K24 ÖZEL - Yaptırımlardan Türkiye’nin muafiyetinin nedeni

K24 - ANKARA

Uzmanlar, ABD’nin Türkiye’nin İran ve Rusya’ya yakınlaşmaması için yaptırım kararını esnettiğini belirterek, bu nedenle Türkiye’nin yaptırımlardan muaf tutulduğunu belirtiyor.

ABD'de Donald Trump yönetiminin İran'a yönelik yaptırımlarının 2’nci dilimi dün yürürlüğe girdi.

Aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 8 ülke, geçici olarak yaptırımlardan muaf tutulacak.

Dün uygulamaya konulan yaptırımlar, İran ekonomisinin temel direkleri konumunda olan petrol ihracatı, deniz taşımacılığı ve bankacılık sektörlerini vuracak.

İran Ulusal Petrol Şirketi ve iştiraklerinin uluslararası faaliyetleri kısıtlayacak yaptırımlarla, büyük ölçüde petrol ihracatına dayanan ülke ekonomisinin can damarını kesmeyi hedefleyen Washington yönetimi, yabancı finansal kuruluşların İran Merkez Bankası ve İranlı diğer bankalarla işlem yapmasını da yaptırımlara tabi hale getirdi. 

Öte yandan yaptırımlar, İran'la ticaret yapan ülkeleri de olumsuz etkileyecek.

K24’e konuşan Prof. Dr. Haydar Çakmak, ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarının uluslararası politikayla, insan haklarıyla ve diplomatik ilişkilerle uyuşmadığını belirterek, ABD’nin bazı ülkeleri muaf tutmasına ilişkin şunları söyledi:

“Türkiye gaz ve petrolünün büyük kısmını İran’dan alıyor. Türkiyeli yetkililer bu yaptırımlara karşı çıkacaklarını her defasında dile getiriyordu. Bu yüzden bir süredir Ankara ile Washington temas halindeydi. Ankara, yaptığı bu temaslarda yaptırımlardan muaf tutulmak istiyordu. Bu da temasların bir sonucudur.”

K24’e konuşan Prof. Dr. Bilal Sambur ise ABD, İsrail ve Suudi Arabistan’ın Ortadoğu’da İran’ı etkisiz bırakmak istediğini söyledi. Yaptırımların, bu planın bir parçası olduğunu belirten Sambur, şu ifadeleri kullandı:

“Bu yaptırımlara karşı İran yalnız değil. Rusya, Hindistan ve Çin, yaptırımlara karşı duruyorlar. Bu ülkeler İran’la alışverişlerini sürdürecek.”

ABD’nin bölgede Türkiye ve Irak’la ilişkilerini kesmek istemediğini de belirten Sambur, “Bu yüzden bir süre bu yaptırımları esnek tutacaktır. Bu, NATO üyesi bir ülkenin Rusya veya İran’a yaklaşmasını önlemek için yapılan bir politikadır” dedi.

MUAF TUTULACAK ÜLKELER

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ülkesinin dün İran'a karşı yürürlüğe koyduğu 2’nci aşama yaptırımlardan geçici olarak muaf tutulacak 8 ülkeyi açıkladı.

Bu ülkeler; Türkiye, Çin, Hindistan, Yunanistan, Güney Kore, Japonya, Tayvan ve İtalya.

RUHANİ: ABD EKONOMİK SAVAŞ AÇTI

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, ABD'nin 2’nci aşama yaptırımlarının devreye girmesinin ardından yaptığı açıklamada, İran'ın petrol satmaya devam edeceğini ve böylece yaptırımları deleceğini söyledi. Ruhani, "ABD ülkemize ekonomik savaş açtı" dedi.

Hasan Ruhani, ekonomistlerle yaptığı ve İran Devlet Televizyonu'ndan canlı yayımlanan toplantıda, "Amerika, İran'ın petrol satışlarını sıfıra indirmek istiyor ancak biz yaptırımları delmek için petrol satmaya devam edeceğiz" diye konuştu.

TÜRKİYE: ANLAMLI VE ADİL DEĞİL

Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, yaptırım kararıyla ilgili "Bir ülkenin çıkarları doğrultusunda oluşturduğu yaptırım kararlarına tüm ülkelerin uymasını beklemek, her şeyden önce anlamlı ve adil değil" ifadelerini kullandı.

NÜKLEER ANLAŞMA NEDİR?

2015’te, ABD'de Barack Obama yönetiminin iş başında bulunduğu dönemde P5+1 (BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi olan ABD, Çin, Rusya, Fransa ve İngiltere ile Almanya) ve İran arasında imzalanan anlaşma ile İran, uluslararası yaptırımların kaldırılması karşılığında tartışmalı nükleer faaliyetlerini sınırlandırmayı kabul etti.

Tahran uranyum zenginleştirmede kullanılacak santifrüj sayısını anlaşmayla üçte iki oranında azaltmayı, zenginleştirilmiş uranyumunun yüzde 98'ini ülke dışına göndermeyi ve plütonyum üretim reaktörünü de çimentoyla doldurmayı kabul etti.

Ancak önümüzdeki ilk 10 yıl içinde zenginleştirilmiş uranyum biriktirmeme şartıyla, uranyum konusunda geliştirme ve araştırma yapmasına izin verildi.