خدیجه جاسم تنورساز ۷۰ ساله خانکی؛ روایتی از حفظ یک سنت و تأمین معیشت
اربیل (کوردستان۲۴)- خدیجه جاسم، بانوی ۷۰ ساله ساکن روستای کمونی از توابع شهرک خانکی در استان دهوک، نزدیک به سه دهه است که با ساخت تنورهای گِلی، یکی از سنتهای دیرینه منطقه را زنده نگه داشته است؛ حرفهای که علاوه بر حفظ میراث بومی، منبع تأمین معاش او و خانوادهاش نیز به شمار میرود.
خدیجه جاسم سالهاست با ساخت تنورهای گِلی به شیوه سنتی، حرفهای را ادامه میدهد که از مادرش به او به ارث رسیده است. او با وجود گذر زمان و دشواریهای کار، همچنان به این پیشه پایبند مانده و از طریق آن هزینههای زندگی خود و خانوادهاش را تأمین میکند.
خدیجه جاسم در گفتوگو با کوردستان۲۴ درباره پیشینه این حرفه گفت: «حدود ۲۵ سال است که تنور میسازیم. این کار را از مادرم یاد گرفتم و از سال ۱۹۸۶ تاکنون آن را ادامه دادهایم.»
به گفته او، ساخت تنور به روش سنتی نیازمند مهارت و زحمت فراوان است. وی درباره مراحل کار توضیح داد: «گِل مخصوص را آماده میکنیم و برای استحکام بیشتر به آن نمک اضافه میکنیم. با وجود سختی این کار، از انجام آن لذت میبریم.»
با وجود گسترش ماشینها و تجهیزات مدرن نانپزی، تنورهای دستساز این بانوی ۷۰ ساله همچنان مشتریان خود را دارند و از مناطق مختلف برای خرید آنها سفارش داده میشود. او دلیل این استقبال را علاقه مردم به نان پختهشده در تنورهای سنتی میداند و میگوید: «مردم بیشتر به نان پختهشده در تنورهای سنتی علاقه دارند.»
خدیجه جاسم میگوید افزایش سن بر توان جسمی او تأثیر گذاشته است. او با اندوه از روزهایی یاد میکند که توان بیشتری برای کار داشت: «وقتی جوان بودم، روزانه دو تا سه تنور میساختم، اما حالا برای ساخت یک تنور به دو تا سه روز زمان نیاز دارم.»
پس از پایان مراحل ساخت، تنور با افروختن آتش درون آن آماده استفاده میشود؛ مرحلهای که استحکام تنور را تضمین میکند و آن را برای پخت نانهای گرم و سنتی آماده میسازد.
داستان خدیجه جاسم، روایت تداوم یک حرفه سنتی است؛ پیشهای که در کنار تأمین معیشت، بخشی از میراث فرهنگی و شیوههای بومی زندگی را نیز حفظ کرده است.
ب.ن