رویترز: موازنهی قدرت در تهران تغییر کرده است
سپاه پاسداران زمام امور را به دست گرفت
خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی اعلام کرد که با گذشت دو ماه از آغاز درگیریهای نظامی میان ایالات متحده و اسرائیل با ایران، ساختار قدرت در تهران دستخوش تغییری بنیادین شده است.
بر اساس این گزارش، سیستم حکمرانی در ایران از «اقتدار مذهبی» به سوی «حاکمیت نظامی و امنیتی» تغییر جهت داده و در حال حاضر فرماندهان سپاه پاسداران به تصمیمگیرندگان اصلی کشور تبدیل شدهاند؛ موضوعی که منجر به اتخاذ مواضع سختگیرانهتر تهران در مذاکرات دیپلماتیک شده است.
طبق یافتههای رویترز، کشته شدن علی خامنهای در نخستین روز جنگ، به دوران «حاکمیت مطلق مذهبی» پایان داد. اگرچه مجتبی خامنهای، فرزند وی، جایگزین او شده است، اما سه منبع آگاه تأکید کردهاند که نقش وی تنها به «مشروعیتبخشی» به تصمیماتی محدود شده که توسط ژنرالهای ارشد اتخاذ میشود.
مجتبی خامنهای که در حملات آغازین جنگ بهشدت مجروح شده و چهرهاش آسیب دیده است، تنها از طریق ارتباطات صوتی محدود با نهادها در تماس است و در انظار عمومی ظاهر نشده است.
مقامات پاکستان که نقش میانجی را میان واشینگتن و تهران ایفا میکنند، به رویترز گفتهاند که فرآیند تصمیمگیری در ایران بهشدت کند شده است. به گفته این منابع، در حال حاضر مرکز تصمیمگیری واحدی در تهران وجود ندارد و گاهی پاسخ دادن به یک پیشنهاد سادهی دیپلماتیک، ۲ تا ۳ روز زمان میبرد.
رویترز به سه چهرهی کلیدی اشاره میکند که اکنون ادارهی امور ایران را در دست دارند: عباس عراقچی به عنوان چهرهی دیپلماتیک، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس که نقش پل ارتباطی میان نخبگان سیاسی و نظامی را ایفا میکند، و احمد وحیدی، از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران که به عنوان تصمیمگیرندهی واقعی میدان و نفر اول جنگ شناخته میشود.
ایران پیشنهاد جدیدی را به ایالات متحده ارائه داده که در آن خواستار مرحلهبندی مذاکرات و تعویق موضوع هستهای شده است؛ با این حال، دولت ترامپ بر اولویت داشتن پروندهی هستهای پافشاری میکند. ایلان ایر، کارشناس امور ایران در این باره میگوید: «هیچیک از طرفین تمایلی به انعطاف ندارند، زیرا آن را نشانهی شکست میدانند. ترامپ تحت فشارهای انتخاباتی است و سپاه پاسداران نیز نمیخواهد در برابر واشینگتن ضعیف به نظر برسد.»
آرون دیوید میلر، مذاکرهکنندهی پیشین آمریکایی، وضعیت کنونی را چنین خلاصه میکند: «ما از دوران نفوذ روحانیون به دوران تأثیرگذاری مطلق سپاه پاسداران گذار کردهایم. اکنون ایران با این الگوی جدید اداره میشود.»
علیرغم فشارهای شدید اقتصادی و نظامی، ایران در ۹ هفتهی گذشته هیچ نشانهای از تسلیم نشان نداده است. راهبرد جدید سپاه پاسداران بر دوری از جنگ فراگیر، حفظ تنگهی هرمز به عنوان اهرم فشار و تلاش برای خروج از بحران با جایگاه سیاسی و نظامی مستحکمتر استوار شده است.