با سامانهی «ای-پسوله» و «پروژهی روناکی» به سوی پایان کاغذبازی و تأمین برق ۲۴ ساعته در کوردستان میرویم
مراسم رونمایی از پروژهی ملی «ای-پسوله» (پرداخت الکترونیک) با حضور مسرور بارزانی، نخستوزیر اقلیم کوردستان، مقامات ارشد دولتی و نمایندگان بخش بانکی برگزار شد. در این مراسم، نخستوزیر اقلیم کوردستان ضمن تشریح دستاوردهای دولت در حوزهی دیجیتالسازی و زیرساختهای بانکی، از ادغام خدمات عمومی در بسترهای الکترونیک و برنامههای دولت برای تأمین برق ۲۴ ساعته خبر داد. متن کامل این گفتگو که توسط کامران محمد میزبانی شد، در ادامه تنظیم و بازنگاری شده است.
کامران محمد (مجری): بسیار خوشآمدید. به نام خداوند بزرگ و مهربان. خدمت جناب نخستوزیر دولت اقلیم کوردستان، کاک مسرور بارزانی، خیرمقدم عرض میکنم. بسیار خوشحالم که برای گفتگو در خصوص مجموعهای از پروژههای مهم دولت که بر پایهی یک ابتکار عمل جدید بنا شدهاند، در خدمت شما هستیم. امروز پروژهی «ای-پسوله» رونمایی میشود که خود را در چارچوب یک ابتکار عمل بزرگتر و مرتبط با پرداختهای دیجیتال در سطح اقلیم کوردستان تعریف میکند. جناب نخستوزیر، خیلی خوشآمدید.
مسرور بارزانی: خیلی ممنونم. من هم خوشحالم که همراه شما هستم.
کامران محمد: اجازه دهید با نکتهای شروع کنم. کمتر از سه سال پیش، پنلی مشابه امروز در یکی از کنفرانسها داشتیم که نمایندگان بانکها در آن حضور داشتند. آن زمان صحبت بر سر این بود که تنها ۵ درصد از شهروندان کوردستان صاحب حساب بانکی هستند یا از خدمات بانکی استفاده میکنند. اما بر اساس آمارهای موجود، کمتر از دو سال بعد، ما شاهد هستیم که نزدیک به نیمی از شهروندان کوردستان صاحب حساب بانکی شده و از مزایای خدمات بانکی بهرهمند میشوند. نکتهی مهمتر اینکه از زمانی که پروژهی «هَژماری من» (حساب من) آغاز شده، نزدیک به ۴ میلیارد دلار پول وارد چرخهی بانکها و خدمات بانکی شده است. جناب نخستوزیر، در دورهی آزمایشی پروژهی «ای-پسوله» که من پیگیر آن بودم، در مدتزمان بسیار کوتاهی نزدیک به ۲۰۰ هزار تراکنش انجام شده است؛ تراکنشهایی که به صورت دیجیتال و از سوی مردم کوردستان صورت گرفته است. ما ویدیویی دیدیم که نشان میداد مردم چگونه پیش از این برای پرداخت هزینهی خدمات دولتی با مشکل مواجه بودند. اکنون ۲۰۰ هزار تراکنش در مدت کوتاه انجام شده است. دیدگاه شما پشت این کارها چیست؟ میخواهید چه چیزی را محقق کنید و کوردستان را به کجا ببرید؟
مسرور بارزانی: خیلی ممنونم. خوشحالم که در این پنل برای اعلام پروژهی «ای-پسوله» شرکت میکنم. این یک دستاورد بزرگ ملی برای تمام مردم کوردستان و آغازی است تا تمام مردم عراق نیز بتوانند از این تجربه بهرهمند شوند.
پیش از هر چیز میخواهم به تمام مهمانان گرامی، بهویژه جناب علی علاق، رئیس بانک مرکزی عراق، شرکتهای همکار در حوزهی پرداختهای الکترونیک، دیپلماتها و وزرای محترم خوشآمد بگویم.
هدف اصلی: تسهیل زندگی شهروندان
هدف اصلی در این پروژه و پروژههای مشابه قبلی، این است که بتوانیم بیشتر به هموطنان خدمت کنیم و خدماترسانی به شهروندان را آسانسازی نماییم. اما این امر به خودی خود و با حرف زدن محقق نمیشود، بلکه نیازمند کار و تلاش بسیار است. در ابتدا ما نیازمند ایجاد یک زیرساخت اقتصادی بودیم تا بتواند زمینه را برای ارائهی این نوع خدمات به شهروندان فراهم کند.
