جەمال کۆچەر: عێراق بە قوڵی رووبەڕووی قەیرانی ئابووری بووەتەوە

ئەندامێکی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق ئاشکرای دەکات، دۆخی ئابووریی عێراق لە ئاستێکی زۆر مەترسیداردایە و ئاماژە بەوەش دەکات، ئەگەر کێشەی هەناردەکردنی نەوت بەردەوام بێت، بەغدا تەنیا تا سێ مانگی دیکە دەتوانێت بەرگەی قەیرانی نەقدی و دابینکردنی مووچە بگرێت.

ئەمڕۆ دووشەممە، 3ـی ئابی 2026، جەمال کۆچەر، ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق لە گەشتی هەواڵەکانی کاتژمێر 18:00ـی  کوردستان24 رایگەیاند "داواکاریی وەزیری دارایی عێراق بۆ ئامادەبوونی لە پەرلەمان و خستنەڕووی دۆخی دارایی، ئاماژەیەکی روونە بۆ ئەوەی دۆخی ئابووریی وڵات گەیشتووەتە قۆناخێکی زۆر خراپ، قەیرانەکە تەنیا یەک هۆکار نییە، بەڵکو کۆمەڵێک هۆکاری ئاڵۆزی وەکو: ئاستەنگەکانی گەرووی هورمز کە کار لە 80%ـی هەناردەی نەوتی عێراق دەکات، قاچاخچێتی دۆلار، بوونی چەک لە دەستی میلیشیاکان، گەندەڵی و نەبوونی چاکسازیی راستەقینە گرنگترین هۆکارەکانن."

لە وەڵامی پرسیاری تا چەند عێراق دەتوانێت بەرگەی ئەم قەیرانە بگرێت، جەمال کۆچەر گوتی " ئەگەر گەرووی هورمز نەکرێتەوە، عێراق رووبەرووی مەترسی زۆر دەبێتەوە، هەروەها عێراق وەک دەوڵەت ئیفلاسی نەکردووە چونکە خاوەنی یەدەگ و سامانێکی سروشتی زۆرە، بەڵکو تووشی 'قەیرانی نەقدی' (السیولة) بووەتەوە. ئەگەر بەربەست لەسەر فرۆشتنی نەوت بمێنێتەوە، عێراق تەنیا سێ مانگی دیکە دەتوانێت بەرگە بگرێت، چونکە ئەو نەوتەی ئەمڕۆ دەیفرۆشێت، پارەکەی دوای سێ مانگ دەگاتە دەستی، واتا حکومەت داهاتی سێ مانگی پێشتری خەرج کردووە و ئێستا پارەی شلی لەبەردەستدا نەماوە."

سەبارەت بە رێکارەکانی حکومەت بۆ چاپکردنی پارەی فەرمی و مەترسییەکانی دابەزینی نرخی دینار بەرامبەر دۆلار، ئەو ئەندامەی لیژنەی دارایی روونی کردەوە:
"چاپکردنی پارە بە بڕی زۆر دەبێتە هۆی هەڵاوسان، بەڵام لە عێراقدا جیاوازە؛ لە کۆی 113 تریلیۆن دیناری چاپکراو، نزیکەی 90 تریلیۆن دیناری لە ماڵاندا پاشەکەوت کراوە و هاووڵاتییان متمانەیان بە بانکەکان نییە، بۆیە راستەوخۆ تێکەڵی بازاڕ نابێت تا هەڵاوسانی گەورە دروست بکات. بەڵام ئەگەر حکومەت لەسەر ئەم رێڕەوە بەردەوام بێت، یەکێک لە بژاردەکان بەرزبوونەوەی نرخی دۆلارە بۆ ئاستی 170 هەزار دینار بەرامبەر 100 دۆلار، تاوەکو حکومەت بتوانێت کورتهێنانی دینار بۆ مووچە پڕبکاتەوە."

جەمال کۆچەر ئاماژەی بەوەدا، لیژنەی دارایی پەرلەمان 90 پێشنیار و دەستپێشخەریی داوەتە سەرۆکوەزیران عەلی زەیدی بۆ دەربازبوون لەم قەیرانە، لەوانە:

راگرتنی خەرجییە ناپێویستەکانی دامودەزگاکانی دەسەڵاتی جێبەجێکردن.
فروشتنی بەشێک لە ئۆسۆڵ و کۆمپانیاکانی دەوڵەت (وەک هێڵی ئاسمانیی عێراقی و فڕۆکەخانەی بەغدا).
رێکخستنەوەی باج و گومرکەکان.
پێداچوونەوە بە لیستی تۆڕی چاودێریی کۆمەڵایەتی و سڕینەوەی ئەو 2 ملیۆن مووچەخۆرەی بە نایاسایی مووچە دەگرن.
گۆڕینی وەزارەتەکان لە وەزارەتی "مەسرەفکار"ەوە بۆ وەزارەتی "بەررهەمهێنەر".
لە کۆتایی ئاخاوتنەکەیدا سەبارەت بە ناردنی مووچە و شایستە داراییەکانی هەرێمی کوردستان لەلایەن بەغداوە، جەختی کردەوە "حکوومەتی عێراق بەپێی یاسا و رێککەوتنەکان پابەندە بە ناردنی شایستە داراییەکانی هەرێمی کوردستان. هەرێمی کوردستان بەڕووی بازرگانیدا کراوەیە و داهاتی نانەوتیی زیادی کردووە، بەغداش تێگەیشتنی هەیە کە بڕینی شایستەکانی هەرێم قەیرانەکە قووڵتر دەکاتەوە، بەڵام ئەگەر قەیرانی نەقدیی بەغدا زۆر قووڵ بێتەوە، بێگومان کاریگەریی گشتیی بۆ سەر تەواوی عێراق و هەرێمی کوردستانیش دەبێت.