جزئیات علمی افزایش صاعقههای مرگبار در اقلیم کوردستان
هشدارها و راهکارهای ایمنی مدیرکل هواشناسی اقلیم کوردستان در مورد حفظ امینی هنگام ایجاد رعد و برق
مدیرکل هواشناسی اقلیم کوردستان ضمن تشریح دلایل تشدید پدیدهی صاعقه بر اثر تغییرات اقلیمی، از تداوم وضعیت ناپایدار جوی و لزوم رعایت تدابیر حفاظتی توسط شهروندان خبر داد.
در پی جانباختن سه شهروند در مناطق مختلف اقلیم کوردستان بر اثر اصابت صاعقه، فاضل ابراهیم، مدیرکل هواشناسی و زلزلهشناسی اقلیم کوردستان، روز جمعه ۱۵ مه ۲۰۲۶ (۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵)، در گفتگویی اختصاصی با وبسایت «کوردستان ۲۴»، به بررسی علل علمی این حوادث و تداوم خطرات جوی پرداخت.
فاضل ابراهیم ضمن ابراز همدردی با خانوادهی قربانیان، اظهار داشت که این موج ناپایدار جوی پیشبینی شده بود. وی افزود: «ما پیشتر دربارهی تشکیل ابرهای صاعقهزای نوع (Cumulonimbus) هشدار داده بودیم، اما از نظر علمی، تعیین دقیق لحظه و مکان برخورد صاعقه با زمین غیرممکن است.»
تغییرات اقلیمی و تشدید پدیدههای جوی
مدیرکل هواشناسی توضیح داد که در اواخر فصل بهار، تلاقی تودههای هوای سرد در لایههای فوقانی جو با گرمای زمین و رطوبت بالا، منجر به شکلگیری ابرهای عمودی بسیار قدرتمند میشود. او تأکید کرد که پدیدهی «تغییرات اقلیمی» (Climate Change) تأثیر مستقیمی بر شدت این وقایع داشته است.
به گفتهی وی، بررسیها نشان میدهد که موجهای ناپایدار جوی تهاجمیتر شده و افزایش میزان رطوبت، انرژی بیشتری به ابرها تزریق میکند که نتیجهی آن، وقوع صاعقههای قدرتمندتر و مرگبارتر است. وی همچنین هشدار داد که این سامانهی جوی هنوز بهطور کامل خارج نشده و احتمال وقوع صاعقههای ناگهانی در روزهای آتی، بهویژه در مناطق کوهستانی و نواحی شرقی اقلیم کوردستان وجود دارد.
باورهای اشتباه و خطرات مرگبار
فاضل ابراهیم در بخش دیگری از این گفتگو به تشریح دلایل بالا بودن آمار قربانیان در فضاهای باز پرداخت. وی گفت: «جریان الکتریکی صاعقه همیشه کوتاهترین مسیر را برای رسیدن به زمین انتخاب میکند؛ در کوهستانها قلهها هدف اول هستند و در دشتها، انسانی که ایستاده باشد، به بلندترین نقطه تبدیل شده و مانند یک برقگیر عمل میکند.»
او همچنین با اصلاح یک باور عامیانه دربارهی تلفن همراه گفت: «استفاده از موبایل و اینترنت به خودیِ خود صاعقه را جذب نمیکند، اما استفاده از گوشی در هنگام شارژ یا سرگرم شدن به آن که باعث حواسپرتی فرد از تغییرات محیطی میشود، بسیار خطرناک است.» وی همچنین پناه گرفتن زیر درختان را «بزرگترین اشتباه مرگبار» توصیف کرد، چرا که جریان الکتریکی زمین (Ground Current) در اطراف درخت پخش شده و باعث ایست قلبی افراد میشود.
دستورالعملهای حفاظتی و قانون ۳۰-۳۰
مدیرکل هواشناسی اقلیم کوردستان بر رعایت «قانون ۳۰-۳۰» تأکید کرد؛ به این معنا که اگر فاصلهی میان رویت درخشندگی صاعقه و شنیدن صدای رعد کمتر از ۳۰ ثانیه باشد، خطر بسیار نزدیک است.
او بهترین پناهگاه را داخل خودرو دانست و توضیح داد: «به دلیل پدیدهی قفس فارادی، خودرو جریان الکتریسیته را از سطح خارجی خود به زمین منتقل کرده و سرنشینان (به شرط بسته بودن پنجرهها) آسیب نمیبینند.» وی در پایان از شهروندان، گردشگران و دامداران خواست تا از سفرهای غیرضروری به مناطق کوهستانی خودداری کرده و با شنیدن اولین صدای رعد، فوراً به مکانهای سرپوشیده یا داخل خودرو پناه ببرند.