دعوت از غولهای اقتصادی کانادا برای سرمایهگذاری در اقلیم کوردستان
کوردستان در برههای تاریخی؛ ارزیابی مقامات کانادایی از توسعه اقلیم
شبکه کوردستان۲۴ در مصاحبهای اختصاصی با زیاد ابولطیف، نماینده پارلمان و احمد حسین، وزیر سابق کانادایی، به بررسی افقهای روشن اقلیم کوردستان پرداخته است. در این گفتگو، مقامات کانادایی ضمن تمجید از پیشرفتهای اقتصادی، بلوغ دموکراتیک و جاذبههای طبیعی اقلیم، بر لزوم توسعه همکاریهای تجاری دوجانبه، تمرکززدایی فدرال و حمایتهای تاریخی کانادا از حقوق ملت کورد تأکید کردند.
کوردستان٢٤: بسیار سپاسگزارم جناب زیاد و جناب احمد بابت این مصاحبهی کوتاه. در ابتدا، به شبکهی کوردستان٢٤ خوش آمدید. قدردان حضور شما هستیم. جناب زیاد، اجازه دهید با شما شروع کنم. مایلم این سؤال را بپرسم و میخواهم پاسخی صریح نیز دریافت کنم؛ در سفرتان به کوردستان، پیامتان برای ملت کورد چیست؟
زیاد ابولطیف: از دعوت و این دیدار سپاسگزارم. این دومین باری است که به کوردستان و اربیل سفر میکنم. آنچه تاکنون دیدهایم، مهماننوازی و انرژی مردم کوردستان بوده است. پیام ما این است: من بر این باورم که اکنون لحظهای تاریخی برای شکوفایی و نشان دادن جایگاه واقعی و شایستهی این اقلیم است. به عقیدهی من، باید از این فرصت نهایت استفاده را برد. پیام من این است.
کوردستان٢٤: جناب آقای احمد، شما و دولت کانادا به طور کلی، تجربهی توسعه و روند سیاسی اقلیم کوردستان را چگونه ارزیابی میکنید؟
احمد حسین: در ابتدا، مایهی افتخار من است که اینجا در کوردستان٢٤ حضور دارم و از این دعوت و دیدار سپاسگزارم. این اولین باری است که به اقلیم کوردستان سفر میکنم و از حضورم در اینجا بسیار خوشحالم. من در اینجا پیشرفتهای چشمگیری را در زمینههای اقتصادی و توسعهی اجتماعی مشاهده کردهام. همانطور که همکارم، زیاد ابولطیف اشاره کرد، اکنون یک برههی تاریخی است. درست است که چالشهای بسیاری در این منطقه وجود دارد، اما همزمان اتفاقات مثبت متعددی نیز در حال وقوع است که بیشتر این اتفاقات خوب در همینجا رخ داده و من با چشمان خودم آنها را دیدهام؛ نه تنها در زمینهی دموکراسی، بلکه در زمینهی رشد اقتصادیِ قدرتمند. امیدوارم از این فرصت بیشتر بهرهبرداری شود، پایههای آن بیشتر ساخته شود و این توسعهی اقتصادی و اجتماعی تداوم یابد.
کوردستان٢٤: بسیار عالی جناب احمد. جامعهی بینالمللی از چه طریقی میتواند از تجربهی حکمرانی دولت اقلیم کوردستان بهرهمند شود؟
احمد حسین: به نظرم ما همیشه میتوانیم از یکدیگر بیاموزیم. اقلیم کوردستان فرصتهای متعددی را فراهم کرده تا به تمام جهان نشان دهد که علیرغم چالشهای فراوان، توانسته شیوههایی از حکمرانی را ارائه دهد که از طریق آن اقتصادش رو به جلو حرکت کرده و جامعهاش توسعه یابد. همچنین، این فرصت را برای کاناداییها نیز فراهم آورده تا بیایند و بیشتر دربارهی اقلیم کوردستان بدانند، بیشتر با یکدیگر کار کنند، به تجارت و سرمایهگذاری بپردازند و هماهنگیهایی میان آنها شکل بگیرد تا هر دو طرف از منظر اقتصادی و سرمایهگذاری برندهی این میدان باشند؛ و در کنار همه اینها، روابط میان دو دولت نیز شکل بگیرد.