اولین گام این است که شما چگونه بتوانید خدمات خود را به خدمات دیجیتال تبدیل کنید. دیجیتالسازی بخشی از برنامهی اصلاحات (رفرم) دولت اقلیم کوردستان بود که از همان ابتدا اهمیت ویژهای به آن دادیم. در اینجا لازم میدانم از تیمهای همکار در دولت، تیم نخستوزیری و وزارتخانههای مربوطه تشکر کنم که عملکرد بسیار خوبی داشتند و در هماهنگی و همکاری مشترک توانستند این زیرساخت را ایجاد کنند.
گذار از اقتصاد نقدی به دیجیتال
مهم است که شما به عنوان یک شهروند بتوانید سیستمهای سنتی گذشته را با سیستمهای دیجیتال جایگزین کنید که هم زمان بیشتری برای شهروندان میخرد و هم از نظر روحی آسایش بیشتری فراهم میکند و کارها طبق روال انجام میشود. در سیستمهای پیشرفتهی دنیا، هیچ اقتصادی با سیاست پول نقد یا استفادهی صرف از پول نقد نمیتواند پیشرفت چندانی داشته باشد؛ یعنی پیشرفت اقتصادی با تکیه بر پول نقد محدود است و نمیتواند از سقف مشخصی فراتر برود.
برای اینکه ما بتوانیم اقتصاد اقلیم کوردستان را شکوفا کنیم و به مرحلهای بهتر برسانیم، لازم است خودمان را تغییر دهیم و همگام با کشورهای پیشرفته، خدمات خود را بهویژه در بخشهای اقتصادی، دارایی و سیستم بانکی دیجیتالی کنیم. این امر هم به آسانسازی خدمات دولتی کمک میکند و هم به مردم اقلیم کوردستان یاری میرساند. امیدوارم در آینده در تمام عراق نیز چنین سیستمهایی پیادهسازی شود تا به شکوفایی اقتصادی کمک کند.
پروژهی «هَژماری من»(حساب من)؛ زیربنای تغییر
این زیرساخت نیازمند آن است که چگونه بتوانید تمام شهروندان را مشارکت دهید. گام اول ما این بود که هر شهروند بتواند صاحب حساب بانکی خودش باشد. پروژهی «هژماری من» (حساب من) که به عنوان یک پروژه پیشنهاد شد، تنها برای پرداخت حقوق نبود؛ بلکه برای ایجاد آن رابطه بین شهروند و دولت، شهروند و بخش بانکی، و شهروند و کسبوکارها بود. این موارد همگی بسیار ضروری هستند تا شهروند بتواند سود بیشتری از خدمات بانکی ببرد.
از سوی دیگر، بانکها نیز میتوانند نقدینگی بیشتری در اختیار داشته باشند برای اعطای وام در صورت نیاز شهروندان، یا برای پیشبرد امور مالی که بانکها باید پروژههای خود را با آن اجرا کنند.
«ای-پسوله»؛ گامی فراتر از پرداخت حقوق
پس از اینکه شهروند صاحب حساب بانکی شد، آنگاه خدماتی که نیازمند مشارکت بخش بانکی است، آسانتر پیش میرود. بنابراین مرحلهی «ای-پسوله» مکمل پروژهی «هژماری من» است. اگر در ابتدا با پروژهی «هژماری من» شروع شد، اکنون «ای-پسوله» آمده تا آسانسازی کند که شهروند بتواند پول خود را به شیوهای دیجیتال برای خدمات دولتی پرداخت کند.
اکنون بخش روشنایی (برق) یکی از آن بخشهایی است که شهروند میتواند با سیستم «ای-پسوله» هزینهی آن را پرداخت کند؛ هر زمان که بخواهد و در هر مکانی که باشد. دیگر نیازی نیست از این به بعد در صفهای طولانی بایستد، دچار سردرد و خستگی شود. تمام اینها کنار گذاشته میشود و شهروند میتواند با آسودگی خیال بیشتری تعامل خود با دولت را انجام دهد و از این خدمات بهرهمند شود.
