Birleşmiş Milletler: Açlık 45 milyon kişinin hayatını tehdit ediyor

İran ile Batılı ülkeler arasında devam eden gerilim ve küresel tarımsal gübrenin üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kapatılması nedeniyle Birleşmiş Milletler (BM), büyük bir insani felaket uyarısında bulunuyor. BM, bu durumun engellenmemesi halinde dünyada 45 milyondan fazla insanın daha açlık sınırına itileceğini belirtiyor.

İran, geçtiğimiz 28 Şubat'ta ABD ve İsrail tarafından başlatılan savaşa bir yanıt olarak Hürmüz Boğazı'nı birkaç aydır kontrol altında tutuyor. Bu hamle, ekim sezonunun sonuna yaklaşan ve zamanla yarışan dünya çiftçileri için üretimin bel kemiği niteliğindeki hayati bir ticari yolu felce uğratmış durumda.

Birleşmiş Milletler Proje Hizmetleri Ofisi (UNOPS) İcra Direktörü ve bu konuyla ilgili özel çalışma ekibinin başkanı Jorge Moreira da Silva, AFP'ye verdiği mülakatta, "Büyük bir insani felakete dönüşebilecek bu durumu engellemek için önümüzde sadece birkaç hafta var." dedi. 

Da Silva, "45 milyon insanı daha açlığa ve gıda yoksunluğuna sürükleyebilecek bir krizle karşı karşıya kalabiliriz." uyarısında bulundu.

BM Genel Sekreteri, mart ayında amonyak, kükürt ve üre gibi gübre ve tarımla ilgili ham maddelerin boğazdan geçişine izin verecek bir mekanizma bulunması için bir çalışma grubu oluşturmuştu.

Tarafları bazı gemilerin geçişine izin vermeye ikna etmek için haftalardır çalışıyor ve bu mekanizmaya uluslararası destek sağlamak amacıyla 100'den fazla ülkenin temsilcisiyle bir araya gelen Moreira da Silva, birçok ülkenin planı desteklediğini ancak ana gübre üreticileri olan Körfez ülkelerinin yanı sıra ABD ve İran'ın henüz tam onay vermediğini belirtti.

Nihai hedef "kalıcı bir barış" ve tüm mallar için deniz trafiği özgürlüğünün sağlanması olsa da Da Silva, "Sorun şu ki ekim mevsimi beklemez." diyerek, bazı Afrika ülkelerinde ekim sezonunun birkaç hafta içinde sona ereceğine dikkat çekiyor. 

Dünyanın dikkati daha çok petrol ve gaz ticaretinin aksamasının ekonomik etkileri üzerindeyken BM, özellikle en çok zarar görecek olan Afrika ve Asya ülkeleri için küresel gıda güvenliği konusunda tehlike çanlarını çalıyor.

Siyasi İrade

UNOPS İcra Direktörü, BM'nin söz konusu mekanizmayı yedi gün içinde aktif hale getirebileceğini ancak boğaz şu an açılsa bile durumun normale dönmesinin üç ila dört ay süreceğini açıkladı.

"Mesele sadece zaman. Eğer krizin kaynağını erkenden engellemezsek, sonuçlarıyla insani yardımlar aracılığıyla uğraşmak zorunda kalacağız" diyen Moreira da Silva, gıda fiyatlarının henüz tamamen fırlamadığını ancak gübre maliyetlerinde "devasa bir artış" yaşandığını, bunun da tarımsal üretimin düşmesine ve ardından gıda fiyatlarında öngörülemeyen artışlara yol açacağını belirtti.

Tahminlere göre günde sadece 5 gübre ve ham madde gemisinin geçişi çiftçilerin karşı karşıya kaldığı krizi önleyebilir. Da Silva, şu an eksik olan tek şeyin "siyasi irade" olduğunu vurguladı.

Son olarak Da Silva, "Acilen yapılabilecek şeyler üzerinde vakit öldüremeyiz; küresel gıda güvenliği risklerini azaltmak için gübrenin boğazdan geçişine izin verilmesi şarttır." ifadelerini kullandı.

28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik savaşının başlamasıyla birlikte bu stratejik boğaz tamamen İran'ın kontrolüne geçti. Tahran'ın bu adımı, ticaret trafiğinin durmasına, küresel gıda güvenliğinin tehlikeye girmesine ve daha uzun ve maliyetli rotaları kullanmak zorunda kalan yakıt ile diğer ürünlerin fiyatlarının doğrudan artmasına neden oldu.