والاستریت ژورنال: آمریکا میتواند تأسیسات غنیسازی در عربستان احداث کند
اربیل (کوردستان۲۴)- ایالات متحده و عربستان سعودی از دستیابی به توافقی برای توسعه یک برنامه هستهای غیرنظامی در عربستان خبر دادند؛ توافقی که از نگاه دولت آمریکا میتواند زمینهساز همکاریهای اقتصادی و راهبردی گستردهتر میان دو کشور باشد، اما همزمان با انتقادهایی درباره احتمال گسترش توان غنیسازی اورانیوم و تشدید رقابت هستهای در منطقه مواجه شده است.
اعلام این توافق در شرایطی صورت میگیرد که آمریکا درگیر تنش و درگیری با ایران است؛ بحرانی که بخش مهمی از آن به نگرانیهای واشینگتن درباره برنامه هستهای تهران و اختلافات حلنشده در مذاکرات صلح مرتبط دانسته میشود.
انتظار میرود اجرای این توافق میلیاردها دلار درآمد برای شرکتهای آمریکایی به همراه داشته باشد و از منظر راهبردی نیز به عنوان دستاوردی مهم برای عربستان، رقیب منطقهای ایران، تلقی شود؛ زیرا امکان دسترسی این کشور به فناوری هستهای را بدون مشروط شدن به عادیسازی روابط با اسرائیل فراهم میکند.
این در حالی است که واشینگتن در سالهای اخیر تلاش کرده بود هرگونه توافق هستهای و پیمان دفاعی با ریاض را به عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل گره بزند.
با وجود این، منتقدان هشدار میدهند که توافق جدید، که متن کامل آن هنوز منتشر نشده است، ممکن است زمینه تشدید رقابت هستهای در خاورمیانه را فراهم کند.
روزنامه والاستریت ژورنال نیز گزارش داده است یکی از مفاد توافق میتواند به شرکتهای آمریکایی اجازه دهد تأسیسات غنیسازی اورانیوم را در عربستان احداث کنند. با این حال، وزارت انرژی آمریکا به چنین بندی اشاره نکرده و در پاسخ به پرسش خبرگزاری فرانسه نیز از اظهار نظر درباره آن خودداری کرده است.
آلیسون مینور، مدیر پروژه ادغام خاورمیانه در شورای آتلانتیک، این توافق را پیامی همزمان به تهران و ریاض ارزیابی کرد. به گفته او، واشینگتن در شرایط توقف مذاکرات، به ایران هشدار میدهد و در عین حال به متحد اصلی خود در منطقه اطمینان خاطر میبخشد.
وی افزود: «باز گذاشتن مسیر غنیسازی اورانیوم در داخل عربستان، پیام قدرتمندی برای تهران به همراه دارد.»
این توافق برای بررسی به کنگره آمریکا ارسال خواهد شد، اما گزارش پیشبینی میکند که کنگره تحت کنترل جمهوریخواهان مانعی جدی بر سر راه اجرای آن ایجاد نکند.
با این حال، قانونگذاران آمریکایی از هر دو حزب و همچنین برخی مقامهای اسرائیلی پیشتر نسبت به این نوع همکاریها ابراز نگرانی کرده و هشدار داده بودند که عربستان ممکن است در آینده از این ظرفیت برای توسعه برنامه تسلیحات هستهای استفاده کند.
برنی سندرز، سناتور آمریکایی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ترامپ میگوید جنگ علیه ایران برای جلوگیری از غنیسازی سوخت هستهای توسط یک حکومت استبدادی است؛ اما اکنون به عربستان سعودی اجازه میدهد دقیقاً همان کار را انجام دهد. این پوچ است.»
در مقابل، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، تأکید کرد هرگونه توافق هستهای غیرنظامی واشینگتن با سایر کشورها همراه با سازوکارهای نظارتی خواهد بود تا از تبدیل آن به برنامهای نظامی جلوگیری شود.
وی گفت: «هر توافقی که درباره انرژی هستهای غیرنظامی منعقد کنیم، شامل تضمینهایی خواهد بود که مانع از تبدیل آن به برنامه تسلیحاتی شود.»
عربستان سعودی نیز مانند ایران همواره بر حق خود برای توسعه برنامه هستهای غیرنظامی تأکید کرده است. این کشور سال گذشته نیز یک پیمان دفاعی متقابل با پاکستان، دارنده سلاح هستهای، امضا کرد.
ادامه نگرانیها درباره اشاعه هستهای
کارشناسان میگویند مذاکرات درباره چنین توافقی از مدتها پیش جریان داشته است، اما احتمال غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان همچنان محل اختلاف است.
متیو کرونیگ، از شورای آتلانتیک، پیش از اعلام رسمی توافق گفته بود اعطای توان غنیسازی به عربستان «اشتباه» خواهد بود و نباید به بهای تضعیف استانداردهای عدم اشاعه هستهای آمریکا تمام شود.
در مقابل، پل دیکمن، رئیس کمیته امور خارجی انجمن هستهای آمریکا، ابراز اطمینان کرد که این توافق چالش جدیدی در زمینه اشاعه ایجاد نخواهد کرد، هرچند تأکید کرد شفافیت متن توافق از اهمیت بالایی برخوردار است.
جنیفر تی. گوردون، مدیر برنامه سیاست انرژی هستهای شورای آتلانتیک، نیز این توافق را «پیروزی آمریکا در رقابت با روسیه و چین» توصیف کرد و گفت عربستان از مدتها قبل تصمیم خود را برای توسعه انرژی هستهای گرفته بود و اکنون تنها مسئله، انتخاب شریک فناوری میان آمریکا و متحدانش یا روسیه و چین بوده است.
ایافپی/ب.ن