فراکسیۆنی پارتی: هەرکەسێک نەتوانێت لەدەستوور بگات، با واز لە سیاسەت بهێنێت

ئەمڕۆ هەینی، 20ـی ئاداری 2026،  فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان لە پەرلەمانی عێراق رایگەیاند، بەتوندی ئەو لێدوانەی پەرلەمانتار بەها ئەعرەجی سەرکۆنە دەکەین و رەتدەکەینەوە، کە بەراشکاوی دەستووری بەزاندووە و قبووڵنەکراوە.

فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی عێراق بە توندی سەرکۆنەی لێدوانەکانی پەرلەمانتار بەهاء ئەعرەجی دەکات و بە پێشێلکارییەکی زەقی دەستووریی وەسفی دەکات.

لە راگەیەندراوێکی فەرمیدا، فراکسیۆنی پارتی لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، بە توندی سەرکۆنە و رەتکردنەوەی خۆی بۆ ئەو لێدوانانە راگەیاند، کە لەلایەن پەرلەمانتار (بهاء الاعرجی) لە ناو هۆڵی ئەنجوومەنی نوێنەران دراون. فراکسیۆنەکە ئەو لێدوانانە بە بەزاندنێکی راشکاوی دەستووری عێراق و دابەزینێکی قبوڵنەکراوی ئاستی گوتاری سیاسی لەژێر چەتری پەرلەماندا لە قەڵەم دەدات.

لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە، "ئەوەی لەلایەن ئەو پەرلەمانتارەوە گوتراوە تەنیا جیاوازییەکی بیروبۆچوون نییە، بەڵکو گوتارێکی ژەهراوی و بێڕێزییەکی ئاشکرایە بە بنەما دەستوورییەکان، هەروەها هەوڵێکی بێهودەیە بۆ بچووککردنەوەی قەوارەی هەرێمی کوردستان و دامەزراوە سەروەرییەکانی، و ناساندنی سەرکردەکانی بە سیفەتی کارگێڕی، کە بە هیچ شێوەیەک لەگەڵ پێگە دەستوورییەکەیان ناگونجێت."

فراکسیۆنی پارتی ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەم تێڕوانینە، پێشێلکردنی روونی ماددە دەستوورییەکانی (112، 114، 115، 116، 117، 121)ە، کە پەیوەندییەکانی نێوان ناوەند و هەرێمیان لەسەر بنەمای هاوبەشییەکی هاوسەنگ رێکخستووە، نەک بنەمای پاشکۆیەتی.

لە پێناو خستنەڕووی راستییەکان بۆ رای گشتی، فراکسیۆنی پارتی ئەم خاڵانەی خوارەوە دووپات دەکاتەوە،

1-شەرعییەتی دەستووری (ماددەی 117)، دەسەڵاتەکانی هەرێمی کوردستان (یاسادانان، جێبەجێکردن، دادوەری) دەسەڵاتی هەرێمێکی فیدراڵین کە دەستوور بە ڕوونی چەسپاندوویەتی، سەرۆکوەزیرانی هەرێم و وەزیرەکان ئەرکەکانیان بەپێی متمانە و راسپاردەیەکی دەستووریی تەواو لە گەلەکەیانەوە ئەنجام دەدەن، ئەوان "فەرمانبەر" نین تا بکەونە ژێر هەوا و ئارەزووی سیاسییە گۆڕاوەکان.

2-سەروەریی و باڵادەستیی یاسا (ماددەی 115)، دەستوور پێشینەیی داوە بە یاسای هەرێم لە کاتی هەبوونی ناکۆکی لە پسپۆڕییە هاوبەشەکاندا، بۆیە بەکارهێنانی زمانی "فەرمان و ئینزار" زمانێکی دەرچووە لە یاسا و دەستوور و تەنیا نیشانەی عەقڵییەتێکی ناوەندگەرێتیی کۆن و بەسەرچووە.

3-سەرکۆنەکردنی بێدەنگیی سەرۆکایەتیی پەرلەمان، ئێمە بە توندی سەرکۆنەی بێدەنگی و کەمتەرخەمیی دەستەی سەرۆکایەتیی ئەنجوومەنی نوێنەران دەکەین لە ئاست ئەم دەستدرێژییە ئاشکرایە، ئەمە کەمتەرخەمییەکی روونە لە بەجێگەیاندنی ئەرکە دەستوورییەکانیان بۆ پاراستنی شکۆی دامەزراوەی یاسادانان و پاراستنی دەقەکانی دەستوور لە موزایەدەی سیاسی.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا، فراکسیۆنەکە هۆشداری دەدات و جەخت دەکاتەوە کە "بەردەوامبوون لەم جۆرە گوتارە دوژمنکارانەیە تەنیا خزمەت بە نەیارانی عێراق دەکات و هەوڵێکی ئاشکرایە بۆ تێکدانی ئەو پەیمانە کۆمەڵایەتییەی کە هەموومان کۆدەکاتەوە، پێویستە ئەو جۆرە کەسانە تێبگەن کە سەردەمی (ناوەندگەرێتیی چەوسێنەر) بەبێ گەڕانەوە کۆتایی هاتووە، و دەستوور تاکە دادوەر و یەکلاکەرەوەیە. هەرکەسێکیش ناتوانێت دەستوور بخوێنێتەوە و لێی تێبگات، باشترە واز لە سیاسەت بهێنێت پێش ئەوەی وڵات پەلکێشی قەیرانێک بکات کە دەرەنجامەکەی باش نابێت."