کوردستان٢٤: آیا فکر میکنید چنین فرصتی وجود دارد که شرکتهای غولپیکر کانادایی برای سرمایهگذاری و تجارت به کوردستان بیایند؟
احمد حسین: کانادا اکنون بسیار بیشتر از گذشته تمایل دارد تا تجارت خود را متنوع سازد و بازارهای جدیدی برای محصولات و خدماتمان و همچنین شرکای تجاری جدیدی پیدا کند. از این طریق میتوانیم تجارت و سرمایهگذاریهایی داشته باشیم که هر دو طرف در آن برنده باشند و اقتصادشان به طور کلی رشد کند. در مدت گذشته، توافقنامههایی با اندونزی و اکوادور امضا کردهایم و روابطمان را با اروپا و کشورهای آسیایی تعمیق بخشیدهایم. هماکنون در حال گفتگو برای امضای توافقنامهای با اتحادیهی کشورهای جنوب شرقی آسیا هستیم که اندونزی نیز عضو آن است، اما این کشور اولین کشوری است که با آن توافقنامه امضا کردهایم و در آینده با تمامی کشورهای آسیایی توافقنامههایی به امضا خواهیم رساند. هیچ دلیلی وجود ندارد که نتوانیم سرمایهگذاری و تجارت خود را با اقلیم کوردستان افزایش دهیم، به گونهای که هر دو طرف در آن برنده و بهرهمند شوند. در نهایت، تمام اینها به ایجاد فرصتهای شغلی و اقتصادی برای مردم کوردستان منجر خواهد شد. وقتی شما سطح و استاندارد بالایی از زندگی داشته باشید که از رشد اقتصادی سرچشمه گرفته باشد، در آن زمان مردم به طور کلی میتوانند زندگی بهتری داشته باشند و همزمان، دولت نیز درآمدی کسب میکند تا آن را در برنامهها و خدمات اجتماعی هزینه کند. من همیشه میگویم، اگر میخواهید تمرکز مردم روی مشکلات و مسائل اجتماعی نباشد، باید در آن برنامهها و خدمات اجتماعی پول خرج کنید و بهترین راه برای این کار، داشتن یک اقتصاد قدرتمند است.
کوردستان٢٤: کاملاً درست است، از شما سپاسگزارم. جناب زیاد، کدام جنبه از اقلیم کوردستان شما را شگفتزده کرده و توجه شما را بسیار به خود جلب کرده است؟
زیاد ابولطیف: علاوه بر مردمش، جغرافیا و محیط زیست آن مرا شگفتزده کرد.
کوردستان٢٤: فقط همین؟
زیاد ابولطیف: علاوه بر آن، دیروز گشتوگذار بزرگی داشتیم و به بارزان رفتیم. دیدیم که طبیعت آن منطقه چقدر زیباست. اگر دربارهی منطقه و تاریخ آن مطالعه کرده باشید، با تاریخ ملت کورد پیوند میخورید. هزاران سال است که ملت کورد بر روی این خاک زندگی میکنند؛ از زاگرس و در امتداد منطقه تا نواحی فارس، کورد بر این خاک زیسته است. زمانی که با خودرو از میان کوهها عبور میکردیم، میدیدیم که جوامع ساکن در آن منطقه چقدر زیبا و چشماندازها تا چه حد دلانگیز هستند. من و دوستم احمد، با توجه به فعالیتهای مردم و اهمیتی که قائلند، و همچنین سبک زندگیشان، احساس کردیم که مردم اهمیت بسیار زیادی به طبیعت و خاک خود میدهند و این بسیار عالی است. در حقیقت، زیبایی طبیعت آنجاست، اما مردم نیز باید از آن محافظت کرده و به آن اهمیت بدهند. ما معتقدیم که این یک ارزش عظیم است، نه فقط برای بخش گردشگری، بلکه از منظر اقتصادی نیز. دولت میتواند از این موضوع بهره ببرد و بر پایه زیبایی طبیعت، روابطی را با کشورهای خارجی نیز برقرار سازد.