کامران محمد: جناب نخستوزیر، من یک نقطهی مشترک در میان سه پروژهی بزرگ شما میبینم: «هژماری من»، «پروژهی روناکی» (روشنایی) و اکنون «ای-پسوله». جدای از جنبهی فنی، یکسانسازی تمام کوردستان در این پروژهها مشهود است. شهروندی در حلبچه، شهروندی در چمچمال، شهروندی در زاخو و کلار، همگی در برابر یک نوع خدمات قرار دارند و از یک پلتفرم و سیستم استفاده میکنند. آن مرزبندیهای میان دو اداره که همیشه به عنوان یک عیب بر پیکر حکمرانی در کوردستان بود، گویا ما از طریق این خدمات داریم مرزها را در مینوردیم و کوردستان را یکپارچه میکنیم. شما هم پیامدهای مثبت این خدمات را به این شکل میبینید؟
مسرور بارزانی: بیشک این خدمات برای تمام شهروندان است؛ بدون تفاوت جغرافیایی، چه در شهر باشد و چه در هر منطقهای. این خدمات که ارائه شده برای سراسر کوردستان بوده است. من از همهی کسانی که در وزارتخانههای مربوطه در قدرت بودند و به موفقیت این پروژه کمک کردند تشکر میکنم. همهی طرفها در ایجاد این پروژه مشارکت داشتند. قطعاً این خدمات به تمام مناطق میرسد، حتی مناطق دوردست. به این شیوه و با بهرهگیری از تکنولوژی پیشرفته و دیجیتال، میتوانند بسیار آسانتر هم پول خود را به دولت بپردازند و هم بتوانند در آیندهای نزدیک - آرزوی ما این است - که ارتباط بهتری میان کسبوکارها و شهروندان ایجاد کنیم تا دیگر مجبور نباشند فقط با دولت، بلکه با یکدیگر نیز از سیستم دیجیتال و این بخش بانکی استفاده کنند که به خدمتشان میآید.
کامران محمد: جناب نخستوزیر، اکنون در ارتفاع نزدیک به ۲۱۲۷ متری هستیم. آنچه برای من به عنوان یک دانشگاهی مهم است، این است که اکنون زبان خدمات عمومی، رابطهی بین شهروند و دولت در همهجا یکسان شده است. این برای یکپارچگی حکمرانی در کوردستان بسیار مهم است. اما میخواهم به موضوع دیگری بپردازم. در پروژهی «ای-پسوله»، شهروندان در همهجا، از کلار تا زاخو، از رواندز تا کورَک، همه یک نوع پول میپردازند. این پول به وزارت دارایی یا خزانهی دولت اقلیم کوردستان میرود. این نکته برای ما مهم است که روشن شود آیا این پول بعداً به خود استانها باز میگردد؟ سیاست شما چیست؟ چون بازگشت پول به استانها، هم شفافیت را افزایش میدهد و هم درآمد استانها مشخص میشود و با یک کلیک شما میتوانید بفهمید درآمد هر استان چقدر است.
مسرور بارزانی: خود هدف از این خدمات چند چیز است. همانطور که گفتم، آسانسازی برای شهروند است تا خدمات بیشتری در دسترس او باشد؛ اما همزمان، شفافیت بیشتری هم برای شهروند و هم برای دولت ایجاد میشود. شفافیت وجود داشته باشد تا بدانیم درآمدهایمان چقدر است، کجاست و هزینههایمان به چه شکل است. با شرکتهای دیگر نیز کار شده تا حتی نظارت بر کیفیت استفاده یا جمعآوری این درآمدها و هزینهها انجام شود.
بیگمان شهروند در هر مکانی، در هر شهری و هر استانی از کوردستان باشد، وقتی مشارکت میکند در پرداخت پول خود به شیوهی دیجیتال برای آن خدماتی که در این استان و شهر ارائه میشود، آن درآمد بار دیگر باز میگردد برای خدمات همان منطقه، همان شهر و همان استان. بنابراین هیچ استانی حقش ضایع نمیشود و هیچ شهروندی حقش پایمال نمیگردد. تمام مقامات محلی میتوانند از این خدمات بهرهمند شوند و سود ببرند. به نظرم درآمدشان هم بسیار بیشتر خواهد شد؛ زیرا بارها پیش آمده که شهروند تمایل داشته پول برق خود را بدهد، اما چون حوصلهی ایستادن در صفهای طولانی را نداشته یا کارمندان دولت به آن اندازه نبودهاند که پیگیری کنند برای گرفتن پول یا خواندن کنتور، این کار انجام نشده است. بنابراین اکنون که به این شیوه این مشکلات حل میشوند، شهروند بسیار آسانتر میتواند در خانهی خود، با موبایل خود و در هر زمانی که بخواهد، پول خود را بدهد. آنگاه دولت هم در همان لحظه میداند درآمدهایش چقدر است تا بتواند سازماندهی بهتری در درآمد و هزینههای خود داشته باشد.
