توندوتیژیی خێزانی لە عێراق بە رێژەی 150% زیادی کردووە

روانگەی عێراقی بۆ مافەکانی مرۆڤ لە راپۆرتێکی نوێ و مەترسیداردا رایگەیاند، ئامارەکانی توندوتیژیی خێزانی لە عێراق لە ماوەی یەک ساڵدا بە رێژەیەکی زۆر بەرزبوونی بەخۆوە بینیوە، جەختیش دەکاتەوە، ژمارە راستەقینەکان زۆر لەوە زیاترن کە تۆمار کراون.

چوارشەممە 18ـی شوباتی 2026، روانگەی عێراقی بۆ مافەکانی مرۆڤ راپۆرتێکی لەبارەی ئامارەکانی توندوتیژی خێزانی لە عێراق بڵاوکردووەتەوە، بە گوێرەی راپۆرتەکە کە پشتی بە داتای لایەنە فەرمییەکان بەستووە، لە ساڵی 2025دا 36 هەزار و 289 حاڵەتی توندوتیژیی خێزانی بە فەرمی تۆمار کراون. 

ئەمە لە کاتێکدایە کە لە ساڵی 2024دا تەنیا 14 هەزار حاڵەت هەبووە. 

روانگەکە ئاماژە بەوە دەکات، ئەم ژمارانە تەنیا نوێنەرایەتی ئەو قوربانییانە دەکەن کە بوێرییان هەبووە بێدەنگی بشکێنن و پەنا بۆ پۆلیس و دادگا بەرن، بەڵام هەزاران حاڵەتی دیکە بەهۆی "ترس و گوشاری کۆمەڵایەتی"یەوە بە شاراوەیی ماونەتەوە.

لە راپۆرتەکەدا وردەکاریی توندوتیژییەکان بەم شێوەیە پۆلێنکراوە:

هاوسەران:  19,587 حاڵەتی هێرشی پیاو بۆ سەر ژن و 5,918 حاڵەتی هێرشی ژن بۆ سەر پیاو.

دایک و باوک:  3,112 حاڵەتی هێرشی کوڕان و 531 حاڵەتی هێرشی کچان بۆ سەر دایک و باوکیان.

خوشک و برا:  1,583 حاڵەتی هێرشی برا بۆ سەر خوشک و 725 حاڵەتی هێرشی خوشک بۆ سەر برا.

منداڵان:  1,282 حاڵەتی هێرشی باوک و 559 حاڵەتی هێرشی دایک بۆ سەر منداڵەکانیان.

شەمس لەجماوی، یاریدەدەری سەرۆکی روانگەکە دەڵێت:"هەر ژمارەیەک لێرەدا چیرۆکێکی مرۆیی پڕ لە ئازاری لە پشتە هاوکات راپۆرتەکە رەخنەی توند لە ماددەی 41ـی یاسای سزادانی عێراقی دەگرێت کە رێگە بە توندوتیژی دەدات لەژێر ناوی "مافی تەمێکردن". 

هەروەها ئاماژە بەوە دراوە کە نەبوونی پەناگەی حکوومی و پەنابردن بۆ "سوڵحی عەشایەری" وای کردووە قوربانییان بێ بەرگری بمێننەوە و تاوانباران لە سزا دەرباز بن.

لە کۆتایی راپۆرتەکەدا، روانگەی عێراقی چەند داواکارییەکی بەپەلەی ئاراستەی حکوومەت و پەرلەمان کردووە، لەوانە:
1.  پەلەکردن لە پەسەندکردنی یاسای تایبەت بە بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژیی خێزانی.
2.  هەموارکردنەوەی یاسای سزادان و هەڵوەشاندنەوەی  ماددەی 41 لە یاسای سزادانی عێراقی. 
3.  کردنەوەی پەناگەی پارێزراو بۆ قوربانییان لە تەواوی پارێزگاکان.
4.  ئەنجامدانی کەمپەینی نیشتمانی بۆ هۆشیارکردنەوەی خەڵک لە مەترسییەکانی توندوتیژی لەسەر نەوەکانی داهاتوو.