کوردستان٢٤: سپاسگزارم. سؤال دیگری از شما دارم جناب زیاد. با نگاهی به تجربهی خودمدیریتی و توسعه، آیا بر این باورید که اقلیم کوردستان نشان داده است که شایستگی تبدیل شدن به یک دولت مستقل را دارد؟
زیاد ابولطیف: وقتی به موضع و ایده تعیین سرنوشت در هر ملتی نگاه میکنید، به عنوان یک فرد و طرف خارجی، اولین چیزی که از آن بیم دارید این است که آیا این ملت میتواند به شکل مناسبی خود را اداره کند؟ آیا پس از تشکیل دولت، به عنوان یک اقلیم خودگردان، متحد باقی میمانند؟ بر اساس مطالعات، شناخت تاریخی و همچنین تجربیاتم، این پرسش ذهن مرا به خود مشغول کرده است که آیا این ملت میتواند آینده خود را در قالب دولتی که شایسته آن است تعیین کند؟ هیچ شکی وجود ندارد که ملت کورد، که میلیونها نفر هستند، بزرگترین ملتی به شمار میآیند که دولت ندارند. پرسش این است که چگونه این ملت و جامعهی گسترده که میان چهار دولت تقسیم شدهاند (و علاوه بر آن، شمار زیادی از کوردهای دیاسپورا در کشورهای خارجی زندگی میکنند ) چگونه این پراکندگی میتواند یکپارچه شده و به یک دولت تبدیل شود؟ این یک مسئله بسیار بزرگ است.
کوردستان٢٤: جناب احمد؟
احمد حسین: اگر به پرسش قبلی که از برادرم زیاد پرسیدید بازگردم، باید بگویم که من بسیار شیفتهی کوردستان شدهام. این اولین سفر من است. محیط زیست اقلیم کوردستان، چشماندازهای بینظیر، زیبایی خاک و نحوهی اهمیت دادن مردم به محیط زیست و سرزمینشان مرا شگفتزده کرد. این امر نشان میدهد که مردم تا چه حد به محیط زیست و خاک خود پایبند هستند و چقدر به امانتی که برای مراقبت از سرزمینشان به آنها سپرده شده، متعهدند. دربارهی توسعهای که اقلیم کوردستان در زمینهی دموکراسی، برابری جنسیتی، رشد اقتصادی، کثرتگرایی دینی و پذیرش یکدیگر، همزیستی و تنوع به دست آورده، واقعاً تمامی اینها مایه افتخار است. این امر نشاندهندهی بلوغ جامعه است و در جهان پدیدهای نادر به شمار میرود. این موضوع همچنین سطح بلوغ طبقهی سیاسی اقلیم کوردستان را نشان میدهد و من واقعاً تحت تأثیر آن قرار گرفتم. اما آیندهی این اقلیم، اینکه چه نوع حکومتی میخواهند و به چه شکلی تمایل دارند در چارچوب عراق زندگی کنند، همهی اینها به ملت عراق و سایر ملیتها بستگی دارد. برای من مناسب نیست که دربارهی آیندهی آنها اظهار نظر کنم، اما باید این را بگویم که در اینجا، در اقلیم کوردستان، از حکمرانی، بلوغ دموکراتیک، دسترسی به رهبری، و دلبستگی و تعهد مردم به خاکشان شگفتزدهام. همچنین از بلوغ سیاسی در رابطه با دیدگاه فراگیر و جامع شگفتزدهام. آنچه در اینجا وجود دارد شبیه کانادا است؛ چرا که ما در کانادا آزادی مذهبی و سیاسی داریم، آزادی رسانه و آزادی فردی داریم و من همین موارد را اینجا میبینم. مایهی خرسندی است که این موارد در اینجا وجود دارند، زیرا در سطح جهانی پدیدههایی نادر و مایه افتخار هستند.
