بانکی ناوەندیی عێراق بڕیاری کۆتایی لەسەر بەهای دۆلار دا

بانکی ناوەندیی عێراق رایگەیاند، بەهای دۆلار بەرانبەر بە دینار هیچ گۆڕانکارییەکی بەسەردا نایەت، هاوکات دڵنیایی دەداتە فەرمانبەران کە هیچ مەترسییەک لەسەر مووچە دا نییە.

سێشەممە، 19ـی ئایاری 2026، عەلی عەللاق، پارێزگاری بانکی ناوەندیی عێراق، لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوە کرد، هیچ ئاراستەیەک بوونی نییە بۆ دەستکاریکردن یان گۆڕانکاری لە بەهای دۆلار بەرانبەر بە دینار."

لە لایەکی دیکەوە و بۆ رەواندنەوەی هەر نیگەرانییەک لەبارەی دۆخی داراییەوە، پارێزگاری بانکی ناوەندی دڵنیایی تەواوی لە بارەی مووچەی فەرمانبەرانەوە دا و لەم چوارچێوەیەدا دووپاتیکردەوە کە "مووچەکان بە تەواوی پارێزراو و دەستەبەرکراون."

لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا، عەلاق گوتی؛ هیچ پلانێک بۆ دابەزاندنی بەهای دینار بەرانبەر بە دۆلار نییە و هیچ قەدەخە و سزایەکی ئەمریکیش لەسەر دراوی عێراق نییە، ئێستا یەدەگی نەختینەیی وڵات لە چەندین دەوڵەتی جیاوازدا وەبەرهێنانی تێدا دەکرێت.

بانکی ناوەندی ئامادەیە هاوکاریی حکوومەت بکات بۆ تێپەڕاندنی لێکەوتەکانی هەر ئەگەرێکی داخستنی گەرووی هورمز، ئەوەش لە رێگەی داشکاندنی سەنەدەکانی گەنجینە و دابینکردنی مووچە. گوتیشی: "وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا و بانکی فیدراڵی ستایشی رۆڵی بانکی ناوەندی دەکەن و بانکەکەش بەردەوامە لە دابینکردنی دۆلار بۆ گەشتیاران و بازرگانان بە بەهای فەرمی."

سەبارەت بە چاکسازییە بانکییەکان، پارێزگاری بانکی ناوەندی رایگەیاند، زۆربەی بانکەکان گەیشتوونەتە قۆناخی کۆتایی و تەنیا یەک یان دوو بانک ماون کە ناتوانن بەردەوام بن؛ ئاماژەی بەوەش کرد، دۆسیەی چاکسازیی بانکی لەژێر سەرپەرشتی راستەوخۆی سەرۆکوەزیراندایە و هەنگاوی گرنگ لەو بارەیەوە نراوە.

ئاشکراشی کرد، لە رۆژانی داهاتوودا کۆبوونەوەیەکی گرنگ لە نێوان بانکی ناوەندیی عێراق، کۆمپانیای (ئۆلیڤەر وایمان)، بانکی فیدراڵی و وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا بەڕێوەدەچێت. ئەم کۆبوونەوەیە زەمینە خۆش دەکات بۆ دەستپێکردنی قۆناخی مامەڵەکردن بە دراوە بیانییەکانی دیکە بۆ ئەو بانکانەی مەرجەکانیان جێبەجێ کردووە.

ئەمەش لە کاتێکدایە، لە شوباتی ساڵی 2023، بۆ هێورکردنەوەی شەقام و کۆنترۆڵکردنی بەها، حکوومەتی محەمەد شیاع سوودانی و بانکی ناوەندی بە سەرۆکایەتیی (عەلی عەللاق)، بڕیاریان دا بەهای دینار بەرز بکەنەوە و بەهای فەرمیی هەر دۆلارێکیان بە (1320) دینار دیاریی کرد.

سەرەڕای ئەوەی بانکی ناوەندیی عێراق بەهای فەرمیی هەر 100 دۆلارێکی بە 132هەزار دینار جێگیر کردووە بۆ گەشتیاران و ئەو بازرگانانەی لە سەکۆی ئەلیکترۆنیی بانکی ناوەندیدا تۆمارن، بەڵام لە واقیعدا بەهای دۆلار لە بازاڕەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان جیاوازییەکی بەرچاوی هەیە.

ئێستا، لە مامەڵەی رۆژانەی بۆرسە سەرەکییەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان، بەهای 100 دۆلاری ئەمریکی لە دەوروبەری 153 هەزارە هەزار دینار  مامەڵەی پێوە دەکرێت.

ئەم بۆشاییە گەورەیەی نێوان هەردوو بەهاکەدا، ئەو ئاڵەنگارییە سەرەکییەیە کە تا ئێستا بانکی ناوەندی و حکوومەتی عێراق نەیانتوانیوە بە تەواوی کۆنترۆڵی بکەن.