکەی ڕێگەپێدراوە)

8-   هەموو بەش و نەمامەکانی ترێ (هێنانی بەرهەمەکەی ڕێگەپێدراوە)
9- هەموو بەش و نەمامەکانی بەرهەمە ترشەکان وەک لیمۆ (هێنانی بەرهەمەکەی ڕێگەپێدراوە)
10-    لۆکە
11-    گوڵی هایبسکس
12-    درەختی واشنتۆنیا 
13-    گوڵی هێرۆ
14-    توتن (جگە لە توتنی ناو جگەرە)
15-    میوەی گوێزی هیندی 
16-    ئەلفەلفا (بۆ خۆراکی ئاژەڵ بەکاردێت)
17-    گوڵی نیل (پێویستییەکی زۆری بەئاوە)
18- گوڵەکانی خێزانی خەنەبەر (خەشخاش)
19-    خاکێکی گونجاو بۆ کشتووکاڵ کە مادەی ئۆرگانیکی تێدابێت
20-    ئەو ماددە ڕووەکیانەی لە دروستکردنی پاکەت و کارتۆن (بۆ گواستنەوەی میوە) بەکاردەهێنرێن
21-    جۆرەکانی ماسی بیرانای (بە ددانە تیژ و ترسناکەکەی بەناوبانگە کە ئارەزوویەکی زۆری ھەیە بۆ خواردنی گۆشت)
22-    ئەو ئاژەڵانەی هەڕەشەی لەناوچوونیان لەسەرە
23-    بەزی مەڕ و هەموو جۆرە بەزێکی دەستکرد
24-    پرۆتینی ئاژەڵان
25-    گۆشتی لەقیمەدراو بەهەموو جۆرەکانییەوە
26-    ئەسپ جگە لەوانەی بۆ توێژینەوە و وەرزش هاوردە دەکرێن
27-هەموو ئاژەڵێکی دڕندە جگه لەوانەی بەتایبەت بۆ باخچەی ئاژەڵان دەهێنرێن
28-جۆرەکانی خەنە (جگە لە خەنەی ئێرانی چونکە مۆڵەتی وەزارەتی بازرگانی هەیە)
29-    گامێش بۆ بەخێوکردن (هاوردەکردنی بۆ سەربڕین ئاساییە بەڵام دەبێت مۆڵەتی فەرمی هەبێت)
30-    تەماتەی ئێرانی (چونکە بەرهەمی تەماتەی بەسڕە بەشی ناوخۆ دەکات) 
31-    ئەم بەرهەمانەش بە کاتی قەدەغەکراون بەهۆی پێگەیشتنی بەرهەمی ناوخۆ (هێلکە، پەتاتە، تەماتە، باینجان، تەماتە، کەلەرم، قرنابیت، چەوەندەر، شێلم و کاهوو)، هەرکاتێک پێداویستی ناوخۆ کەم بوو ڕێگە بە هاوردەکردنیان دەدرێتەوە.