کامران محمد: فرمودید «ای-پسوله» بدون «هژماری من» ممکن نبود. «هژماری من» آغازگر اصلی برای رسیدن به «ای-پسوله» بود. پرسش بسیاری از مردم و نکتهی قابل توجه این است که ما خوشبختانه در مدت دو سال به جایی رسیدیم که ۵۰ درصد مردم صاحب حساب بانکی شدند و به نیمی از جمعیت رسیدیم. اگر مقایسه کنیم با جاهای دیگر، سرعت پیشرفت در جامعه بسیار بالا بوده است. سوال مردم این است که زیرساخت بانکی باید به موازات این پروسه رشد کند. اکنون مردم به بانکها میروند و ۳ تا ۴ ساعت نیاز است تا یک تراکنش بانکی انجام دهند. احتمالاً نمایندگان بانکها هم اینجا حضور دارند. پیشنهاد جنابعالی و برنامهی شما برای اینکه زیرساخت بانکی هم ارتقا یابد تا پروسه بهتر پیش برود چیست؟
مسرور بارزانی: اینها برنامههایی درهمتنیده و مکمل یکدیگر هستند. این پلتفرمهایی که ارائه میشوند و خدماتی که ارائه میگردند، پایهی اولیهی ایجاد این نوع خدمات، همان بخش بانکی است. جناب علی علاق، رئیس بانک مرکزی عراق اینجا حضور دارند به همراه صاحبان چندین بانک. جناب علی علاق پروژهای را برای اصلاح نظام بانکی آغاز کردهاند که پروژهای بسیار امیدبخش است. من از اینجا میتوانم بگویم که ایشان واقعاً شایستهی آن هستند که همگی به ایشان دستمریزاد بگوییم. جای احترام و تقدیر است. اگر آن برنامههایی که ایشان اکنون مشغول انجام و تکمیل آنها هستند انجام شود، همهی اینها میتواند باعث شود مردم بسیار بیشتر منتفع شوند و اقتصاد عراق نیز به سوی مرحلهی بهتری گام بردارد.
من از ایشان تشکر میکنم و با اطمینان میتوانم بگویم اگر چند نفری مانند ایشان داشتیم، شاید اکنون بحران مالی در عراق باقی نمیماند. ما به این اصلاحات نیاز داریم. بیشک اصلاحات (رفرم) در بخش بانکی بسیار مهم است و کمک شایانی میکند. ما پشتیبان قوی بخش خصوصی بانکداری نیز هستیم. بخش خصوصی بسیار مهم است؛ بانکها که بتوانند نقش موثر خود را در پیشبرد سیاستهای اقتصادی و سیاستهای مالی در کشور ایفا کنند.
کامران محمد: میخواهم به محور دیگری بروم که پروژهی «روناکی» (روشنایی) است. من دوست دارم به نکتهای اشاره کنم. ما دربارهی اهمیت دیجیتالیسازی بخش بانکی صحبت کردیم. اما یک درخواست از جنابعالی دارم. بسیار مهم است که رسانههای دولتی و دیگر رسانهها برای افزایش آگاهی مردم در این پروسه یاریرسان باشند. چون این کاری نیست که تنها توسط دولت یا بخش خصوصی انجام شود؛ شهروندان رکن بزرگی در این پروسه هستند.
آگاهیبخشی به مردم؛ از اینجا میرسم به بحث امنیت سایبری (Cyber Security). اینکه مردم آگاه شوند چگونه در این پروسه فریب نخورند، پلتفرمهای دولت محافظت شوند، چون ما در منطقهای زندگی میکنیم که پر از چالش و تهدیدات در فضای آنلاین و اینترنت است.
مسرور بارزانی: درست است. تکنولوژی هم بدون عیب و نقص نیست. اما تمام آن پلتفرمهایی که آماده میشوند و برای خدمات مردم ارائه میگردند، پیشبینی این را هم کردهاند که چگونه حقوق مردم محفوظ بماند و حقشان ضایع نشود. بنابراین راهکارهایی وجود دارد تا از سوءاستفاده از این تکنولوژی جلوگیری شود.
مبحث امنیت سایبری وجود دارد و کار خوبی روی آن شده برای حفاظت از حقوق شهروندان از این منظر. بخش بزرگی هم برمیگردد به خود شهروند که چقدر آماده است از تکنولوژی پیشرفته سود ببرد. به نظرم نسل جدید و جوانانی که اکنون هستند، این مشکل را ندارند چون بسیار با کاربرد تکنولوژی آشنا و عجین هستند. شاید نسلهای قبلتر خیلی به تکنولوژی وارد نبودند و نیاز به کمک داشته باشند، یا دولت نیاز داشته باشد راهنمایی بیشتری ارائه دهد. من درخواست کردهام که راهنمایی بیشتری ارائه کنند. همهی آن بانکها و کیف پولهایی (Wallets) که این کار را میکنند، خودشان برنامه دارند در شبکههای اجتماعی و حتی در خود پلتفرمی که ارائه میدهند، شیوهی چگونگی استفاده از این خدمات را آموزش میدهند. مدتی زمان میبرد تا همهی شهروندان راه بیفتند. پیشتر هم دیدیم حتی برای نصب دستگاههای خودپرداز (ATM) و پول برداشتن، اوایل صف تشکیل میشد اما بعداً مردم کمکم یاد گرفتند و راه افتادند. این چیزی است که در ابتدا اگر کسی به دلیل ندانستن یا ناآشنایی نتواند آنطور که باید سودش را ببرد، نباید ناامید شود. چون این ممکن است چند ساعتی زمان ببرد تا یاد بگیرد و راه بیفتد، اما بعداً که دید چقدر سودمند است و چقدر در زمانش صرفهجویی میشود و چقدر پولش برایش برمیگردد، همهی اینها سودهایی است که این نوع سیستمها میتوانند برای شهروندان داشته باشند.
