مازاد ۱.۱ میلیون تنی گندم؛ فرصت طلایی در بازار کوردستان
در حالی که بخش کشاورزی اقلیم کوردستان خود را برای یک فصل درو بیسابقه و رکوردشکن آماده میکند، تصمیمات جدید دولت فدرال در بغداد مبنی بر محدود کردن خرید تضمینی گندم، معادله قیمتها و تعادل بازار آزاد را در منطقه به شدت تحت تأثیر قرار داده است. این وضعیت از یک سو فشار سنگینی را بر کشاورزان بومی وارد میکند، اما از سوی دیگر، فرصتی کمنظیر و استثنایی را برای بازرگانان و خریداران خارجی در بازار منطقهای فراهم میسازد.
به گفته احمد جمیل، مدیرکل کشاورزی دهوک، میزان تولید گندم در سال جاری رشد چشمگیر و بیسابقهای داشته است؛ به طوری که در استان دهوک و اداره مستقل زاخو، میانگین برداشت از هر هکتار از مرز چهار تن گذشته است. وی، اشاره کرد که پیشبینی میشود مجموع تولید این منطقه به بیش از ۶۰۰ هزار تن برسد.
در سطح کلان نیز، وزارت کشاورزی اقلیم کوردستان پیشبینی میکند مجموع تولید گندم امسال به بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن برسد. اما چالش اصلی اینجاست که دولت فدرال در بغداد، سهمیه خرید تضمینی کل منطقه را تنها ۴۰۰ هزار تن تعیین کرده است.
احمد جمیل، توضیح داد سهمیهای که در چهارچوب طرح دولتی برای دهوک و زاخو در نظر گرفته شده تنها ۸۴ هزار تن است و مقدار خارج از طرح نیز حدود ۳۱ هزار تن برآورد میشود؛ رقمی که در مقایسه با حجم تولید امسال، بسیار ناچیز است و شکاف بزرگی را نشان میدهد.
شکلگیری "بازار خریداران" و سقوط قیمتها
این خلاء بزرگ که حجم آن به بیش از ۱.۱ میلیون تن گندم مازاد میرسد، فشار شدیدی بر بازار داخلی وارد خواهد کرد. مدیرکل کشاورزی دهوک با هشدار نسبت به زیان سنگین کشاورزان اعلام کرد که نرخ خرید گندم در چهارچوب طرح تضمینی ۸۰۰ هزار دینار است، اما گندم خارج از طرح با افت شدید، به قیمت ۵۰۰ هزار دینار (حدود ۳۳۰ دلار) خریداری میشود.
وی، تأکید کرد که اگر وضعیت به همین منوال باقی بماند، بحران بزرگی رخ خواهد داد؛ چرا که بخش اعظمی از دسترنج کشاورزان روی دستشان میماند و در این میان، کشاورزان نخستین و بزرگترین متضرران خواهند بود.
کارشناسان اقتصادی معتقدند این اختلاف قیمت فاحش، چند پیامد تجاری مهم در سطح منطقه خواهد داشت.
افت بیشتر قیمت در بازار آزاد؛ به دلیل کمبود ظرفیت سیلوها و انبارهای محلی برای ذخیرهسازی این حجم عظیم، کشاورزان ناچار خواهند شد محصول خود را به قیمتی بسیار پایینتر از نرخ رسمی در بازار آزاد عرضه کنند تا از نابودی آن جلوگیری نمایند.
جذابیت بالا برای بازرگانان خارجی؛ این سقوط قیمت، بازار محلی را به یک فرصت طلایی برای شرکتهای بینالمللی حوزه واردات غذا و آرد تبدیل میکند تا بتوانند گندم باکیفیت را با کمترین هزینه ممکن خریداری کنند.
چشمانداز آینده؛ تغییر در موازنه واردات و صادرات
تحلیلگران با هشدار "احمد جمیل" همعقیدهاند که آسیب اصلی متوجه کشاورزان محلی است و این امر سبب میشود آنها برای فصلهای آینده، سطح زیر کشت گندم را به شدت کاهش دهند.
رکود بخش کشت گندم در سالهای آینده، وابستگی این منطقه را به "آرد و محصولات غذایی وارداتی" از کشورهای همسایه دوچندان خواهد کرد؛ امری که به عنوان یک امتیاز بلندمدت برای صادرکنندگان منطقه به شمار میرود تا سهم بیشتری از بازار این کشور را در آینده در اختیار بگیرند.
از سوی دیگر، نبود خریدار رسمی در داخل، بستر مناسبی را برای تحرکات غیررسمی و تجارت مرزی گندم فراهم میکند؛ چرا که قیمت گندم در بازارهای منطقهای همواره پایدارتر و بالاتر از نرخ نزولی فعلی در بازار آزاد اقلیم کوردستان است.