تلاشهای دیپلماتیک دوحه میان واشینگتن و تهران
کاخ سفید تمامی گزینهها را روی میز نگاه میدارد
قطر در پی میانجیگری راهبردی برای پایان دادن به تنشهای منطقهای است، در حالی که ایالات متحده با تشدید تحریمها و محاصرهی دریایی، فشار بر ایران را افزایش میدهد.
در حالی که تنشها در منطقهی خلیج فارس و گلوگاه راهبردی هرمز به اوج خود رسیده است، گزارشهای دیپلماتیک از تحرکات پشتپردهی دوحه برای تنشزدایی میان واشینگتن و تهران حکایت دارد. همزمان، ایالات متحده با تأکید بر کارآمدی تحریمها، از تداوم فشارهای اقتصادی و نظامی بر جمهوری اسلامی ایران خبر میدهد.
میانجیگری مخفیانهی قطر در واشینگتن
بر اساس گزارش خبرگزاری اکسیوس، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده، در کاخ سفید با محمد بن عبدالرحمن ثانی، نخستوزیر و وزیر امور خارجهی قطر دیدار و گفتگو کرد. محور اصلی این نشست، بررسی آخرین تحولات مذاکرات با ایران و مدیریت یک «کانال میانجیگری مخفیانه» توسط دوحه طی هفتههای اخیر بوده است.
وزارت امور خارجهی قطر در بیانیهای رسمی اعلام کرد که این دیدار در روز جمعه ۸ مه ۲۰۲۶ (۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵) انجام شده و طرفین دربارهی توسعهی همکاریهای راهبردی و راههای کاهش تنش در خاورمیانه تبادل نظر کردهاند. نخستوزیر قطر در این نشست بر ضرورت حل ریشهای بحرانها از طریق دیالوگ برای دستیابی به صلح پایدار تأکید کرد. این تحرکات در حالی صورت میگیرد که پس از آغاز درگیریها در ۲۸ فوریه (۹ اسفند)، حریم هوایی و تمامیت ارضی قطر نیز متأثر از حملات پهپادی و موشکی بوده است.
تشدید فشارها و محاصرهی دریایی در خلیج فارس
در جبههای دیگر، کاخ سفید با صدور بیانیهای اعلام کرد که تحریمهای اعمالشده علیه ایران موفقیتآمیز بوده و اقتصاد این کشور را تحت فشار شدید قرار داده است. در این بیانیه تأکید شده است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، تمامی گزینهها را برای برخورد با تهران روی میز نگاه داشته است.
همزمان، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) از اجرای دقیق محاصرهی دریایی خبر داد که از ماه آوریل (فروردین/اردیبهشت) آغاز شده است. طبق اعلام سنتکام، نیروهای آمریکایی تاکنون مسیر ۵۷ کشتی تجاری را تغییر داده و ۳ فروند کشتی دیگر را برای جلوگیری از ورود یا خروج از بنادر ایران از کار انداختهاند. گزارشها حاکی از آن است که جنگندههای آمریکایی نیز در عملیاتهایی علیه نفتکشهای ایرانی در دریای عمان مشارکت داشتهاند.
موضع قاطع ریاض و هشدارهای تهران
در میانهی این تنشها، خبرگزاری فرانسه (AFP) به نقل از مقامهای سعودی گزارش داد که عربستان سعودی رسماً درخواست ایالات متحده برای استفاده از خاک، آسمان و پایگاههای نظامی این کشور جهت انجام عملیات علیه ایران را رد کرده است. ریاض تأکید کرده است که مأموریت پایگاههای نظامی در این کشور نباید با تشدید تنشهای منطقهای مرتبط باشد.
از سوی دیگر، امیرسعید ایروانی، نمایندهی دائمی ایران در سازمان ملل متحد، اقدامات اخیر واشینگتن را «تجاوزکارانه» خواند و نسبت به پیامدهای فاجعهبار تداوم حضور نظامی آمریکا در تنگهی هرمز هشدار داد. وی با اشاره به حق دفاع مشروع بر اساس منشور ملل متحد، تأکید کرد که تأثیرات این بحران تنها به منطقه محدود نخواهد ماند. گفتنی است طبق گزارش بلومبرگ، تنگهی هرمز از روز سهشنبه بهطور کامل بسته شده و تردد کشتیها در این آبراه راهبردی متوقف گشته است.
تحریمهای جدید علیه شبکهی تأمین پهپاد
در راستای افزایش فشارهای اقتصادی، وزارت خزانهداری ایالات متحده تحریمهای جدیدی را علیه ۱۰ فرد و شرکت مستقر در چین و هنگکنگ وضع کرد. این نهادها متهم به تأمین قطعات و مواد اولیه برای ساخت پهپادهای «شاهد» هستند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، اظهار داشت که تحت هدایت دونالد ترامپ، واشینگتن به هدف قرار دادن نهادهایی که توان نظامی ایران را تقویت میکنند، ادامه خواهد داد. برت ایریکسون، تحلیلگر ارشد حوزهی ریسک، معتقد است هدف این تحریمها کاهش توان تهدیدآفرینی ایران در تنگهی هرمز است؛ جایی که بستن آن توسط تهران منجر به اختلال در حملونقل دریایی و افزایش جهانی قیمت انرژی شده است. کارشناسان بریتانیایی برآورد میکنند که ایران توان تولید نزدیک به ۱۰ هزار فروند پهپاد در ماه را داراست.