کوردستان٢٤: بسیار خب، سپاسگزارم. جناب احمد، میخواهم این سؤال را از شما بپرسم، چرا که شما پیشتر وزیر بودهاید. دولت اقلیم کوردستان اخیراً چندین پروژه و ابتکار عمل راهبردی را اعلام کرده است، از جمله تأمین برق ۲۴ ساعته و پروژهی «حساب من» (هژماری من) برای دیجیتالی کردن حقوقها. همچنین اجرای پروژههای متعددی در حوزهی زیرساختهای اقلیم کوردستان نظیر سدسازی و راهسازی. ارزیابی شما از این پیشرفتهای اقلیم کوردستان چیست؟ این پروژهها در درازمدت چه سودی برای کوردستان خواهند داشت؟
احمد حسین: بسیار عالی است که دولت این خدمات را برای مردم فراهم کرده، زیرساختها را بنا نهاده و خدماتی نظیر دیجیتالی کردن امور را به مردم ارائه داده است که برای شهروندان بسیار ضروری هستند. جناب زیاد پیشتر در اینجا بوده و اکنون دوباره بازگشته است؛ پیام مشترک ما این است که ما قدردان این خدماتی هستیم که برای مردم فراهم شده و باعث توسعهی زیرساختها و راهها گردیده است. دیدم که اخیراً نخستوزیر اقلیم کوردستان مسیر جدیدی را افتتاح کرد، که واقعاً همه اینها شگفتانگیز هستند. اما پیام ما به مردم کوردستان این است که لزومی ندارد این کارها را به تنهایی انجام دهید؛ میتوانید شرکای دیگری را دعوت کنید تا کارها به صورت مشترک و با سرعت بیشتری انجام شوند.
کوردستان٢٤: مانند کانادا؟
احمد حسین: بله، به عنوان مثال کانادا. منظورم تنها دولتها نیست، بلکه بخش خصوصی را نیز شامل میشود. هیچ چیزی مانع سرمایهگذاری بخش خصوصی نیست. شرکتهای بخش خصوصی میتوانند بیایند، فرصتهای شغلی ایجاد کنند و خدمات دیجیتال ارائه دهند، که این به نفع مردم است. این اتفاق مثبتی است و فکر میکنم هم برای کانادا و هم برای شما خوب باشد؛ چرا که فرصتهای اقتصادی و رفاه را هم برای ملت کورد و هم برای کانادا به ارمغان میآورد. بدین ترتیب، روند توسعهی شما شتاب میگیرد، خدمات بهتری به مردمتان ارائه میدهید و زیرساختها را احیا میکنید. این کار بسیار خوبی است، اما نیازی نیست به تنهایی آن را انجام دهید. شما دوستان و کسانی را دارید که ارزشهای مشترکی میان شما وجود دارد؛ بیایید با هم کار کنیم.
کوردستان٢٤: بسیار خب، سپاسگزارم. جناب زیاد، بیایید صادق باشیم؛ ما اکنون با عراق مشکلاتی داریم. اجازه دهید این پرسش را صراحتاً مطرح کنم: بغداد موانع متعددی را در برابر حقوق قانونی اقلیم کوردستان ایجاد کرده است. شما عضو پارلمان کانادا هستید؛ دیدگاه مقامات کانادایی درباره کشمکش میان بغداد و اربیل چیست؟
زیاد ابولطیف: ما در کانادا یک سیستم فدرال داریم...
کوردستان٢٤: درست است، دقیقاً به همین دلیل این سؤال را از شما پرسیدم.