کامران محمد: جناب نخستوزیر، بیاییم سر پروژهی «روناکی» (روشنایی). پروژهی روناکی به باور من و باور اکثریت مردم، یکی از مهمترین دستاوردهای دولت در سه دههی گذشته بوده است. پروژهای که دوباره تمام کوردستان را یکپارچه میکند و خدمات را با یک استاندارد به تمام مردم میدهد. از ماه اول شروع پروژه تا الآن، ما نزدیک به ۷۵ درصد کوردستان خدماتش تکمیل شده و در آیندهای نزدیک تمام کوردستان را پوشش میدهد. این جای خوشحالی است که بخشی از مناطق مورد مناقشه (خارج از ادارهی اقلیم) نیز احتمالاً در آینده بهرهمند شوند.
تا ماه آخر، استقبال مردم بسیار عالی بود. هم از نظر سیاسی موضوع را درک کردند و هم استقبال مردمی بسیار بالا بود. قیمت مناسب بود و خدمات بالا. در این ماه آخر نمیدانم شاید به خاطر زمستان و سرما باشد یا مشکلی پیش آمده، گلایهی مردم از نرخ قبضها زیاد شده است.
جنابعالی اشاره کردید مردم نیاز به زمان دارند تا راه بیفتند. کشورها ۱۰ یا ۲۰ سال نیاز داشتند تا مردم خود را آماده کنند. ما هم نیاز داریم به مردم خودمان کمک کنیم. آیا هیچ ابتکار عمل یا برنامهای در این ماه دارید که بتوانید کاری برای مردم بکنید؟
مسرور بارزانی: اجازه بدهید دربارهی پروژه صحبت کنیم. پروژهی روناکی پروژهای است که در مدتی بسیار کوتاه توانست اکثریت کوردستان را صاحب برق ۲۴ ساعته کند. این مشکلی است که ۳۰ سال بیشتر است در این کشور وجود دارد. هنوز هم در جاهای دیگر عراق این مشکل پابرجاست. تلاشی که شده تا برق ۲۴ ساعته درست شود، بیشک تلاش بسیار و خستگی فراوان و شبنخوابی زیادی برایش کشیده شده است. خدا را شکر که اکنون نزدیک به ۷۵ تا ۸۰ درصد کوردستان صاحب برق ۲۴ ساعته است.
بر اساس آن برنامهای که پیشتر ریخته شده بود، قرار بود تا پایان امسال تمام کوردستان دارای برق ۲۴ ساعته شود. اما من به تیم گفتم که زودتر از موعد خودشان عمل کنند؛ بنابراین در تابستان امسال تمام کوردستان دارای برق ۲۴ ساعته خواهد شد. این دستاورد بسیار بزرگی است.
اما بیاییم سر اینکه شهروند چگونه با برق تعامل میکند. پیشتر شهروند شاید برق زیادی مصرف نکرده باشد یا برق زیادی مصرف کرده باشد، تفاوتی آنچنانی بین مصرفکنندهی برق گذاشته نمیشد. طبق این سیستم جدید که کنتورهای هوشمند (Smart Meter) نصب شده، شهروند خودش مسئول شیوهی استفاده از برق است. کسی که بیشتر برق مصرف کند، تحمل هزینهی بیشتری برای برق هم خواهد کرد. آن کسی که کمتر مصرف کند، بیشک نرخ برق برایش کمتر است. این در سطح تجاری هم همینطور است. پیشتر اینطور نبود؛ یعنی شهروند بیشتر از نیاز پول میداد اما مکانهای تجاری کمتر از حد خود پول میدادند.
اکنون یک عدالت به واسطهی کنتورهای هوشمند ایجاد شده است؛ هرکس بر اساس میزان استفاده از برق، پولش را میدهد. امسال زمستان بسیار سختی بود. درست است، اما زمستان سختی بود و مردم احتمالاً بسیار بیشتر از حد معمول برق مصرف کردهاند، هیتر و وسایل برقی گرمایشی به کار بردهاند. بنابراین اگر نرخ برق بالا رفته، دلیلش تفاوت در استفاده از برق است، نه در نرخ آن. دولت به هیچ وجه نمیتواند و حق آن را هم ندارد که بدون موافقت، دستکاری در نرخ برق کند. آنچه انجام شده، خود شهروند برق بیشتری مصرف کرده است.
