ئاژانسی نێودەوڵەتی وزە: ئابووری جیهان لە مەترسیدایە

بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئاژانسی نێودەوڵەتی وزە هۆشداری دا، ئابووری جیهان رووبەڕووی ئالنگارییەکی نوێ و سەخت دەبێتەوە ئەگەر ئەو ململانێیەی کە جوڵەی کەشتیوانی لە گەرووی هورمز پەکخستووە، چارەسەر نەکرێت.

پێنجشەممە 16ـی تەمووزی 2026، فاتیح بیرۆڵ، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئاژانسی نێودەوڵەتی وزە  رایگەیاند، بازاڕەکان لە دۆخی دڵەڕاوکێیەکی زۆردان و بەهۆی هەڵکشانی هێرشەکانی نێوان واشنتن و تاران، هەروەها ئاماژەی بەوەشکرد، نادڵنیاییەکی گەورە لە بازاڕەکاندا دروست بووە، جەختی لەوەشکردەوە، ئەم دۆخە مەترسییە بۆ سەر باری نەوت، گازی سروشتی، پەین و کاڵا ستراتیژییەکانی دیکە کە بەو گەرووەدا تێدەپەڕن.

هاوکات جەختی کردەوە پێویستە کردنەوەی گەرووەکە لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا بێت نەک چەند مانگێک، و دەبێت بە شێوەیەکی تەواو و بێ مەرج بە رووی کەشتیوانیدا واڵا بکرێت.

فاتیح بیرۆڵ راشیگەیاند، پەککەوتنی دابینکردنی وزە و کەرەستە خاوەکان لە ناوچەی کەنداوەوە، زیانی گەورەی بە ئابووری وڵاتانی وەک کۆریای باشوور و ژاپۆن گەیاندووە، هاوکات، نرخی نەوت لە کۆتا مامەڵەکاندا بە رێژەی 2% بەرزبووەوە و گەیشتە بەرزترین ئاستی خۆی لە ماوەی مانگێکدا، ئەمەش لە کاتێکدایە پێش هەڵگیرسانی جەنگ، نزیکەی پێنج یەکی پێداویستی جیهانی نەوت و گازی شل بەم رێڕەوەدا تێدەپەڕی.

لە رووی مەیدانییەوە، سوپای ئەمریکا رایگەیاند، چەندین ئامانجی سەربازییان لە کەناراوەکانی ئێران پێکاوە بە مەبەستی لاوازکردنی تواناکانی ئەو وڵاتە لە هێرشکردنە سەر کەشتییە بازرگانییەکان.

 لە بەرامبەردا، سوپای پاسدارانی ئێران وەڵامدانەوەی خۆی راگەیاند و ئاماژەی بەوە کرد، بنکە سەربازییەکانی ئەمریکایان لە بەحرەین، کوەیت و ئوردن کردووەتە ئامانج.

شیکەرەوان هۆشداری دەدەن، ئەگەری هەیە ئێران لە رێگەی هاوپەیمانە حوسییەکانی لە یەمەن، گەرووی بابولموندەبیش دابخات، ئەمەش بەرەیەکی نوێی فشار لە دژی واشنتن دەکاتەوە و مەترسی دەخاتە سەر دوو لە گرنگترین رێڕەوەکانی وزە لە جیهاندا. 

لای خۆیەوە، بانکی گۆڵدمان ساکس لە راپۆرتێکدا ئاماژەی بەوە کردووە، ئەگەر هەناردەی نەوتی کەنداو بەم شێوەیە پەککەوتوو بمێنێت، رەنگە نرخی بەرمیلێک نەوتی برێنت لە چارەکی کۆتایی ئەمساڵدا 110 دۆلار تێپەڕێنێت.