8 welatên îslamî: Divê Amerîka Îsraîlê neçarî "Plana Aştiyê ya Xezzeyê" bike

Navenda Nûçeyan (K24) – Wezîrên Derve yên 8 welatên Ereb û Îslamî di daxuyaniyeke hevpar de, redkirina "Plana Trump" ji aliyê Îsraîlê ve bi tundî şermezar kirin û hişyarî dan ku Îsraîl pêvajoya aştiyê asteng dike.

Wezareta Derve ya Erebistana Siûdî daxuyaniyeke hevpar a wezîrên derve yên Misir, Urdin, Pakistan, Endonezya, Tirkiye, Qeter û Îmaratê belav kir. Di daxuyaniyê de helwesta Îsraîlê ya li dijî "Plana Trump a ji bo bidawîkirina şerê Xezzeyê" û redkirina mafê dewletbûna Filîstînê wekî "derbeya li dijî aştiyê" hat binavkirin.

8 welatên navborî bal kişandin ku plana Trump ji aliyê Encûmena Asayişê ya Neteweyên Yekgirtî ve (bi biryara 2803) hatiye pesendkirin. Welatan bang li Washingtonê kirin ku "bi awayekî çalak destwerdanê bike û Îsraîlê neçar bike ku pabendî peymanê bibe." Di daxuyaniyê de hat gotin: "Îsraîl berpirsyara yekem a pûçkirina hewlên aştiyê û têkçûna rewşa mirovî ya li herêmê ye."

Nexşerêya ku ji aliyê Trump ve hatiye pêşniyarkirin û aliyên Filîstînî jî qebûl kirine, van xalan dihewîne:

- Vekişîna temam a artêşa Îsraîlê ji kerta Xezzeyê.

- Çekdanîna temam a tevgera Hemas û komên din ên çekdar.

- Radestkirina rêveberiya Xezzeyê bo "Lijneya Niştimanî ya Birêvebirina Xezzeyê".

- Dabînkirina 17 milyar dolaran (10 mîlyar ji Amerîka, 7 milyar ji hevpeymanan) ji bo nûjenkirina herêmê.

- Avakirina dewleta serbixwe ya Filîstînê li ser sînorên 1967an ku paytexta wê Qudisa Rojhilat be.

Berpirsê di Tevgera Hemasê de Gazî Hemed ragihand, wan piştî şêwirîna bi aliyên din ên Filîstînî re, ev plana aştiyê qebûl kiriye. Hemed destnîşan kir ku her çend wan di warê siyasî de hinek tawîz dabeş kiribin jî, armanca wan a sereke parastina gelê Filîstînê ye.

Ev geşedan piştî wê yekê tên, Serokê Amerîkayê Donald Trump di Çileya 2026an de li lûtkeya Davosê peymana damezrandina "Encûmena Aştiyê" îmza kiribû. Trump wê demê gotibû ku ev "derfeteke zêrîn e ji bo dawîanîna li şerên 35 salan".

8 welatên îslamî di daxuyaniya xwe ya dawî de tekez kirin ku aştiya dadperwerane, tenê bi çareseriya "du dewletî" pêkan e û bang li Encûmena Aştiyê kirin ku bi piştgiriya Amerîkayê gavên rasterast bavêjin, da ku rê li ber astengiyên Îsraîlê bigirin.