Ciwanên Kurd ên Girê Spî daxwaza vegera koçberan û rawestandina binpêkirinan dikin
Navenda Nûçeyan (K24) – Kombûna Ciwanên Kurd li Girê Spî, derbarê rewşa mirovî û yasayî ya koçberên herêmê de, komek daxwaz pêşkêşî Wezareta Navxwe ya Sûriyeyê, Komîteya Mafên Mirovan a Meclisa Gel a Sûriyeyê, rêxistinên navdewletî û mafên mirovan, rûspî û serokeşîrên herêmê kirin. Di daxuyaniyê de daxwaza misogerkirina vegera bi ewle û bi rûmet a koçberan û parastina milkên xanûberiyê û zeviyên çandiniyê hat kirin.
Kombûna Ciwanên Kurd li Girê Spî îro 4ê Cotmeha 2026an daxuyaniyekê ragihand, şêniyên navenda bajarê Girê Spî, nahiyeya Eyn Îsa, bajarokê Eyn el-Erûs û gundên derdora wan ji ber nebûna garantiyên pêwîst ên ewlehî û yasayî, herwiha ji ber berdewamiya binpêkirinan, ji vegera ser mal û milkên xwe bêpar mane.
Binpêkirinên sereke yên li herêmê hatine tomarkirin
Li gorî şopandinên meydanî û şahidiyên belgekirî yên xelkê deverê, Kombûnê çendîn binpêkirin û astengiyên sîstematîk diyar kirine:
Rêgirtin li vegera xelkê: Ji ber gef û zextên ewlehiyê, rê li ber vegera şêniyên bi dehan gund û bajarokan tê girtin. Hat ragihandin ku li navenda Girê Spî û gundên mîna Til Exder, Bîr Temeh û Baqacaxê gelek bûyerên destdirêjî û êrişên li ser xelkê hatine tomarkirin.
Desteserkirina mal û zeviyan: Komên çekdar ên defakto bi neheqî û bêyî ti bingeheke yasayî dest datînin ser mal û zeviyên çandiniyê yên koçberan û berhemên wan difroşin. Hat diyarkirin ku ev kiryar bi destpêkirina werzê çandiniyê re zêdetir bûne, ev jî metirsiya guhertina demografîk kûrtir dike û aramiya herêmê têk dide.
Nebûna lêpirsîn û lêpirsînê: Li dijî wan şêniyên ku li herêmê mane an jî kesên ku dixwazin bi rêyên fermî doza maf û milkên xwe bikin, binpêkirinên takekesî û komî berdewam dikin, bêyî ku ti mekanîzmayeke qanûnî ya lêpirsînê hebe.
Destdanîna ser milkan bi hinceta "Sindoqa Serweriyê": Hat xwestin ku lêkolîn li ser cewher û bingeha yasayî ya van rêkaran bê kirin û destdirêjî li ser milkên taybet ên xelkê kurd neyê kirin.
Daxwazên Kombûna Ciwanên Kurd
Li ser bingeha prensîbên mafên mirovan, pîvanên dadmendiya veguhêz û qanûnên niştimanî, Kombûnê daxwazên xwe di van xalan de rêz kirin:
- Vegera bi ewle û bi rûmet: Desthilatên peywendîdar werin pabendkirin ku jîngeheke ewle û yasayî dabîn bikin da ku koçber bêyî şertên zordarane û metirsiya tolhildanê vegerin ser cih û warên xwe.
- Vegerandina xanûberî û milkan: Hemû karên cotkarî û sûdwergirtina neyasayî ya li ser zeviyên koçberan tavilê bên rawestandin; her wiha her girêbest an rêkareke ku li dijî vîna xwediyên resen pêk hatiye, bê betalkirin.
- Avakirina komîteyeke dadwerî ya serbixwe: Komîteyeke bêalî ku nûnerên civaka xwecihî û saziyên mafên mirovan di nav de bin bê pêkanîn, da ku giliyên derbarê desteserkirina milkan lêkolîn bike û ewlehiya gilîker û şahidan misoger bike.
- Lêpirsîn û hesabpirsîn: Li ser binpêkirinên li hemberî mal, milk û mirovan lêpirsîneke zelal bê destpêkirin û li gorî prensîbên serweriya qanûnê hesab ji tawanbaran bê pirsîn.
- Rola serokeşîr û rûspiyan: Rûspî û serokeşîrên kurd û ereb ên herêmê tevlî hewlên bihêzkirina hevgirtina civakî bibin, da ku rê li ber destdirêjiyan bê girtin û bingehê pêkvejiyanê dûrî tolhildanê bê xurtkirin.
- Rêgirtin li nakokiyên werzê çandiniyê: Gavên lezgîn bên avêtin da ku rê li ber aloziyên di navbera xelkê de bê girtin û neyê hiştin ku werzê çandiniyê ji bo ferzkirina rewşeke nû ya defakto li ser zeviyan bê bikaranîn.
Di dawiya bîrnameyê de hat tekezkirin ku heta li Girê Spî dadwerî pêk neyê, serweriya qanûnê û prensîbên welatîbûnê neyên çespandin û milkên xelkê neyên parastin, aramiya mayînde û aştiya civakî nayê dabînkirin. Her wiha bang li hemû aliyên peywendîdar ên herêmî û navneteweyî hat kirin ku li hemberî mafên koçber û derbideran berpirsiyariyên xwe yên yasayî û mirovî pêk bînin.