سەرۆکی بانکی ناوەندیی ئێران: بەشێک لە پارە بلۆککراوەکان موڵکی بانکن نەک حکوومەت

سەرۆکی بانکی ناوەندیی ئێران، رایگەیاند، 22 ملیار دۆلارەی وڵاتەکەی کە لە دەرەوە بلۆککراوە، هی بانکی ناوەندییە هاوکات گوتی بلۆککردنی ئەو پارانە سوودی هەبووە، چونکە رێگری کردووە لەوەی حکوومەت لە خەرجیی بێسووددا بەفیڕۆیان بدات

دووشەممە 8ـی حوزەیرانی 2026، عەبدولناسر هیممەتی لە لێدوانێکدا بۆ میدیا ناوخۆییەکانی وڵاتەکەی، سەرنجی خستە سەر دۆخی دارایی ئێران لە سێبەری جەنگ و گەمارۆکانی ئەمریکادا؛ روونیکردەوە ئەو داراییانەی ئێران لە بانکە بیانییەکاندا سڕ کراون، لە بنەڕەتدا پارەی ئەو نەوتەیە کە حکوومەت لە رابردوودا فرۆشتوویەتی، بەڵام بەهۆی ئەوەی پارەکە نەگەڕاوەتەوە، حکوومەت بەرامبەر بەو بڕە پارەیە قەرزی لە بانکی ناوەندی وەرگرتووە.

سەرۆکی بانکی ناوەندی جەختی کردەوە، لە ئەگەری ئازادکردنی ئەو 22 ملیار دۆلارە، دەبێت راستەوخۆ بۆ خەزێنەی بانکی ناوەندی بگەڕێتەوە نەک حکوومەت. هیممەتی بە شێوەیەکی تانەئامێز گوتی: "بلۆککردنی ئەم سەرچاوە دراوییانە لایەنی ئەرێنیشی هەبووە، چونکە ئەگەر حکوومەت دەستی پێیان رابگشتایە، لە خەرجییە گشتییەکاندا بەفیڕۆی دەدان."

سەبارەت بە دۆخی ناوخۆیی، هیممەتی ئاماژەی بەوە کرد، ئابووریی ئێران تەنانەت پێش دەسپێکی جەنگیش رووبەڕووی ئاستەنگی گەورە ببووەوە، "ئێستا فشارە داراییەکان بۆ دابینکردنی مووچە و خەرجییە سەرەتاییەکان گەیشتوونەتە لووتکە."

ناوبراو ئاشکرای کرد، بانکی ناوەندی سەرەڕای هەوڵدان بۆ پاراستنی سەربەخۆیی خۆی، بە ناچاری هاوکاریی حکوومەت دەکات بۆ ئەوەی رێگری لە داڕمانی تەواوەتیی کەرتی خزمەتگوزارییەکان بکات.

ئەم لێدوانانەی هیممەتی لە کاتێکدایە کە ئێران لەژێر گەمارۆیەکی توندی دەریایی و ئابووریی ئیدارەی ترەمپدایە، و بەرپرسانی تاران لە هەوڵێکی بەردەوامدان بۆ ئەوەی لە رێگەی دانوستانەکانەوە دەستیان بەو ملیارەها دۆلارە رابگات کە لە بانکەکانی جیهاندا سڕ کراون.

بەپێی ڕاپۆرتەکانی ڕۆیتەرز و فاینانشیاڵ تایمز، کۆی داراییە بلۆککراوەکانی ئێران لە نێوان 100 بۆ 120 ملیار دۆلار دایە (کە دەکاتە یەک لەسەر سێی داهاتی ناوخۆی ئەو وڵاتە) و بەم شێوەیە دابەش بوون:

چین: نزیکەی 20 ملیار دۆلار (داهاتی نەوت و گاز).

قەتەر: نزیکەی 12 ملیار دۆلار (کە 6 ملیار دۆلاریان لە 2023 لە کۆریای باشوورەوە بۆی گواستراوەتەوە).

عێراق: لە نێوان 6 بۆ 10 ملیار دۆلار (کە زۆربەی داهاتی فرۆشی کارەبا و گازە).

هیندستان: نزیکەی 7 ملیار دۆلار.

کۆریای باشوور: 7 ملیار دۆلار (کە گواستراوەتەوە بۆ بانکەکانی قەتەر).

لوکسمبۆرگ و ژاپۆن: نزیکەی 2 ملیار دۆلار (بۆ هەر وڵاتێک 1 ملیار).