زیاد ابولطیف: ۱۵۹ سال است که این سیستم وجود دارد و اول ژوئیه سال آینده ۱۶۰ ساله خواهد شد. ما امور را در ۱۲ اقلیم با عدالت و برابری مدیریت میکنیم. دیدگاه من و برادرم احمد این است که شیوه حکمرانی در اینجا میتواند مشابه کانادا باشد، زیرا شما برای حفظ تعادل در روابط به کار بیشتری نیاز دارید. هر اقلیم منابع، جمعیت و فرهنگ خاص خود را دارد و گاهی اوقات دارای زبان ویژه خود است، مانند برخی از مناطق کانادای آتلانتیک و نواحی شمال شرقی کانادا. ما یک جامعه چندفرهنگی داریم؛ علاوه بر مردمان بومی کشور، ۹۳ ملیت مختلف در این کشور زندگی میکنند. تمامی این تفاوتها از طریق قانون اساسی و توسط دولت مرکزی مدیریت میشوند تا تعادلی برقرار شده و کشور به صورت مشترک ساخته شود. دستیافتن به این مهم نیازمند زمان طولانی و بردباری بوده و مستلزم آن است که روند دموکراسی به شکلی مناسب اجرا گردد. ما با بهرهمندی از سیستم بریتانیایی، منشور مگنا کارتا و سیستم پارلمانی وستمینستر خوششانس بودهایم. با این حال، ما در کانادا همواره در حال تمرین و اجرای مداوم این سیستم هستیم. چالشها همیشه وجود دارند، اما اگر از من بپرسید، به شما میگویم که تمرکززدایی سالمتر از تمرکزگرایی است؛ چرا که شما نیاز دارید اقلیم بر اساس منابعی که در اختیار دارد، شکوفا شده و پیشرفت کند. مردم اقلیم بهتر از هر کسی خودشان را درک میکنند و میدانند نقاط ضعف و قوتشان کدام است؛ آنها جغرافیا و تاریخ خود را میشناسند. در سیستم سیاسی، این سطح از بلوغ و درک برای ساختن یک کشور و اقلیم قدرتمند بسیار مهم است. از آنجا که تا حدودی تمام اقلیمها و مناطق با یکدیگر در ارتباطند و به هم وابستهاند، باید با هم بسازند و در تمام سطوح از ارتباط میان خود بهرهمند شوند. خاورمیانه در ۲۰ تا ۲۵ سال گذشته بدشانس بوده است، زیرا سراسر این منطقه با بحرانها و مشکلات دستوپنجه نرم کرده و هنوز هیچ نوری در انتهای این تونل دیده نمیشود. اگر هر کسی از جانب خود یادداشتبرداری کند و از اشتباهات گذشته برای آینده درس بگیرد، متوجه خواهد شد که لزومی ندارد با نسخهها و روشهای گذشته ادامه داد؛ نباید اجازه داد تاریخ خود را تکرار کند.
کوردستان٢٤: بسیار خب، سپاسگزارم. جناب احمد، اجازه دهید به شما بازگردم. در تنشهای ژئوپلیتیک اخیر میان ایران و آمریکا، یا بهتر است بگوییم جنگ میان آنها، اقلیم کوردستان بیطرف بود، اما متأسفانه از سوی طرفهای دیگر مورد حمله قرار گرفت. متأسفانه این امر تلفات جانی و خسارات مادی بسیاری در پی داشت. صحبت شما و موضعگیریتان در این باره چیست؟
احمد حسین: حمله به غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی هرگز کار درستی نبوده است. اگر به پرسش قبلی شما بازگردم، میخواهم از طریق شما این موضوع را به بینندگانتان بگویم: در کانادا، کشوری که ۱۵۹ سال قدمت دارد و سیستم آن فدرال است، هنوز هم میان دولت فدرال و اقلیمها بحث و مجادله وجود دارد. آنها بر سر اختیارات دولت فدرال، اختیارات اقلیمها و مسائل دیگر، بحث و گفتگویی سالم دارند. ما در آیندهای نزدیک در یکی از اقلیمهایمان رفراندومی برگزار خواهیم کرد که موضوع آن عضویت در سیستم فدرال است. با وجود اینکه برخی افراد تمایلی به این کار ندارند، اما این بخشی از خانواده فدرال است؛ درست همانطور که در میان اعضای یک خانواده بحث و اختلاف نظر وجود دارد، در سیستم فدرال نیز به همین شکل است. اما در نهایت، همه عضو خانواده فدرال هستند و ما تلاش میکنیم مشکلاتمان را از طریق گفتگو و مصالحه حل کنیم. گاهی اوقات در بیشتر نقاط جهان این سوءتفاهم وجود دارد که منظور از دموکراسی، سلطه و برتری اکثریت است. خیر، دموکراسی چنین معنایی ندارد. درست است که اکثریت پیشگام هستند، اما مسئولیت اکثریت این است که به حقوق اقلیت نیز احترام بگذارند. دموکراسی تنها به معنای پیروزی در انتخابات نیست، بلکه به این معناست که در فاصله میان انتخاباتها چه میکنید؟ آیا به اقلیت احترام میگذارید؟ آیا به حاکمیت قانون احترام میگذارید؟ آیا به توزیع عادلانه منابع احترام میگذارید؟ آیا به توزیع برابر فرصتها احترام میگذارید؟ آیا به طور جدی و برابر با تمام اقلیمها و طرفها رفتار میکنید؟ زن و مرد، کودک و سالمند، آیا با همه به طور برابر برخورد میکنید؟ دموکراسی ارزشمندی در اینجا وجود دارد که در حال توسعه آن هستید. گشایش اقتصادی، گشایش دموکراتیک را به دنبال دارد و در این مسیر، کانادا شریک شماست.
