Berdevkê Desteya Jîngehê: Li Kurdistanê keskayî bi rêjeya %6 zêde bûye

Navenda Nûçeyan (K24) – Hikûmeta Herêma Kurdistanê bi rêya berfirehkirina rûberên keskayîyê û cîbicîkirina projeyên enerjiyê, karî nêzîkî 1.1 mîlyon ton gaza duoksîda karbonê (CO2) di hewayê de kêm bike. Di vê çarçoveyê de bajarê Hewlêrê bi temamî ji lîsteya bajarên pîs ên cîhanê derket.

Kabîneya Nehem a Hikûmeta Herêma Kurdistanê, tevî astengî û krîzên darayî yên ji aliyê Bexdayê ve, parastina jîngehê wekî stûneke sereke ya karên xwe destnîşan kir. Bi rêya stratejiyeke piralî, rûberê şînahiyê li herêmê hat zêdekirin û kalîteya hewayê hat başkirin.

Rêjeya keskayîyê li bajarên Kurdistanê

Berdevkê Desteya Jîngehê ya Herêma Kurdistanê Dr. Sencan Ebdullah ji Kurdistan24ê re ragihand, rêjeya giştî ya keskayîyê li Kurdistanê gihîştiye %20an. Ebdullah amarên bajaran bi vî rengî eşkere kirin:

- Hewlêr: Bi saya projeyên nû û kembera şîn, rêjeya keskayîyê gihîştiye ser %25an.

- Silêmanî: Di navbera %22 û %23an de ye.

- Dihok: Di navbera %20 û %22an de ye.

- Helebce: Hîn di binê %20an de ye.

Hewlêr ji lîsteya bajarên pîs derket

Li gorî pîvera cîhanî ya kalîteya hewayê (IQAir), bajarê Hewlêrê êdî wekî bajarekî "tendurist û asayî" tê qebûlkirin. Dr. Sencan diyar kir ku pîvera hewayê ya Hewlêrê daketiye binê 50î, ku ev serkeftineke mezin e. Sedema herî sereke ya vê yekê "Projeya Runakî" û vemirandina jeneratorên taxan e.

Heta niha 2 hezar û 500 jenerator hatine vemirandin û biryar e heta dawiya sala 2026an, 7 hezar jeneratorên din jî werin girtin. Ev yek dibe sedem ku salane 1.1 mîlyon ton gaza CO2 kêm bibe.

Têkoşîna li dijî parzûngehên neyasayî

Di daxuyaniyê de hat aşkerekirin, hikûmetê 85 parzûngehên neyasayî girtine ku dibûn sedema pîsbûna hewayê. Tenê 3 parzûngehên fermî mane û ji wan tê xwestin ku mercên jîngehparêziyê û fîlterên hewayê bikar bînin. Herwiha, hikûmet piştevaniya otomobîlên elektrîkî û hîbrîd dike, da ku qirêjiya ji kerta veguhastinê kêm bibe.

Projeya Stratejîk: Kembera Kesk a Hewlêrê

Yek ji projeyên herî mezin ê Serokwezîr Mesrûr Barzanî, "Kembera Kesk a Hewlêrê" ye. Di vê projeyê de ku 78 kîlometre dirêj e, 7 mîlyon darên zeytûn û fistiqan tên çandin. Ev daristan dê salane 140 heta 210 hezar ton gaza karbonê bikişîne û bandoreke rasterast li ser pakiya hewayê bike.

Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji tîrmeha 2019an ve ragihandibû, "Jîngeha Kurdistanê sermayeya herî mezin a navçeyê ye" û bi van gavan hewl dide Kurdistanê bike herêmeke dosta jîngehê.