این بار تنها ۳۰ روز هم نبود، فکر کنم ۴۵ روز دورهی قرائت کنتور طول کشید. اگر شهروند حس کرده هزینهاش زیاد شده، به این دلیل است که ۳۰ روز نبوده، ۴۵ روز بوده که بیشک بیشتر از ۳۰ روز میشود.
اما جدای از اینها، چون پروژهها نو هستند، مردم هنوز بهطور کامل و آنطور که لازم است راه نیفتادهاند و اکنون ما مشغول اعلام «ای-پسوله» هستیم، من میخواهم این را بگویم:
هر شهروندی اگر از «ای-پسوله» برای پرداخت پول برق استفاده کند، از امروز تا ۳۰ روز آینده فرصت دارد که مشارکت کند و تخفیفی ۲۰ درصدی برایش اعمال خواهد شد.
این کمکی است به شهروندان، بهویژه به خاطر شرایط سخت زمستان و برق که در همهجا نبوده است. هرکس آماده باشد از «ای-پسوله» استفاده کند، من از دولت درخواست میکنم که تخفیف ۲۰ درصدی برایشان در نرخ قبضشان که برای این ماه میآید، اعمال کنند.
این بخشی از کمکی است که دولت میتواند انجام دهد و همکارشان باشد. اما جدای از آن هم من باز هم میگویم: بیایید به این هم نگاه کنیم که ۴۰۰۰ ژنراتور (مولد برق) اکنون در کوردستان خاموش شدهاند که همگی عامل ایجاد آلودگی هوا بودند. دود آن ۴۰۰۰ ژنراتور که با سوخت نامناسب کار میکردند، برابر بود با دود ۷۰۰ هزار اتومبیل. اینها همه اکنون نمانده است. اگر به شهرها نگاه کنید، میبینید که تفاوت چشمگیری در پاکی هوا ایجاد شده است. این کمک بسیار بزرگی به شهروندان، به محیطزیست و به خود شهروندان میکند که مسئولیتپذیرتر باشند در استفاده از انرژی. انرژی چیزی نیست که رایگان باشد. در تمام دنیا مردم مسئول هستند نسبت به اینکه حس مسئولیتپذیری در استفاده از انرژی داشته باشند. در اقلیم کوردستان هم همینطور است. گناه است اگر نیازت به برق نیست، بیش از حد نیاز استفاده کنی.
بگذارید زیادهروی نشود. من اطمینان دارم که شهروندان بسیار بسیار کمتر از گذشته مجبور میشوند پول برق بدهند.
کامران محمد: من دستمریزاد میگویم به شما که این کار را کردید برای آمادهسازی مردم و کمک به مردم. این تخفیف بهویژه در مرحلهی کنونی بسیار مهم است. من میخواهم خیلی صادق باشم با شما جناب نخستوزیر. این حرف خیلی از مردم دیگر هم هست. پیشتر دولت قولهایی میداد، مثلا میگفت فلان سال میخواهیم مشکل آب را حل کنیم یا مشکل برق. اعتماد مردم به دولت متزلزل شده بود.
اکنون علیرغم تمام مشکلات و ناخوشیهایی که مردم و دولت و جنابعالی هم در سالهای گذشته تحمل کردید، یک دستاورد بزرگ به دست آوردهاید. اعتماد مردم به حرف شما زیاد شده است. وقتی به مردم میگویید ماه ۶ (ژوئن) این پروژه تکمیل میشود، مردم باور دارند، حس میکنند ماه ۶ تکمیل میشود. من خواستم بگویم که اعتماد مردم به حرف شما زیاد شده است. شما میتوانید سود زیادی از این استقلال و اعتماد ببرید. البته اعتماد به آسانی از دست میرود اما به آسانی به دست نمیآید. نظر شما در این باره چیست؟
مسرور بارزانی: من پیش از هر چیز شکر خدا را بهجا میآورم که آن فرصت را داد بتوانیم آن وعدههایی که داده بودیم را اجرا کنیم و روسفید شویم پیش مردم کوردستان. این افتخار بزرگی است که آن اعتماد ایجاد شده باشد و امیدوارم مردم کوردستان هم این حس مسئولیتپذیری را داشته باشند. این کاری مشترک است. دولت وعدهی رساندن خدمات به شهروند میدهد و اجرایش میکند و شهروند اعتمادش دوباره ایجاد شده است. اما بخش دیگر، مسئولیت خود شهروند است در چگونگی استفاده از آن خدمات. برق باشد، مصرف آب باشد، رعایت مقررات باشد؛ این مسئولیت شهروند است که هر دو میتوانند مکمل یکدیگر باشند و بیشک میتوانیم همکاری یکدیگر را بکنیم و خدمات بیشتری ارائه دهیم به مردم کوردستان.