زیاد ابولطیف: نکتهی دیگری به صحبتها اضافه میکنم؛ جهان غرب در این زمینه موفق بوده که اکثریت به اقلیت احترام میگذارند. در اقلیم کوردستان عکس این قضیه صادق است [و اقلیتها محترم شمرده میشوند]، ما باید بیاموزیم و آن را در نظر بگیریم.
کوردستان٢٤: بسیار سپاسگزارم. جناب زیاد، کانادا در خاورمیانه چگونه به حقوق بنیادین ملت کورد نگاه میکند؟
زیاد ابولطیف: کانادا در ۳۵ سال گذشته شانه به شانه ملت کورد ایستاده است. در طول تاریخ، در هر بحران انسانی، کانادا حضور داشته و کمک کرده است، زیرا ما به عدالت باور داریم. ما معتقدیم که یکی از وظایف ما این است که همیشه از مردم مظلوم و ستمدیده دفاع کنیم، دیگر مهم نیست که در کجای این جهان باشند. قطعاً هیچ شکی نیست که کوردها با نسلکشی و حملات متعددی روبرو شدهاند، بمباران شیمیایی شدهاند و با وضعیتهای بسیار ناگوار و ناخواستهای مواجه بودهاند. این امر برای ملت کورد بسیار سنگین بوده است؛ آنها تاریخی سخت و پر از چالش دارند. کانادا همیشه در آن لحظات دشوار حضور داشته است، هیچ شکی در آن نیست و موضع کانادا در این باره کاملاً روشن بوده است. آنچه اکنون اهمیت دارد این است که تلاش کنیم تاریخ تکرار نشود. باید از وقوع مجدد آن روزهای سخت جلوگیری کنیم و این دقیقاً همان جایی است که کانادا در آن نقش ایفا میکند.
کوردستان٢٤: بسیار سپاسگزارم. اجازه دهید یک سؤال غیررسمی از شما بپرسم. در خاورمیانه همه میدانیم که غذاهای لبنانی یکی از غذاهای بینظیر در جهان هستند؛ همانطور که غذاهای ایتالیایی و فرانسوی شهرت دارند، غذاهای لبنانی نیز در منطقه بسیار خوشمزه و معروفاند. نظر شما درباره غذای کوردی چیست؟ آیا خوشمزه است؟
زیاد ابولطیف: در حقیقت، غذاهای کوردی تاریخی هستند، به ویژه آنهایی که در خانه طبخ میشوند؛ من شیفته غذاهای خانگی هستم. رستورانهای بسیار خوبی در اقلیم کوردستان وجود دارند که پیشغذاهای لبنانی را در کنار غذاهای سرخکردنی و کبابی کوردی سرو میکنند و غذاهای خوبی هستند. اما به طور کلی، من دو بار در زاخو از غذای خانگی لذت بردهام؛ منظورم در سفر قبلی و همین سفر کنونیام است. واقعاً غذاهایی که در خانه درست میشوند بینظیرند و روستاهای قدیمی لبنان را به یادم میآورند. خوشحالم که جامعه کوردی این سنت را حفظ کرده است.
کوردستان٢٤: سپاسگزارم. نظر شما چیست جناب احمد؟
احمد حسین: من هم همین نظر را دارم. غذاهای کوردی که در خانه طبخ میشوند بهترین هستند. من واقعاً از خوردن دلمه لذت بردم؛ دلمه کوردی بینظیر است که دیروز در زاخو خوردیم. این غذا دستپخت خانواده یکی از دوستان کورد-کانادایی ما بود که اهل زاخو است. او ما را به آنجا برد و یک وعده غذای کوردی بسیار خوشمزه و لذیذ خوردیم.
کوردستان٢٤: بسیار سپاسگزارم. از هر دوی شما قدردانی میکنم. بابت این مصاحبه کوتاه با کوردستان٢٤ بسیار از شما متشکرم. یک بار دیگر به کوردستان خوش آمدید.