پیشتر ما بارها فکر و رویا داشتیم که کار کنیم برای مردم و من هیچگاه نیامدم بگویم باورمان کنید تا فلان کار را برایتان بکنیم. اما بعد از اینکه وظیفهی خودمان را انجام دادیم و خدماتمان را ارائه کردیم، دیگر نیاز به حرف زدن نبود. مردم خودشان حاصل کارهای ما را دیدند و آن اعتماد در کردارها پدیدار شد، نه در گفتار. باز هم من از مردم کوردستان تشکر میکنم و سپاسگزار خداوند هستم که آن فرصت را بخشید.
کامران محمد: در این چند دقیقهی باقیمانده، دوست دارم دربارهی آینده صحبت کنیم. این پروژهها و ابتکار عملها که ممکن است در چند ماه آینده بیاید، چه چیزهایی هستند؟
مسرور بارزانی: من در ابتدا هم اشاره کردم. وظیفهی ما این است که آسانسازی برای مردم کنیم، خدمات بیشتری ارائه دهیم به مردم کوردستان. زیرساختی نیاز بود، بخشی از آن زیرساخت درست شده است. هنوز مانده است. ما تنها امروز بحث دیجیتالسازی خدمات را میکنیم اما زیرساخت از جنبههای بسیار دیگری هم نیاز است که بخشی از آن تلاش شده، بهویژه بحث راه و جادهها مثلاً که تلاش شده، ساختوسازهای بلندمرتبه، در بسیاری از بخشهای دیگر مثل کشاورزی، صنعت، آموزش، گردشگری و توریزم؛ یعنی آن چیزهایی که نیاز هستند زیرساختی محکم برای این کشور درست شود که یاریرسان شکوفایی و پرداختن به اقتصاد کوردستان باشد، ما گامهای خوبی برداشتیم.
هنوز نرسیدیم به مرحلهی نهایی، یعنی ما هنوز در ابتدای راهیم. آن چیزهایی که اکنون دستمان را گرفته، این آغازی است که شهروند بتواند سود از آن خدمات ببرد و کار بیشتری بتوانیم با هم انجام دهیم.
اما گام اول زیرساخت است. تو زیرساختت نباشد، هرچقدر برنامه هم داشته باشی، به سرانجام نمیرسد. باید ابزارت در دست باشد، راههایت مشخص شود و بتوانی این کارهایی که ما در خیالمان هست بتوانیم برایشان انجام دهیم.
بنابراین برنامهی بسیار بسیار خوبی داریم. ما میخواهیم موضوع پیشرفت تکنولوژی را بیاوریم به خدمت شهروندان. شکوفایی اقتصاد بیشتر در کشورمان باشد. بخش بانکی قدرتمندتر در کشورمان باشد و کوردستان بتواند پیشرو و نمونهای پیشرفته و چشمگیر در عراق هم باشد که تمام عراق بتواند سود از تجربهی اقلیم کوردستان ببرد و آن چیزهایی که ما میتوانیم اینجا انجام دهیم، بتوانیم در تمام عراق تکرارش کنیم که بیشک بهبود وضعیت اقتصادی در کشور، در منطقهها، بار دیگر تأثیر مستقیم خواهد داشت بر شکوفایی اقتصادی در اقلیم کوردستان.
من بسیار بسیار خوشبین و خوشحالم و نیازمند یاری و اعتماد مردم هستیم. همکار باشند با ما، همراه باشند با ما، صبور باشند با ما برای اینکه ما بتوانیم بیشتر همکاری یکدیگر را بکنیم و کشورمان را آبادتر کنیم.
کامران محمد: جناب نخستوزیر، اکنون که پول میآید داخل «هژماری من» از طریق بانکها، طبق آن اطلاعاتی که نزد من است، تنها ۱۰ درصدش به عنوان پسانداز باقی میماند. مردم زود پول را بیرون میکشند. در ابتدا جنابعالی اشاره کردید ما نمیخواهیم «هژماری من» تنها این باشد که مردم صاحب حساب بانکی شوند تا حقوق بگیرند و بروند سر دستگاههای خودپرداز و پول بردارند و بروند. بانک برای اینکه رشد کند، نیازمند این است که پسانداز باقی بماند در حسابهای مردم. تصور میکنم «ای-پسوله» کاری میکند مردم چه بخواهند چه نخواهند، مقداری پول نگه دارند برای اینکه بتوانند پول آن خدمات را بدهند. پرسش من این است در آینده، تصور میکنید سه سال دیگر یا پنج سال دیگر، ما در کوردستان برسیم به سطحی که مردم بتوانند وام از بانکها بگیرند؟ آنچه به آن کردیت (Credit) میگوییم.
مسرور بارزانی: بیشک نه سه سال دیگر، همین حالا مردم میتوانند. یعنی آن چیزی که مهم است، که حساب بانکی درست شد و مردم از طریق بانک توانستند تعامل اداری با هم بکنند، با دولت بکنند، با کسبوکارها بکنند، بخشی از آن پول اگر ایجاد اعتماد با بانکها مهم است. نزد بانکها بماند، بیشک آن بانک میتواند بیشتر وام به شهروند بدهد. هدف اصلی ما هم در «هژماری من» تنها این نبوده حقوق بگیرند. برای این بوده تمام خدماتی که بانک میتواند ارائه کند به شهروند، شهروند از آن منتفع شود. یکی از آن موارد دریافت وام است.
ما نمیخواهیم دانشجو یا شهروند یا کارگر، کارمند، حتی چشمبهراه این باشد که آیا میتواند صاحب اتومبیلی شود؟ صاحب مسکنی برای خود شود یا نه؟ میخواهیم اگر اکنون توانایی اقتصادیاش آنقدر نباشد، به شیوهی وام از بانک بگیرد و بعداً به شیوهی قسط بتواند پول خود را بدهد.
بنابراین این پروژههایی که دستمان را گرفتهاند، هر همهی آنها که در خدمت شهروند قرار میگیرند، شهروند حس به بودن خود میکند، حس به تصمیم اقتصادی خود میکند که خودش میتواند سود از امکانات اقتصادی خود ببرد. هیچ نیاز نمیکند شهروند - این رغبت خودش است - بر مسئولیت خودِ شهروند میماند. ناچار نیست پولش را نگه دارد، ناچار هم نیست همه را بیرون بکشد. تنها ایجاد اعتماد بین شهروند و بانک باعث میشود شهروند بخشی از پول خود را اگر نزد بانکها نگه دارد، بانک بسیار بسیار بیشتر میتواند سود از آن پول ببرد برای دادن وام به شهروند و بیشک شهروند هم بتواند توانایی خرید کالا و اجناسش بیشتر شود از آن پولی که میگیرد، به حکم اینکه میتواند وام از بانکها بگیرد.
اینها چیزهای بسیار بسیار آسان و سادهای هستند در تمام کشورهای پیشرفتهی دنیا که هست. آن چیزی که ما بسیار بسیار دوست داریم ببینیم، پیشرفت در بخش بانکی است که همانطور که پیشتر هم گفتم، اکنون برنامهی منسجم و خوبی هست که رفرم در بخش بانکها شود و فکر میکنم این میتواند یاریرسان باشد برای آن هدفی که جنابعالی اشاره کردید.
کامران محمد: جناب نخستوزیر، در پایان میخواهم آرزوی موفقیت برای پروژهی «ای-پسوله» داشته باشم که من فکر میکنم جامعه و دولت و مردم را از مرحله و دورهای عبور میدهد به دوره و مرحلهای کاملاً متفاوت. و میخواهم تشکر کنم برای آن فرصتی که به ما دادید و با صراحت صحبت کردیم دربارهی تمام آن پرسشهای مهم و بهویژه آن تخفیفی که جنابعالی اعلام کردید برای مردم کوردستان. و سپاس از آمادگیتان. امیدوارم روز خوشی داشته باشید و موفقیت برایتان آرزومندم. خیلی ممنون جنابعالی.
مسرور بارزانی: من هم خیلی خیلی ممنونم. سپاس از جنابعالی میکنم و تبریک به مردم کوردستان میگویم برای این پروژهی مهم که به نظرم یک نقطهی عطف است و بسیار بسیار یاریرسان میشود برای رساندن کارهای خدماتی به شهروند. از سویی شهروند بتواند از طریق این سیستم پیشرفتهی مدرن، حقوق خود را بگیرد، از سوی دیگر بتواند آن پولی که میافتد بر گردن شهروند برای کارهای خدماتی، بازگرداند و از این مهمتر این است، برنامهی آیندهمان تنها کارمند دولت را در بر نمیگیرد. تمام شهروندان در بخش خصوصی هم سودمند میشوند و نیاز است به شیوهی دیجیتالی این کارهای بازرگانی را انجام دهند؛ یعنی ادغام اداری و مالی و شکوفایی اقتصادی در کشور، همگی به صورت یک بسته (پکیج) ما میبینیم و انشاءالله روبهپیشرفت میرویم. تبریک به مردم کوردستان میگویم و امیدوارم همیشه سربلند باشند.