K24 ÖZEL - Nasıl barıştılar?

ANKARA (K24)

Demokrasi, Barış ve Alternatif Politikalar Araştırma Merkezi (DEMOS), Ankara’da “Toplumsal Cinsiyet ve Barış: Kolombiya Barış Anlaşması” raporunu bir tanıtım toplantısıyla kamuoyuna duyurdu.

Rapor, 50 yılı aşkın süredir Kolombiya'da devam eden ve barış anlaşmasıyla sonuçlanan bir iç çatışmanın sürecine ışık tutuyor.

“Toplumsal Cinsiyet ve Barış: Kolombiya Barış Anlaşması” DEMOS araştırmacılarının yerinde gözlemledikleri ve toplumsal cinsiyet perspektifiyle ele aldıkları sürece dair bulguları içeriyor.

Raporu açıklayan araştırmacılar, Çözüm Süreci’ne değinirken, “Türkiye’deki ile neredeyse aynı zamanda başlayan Kolombiya barış süreci resmi bir anlaşmayla sonuçlanırken süreç Türkiye’de dramatik bir şekilde başarısız olmuştur” diyor.

DAŞLI: ÖZGÜN NOKTALARI VAR

K24’e konuşan toplantının konuşmacılarından araştırmacı Güneş Daşlı, bir yıldır bu süreci yürüttüklerini söyledi. Kolombiya barış sürecinin özgün noktalarının olduğunu belirten Daşlı, odaklandıkları noktanın toplumsal cinsiyet perspektifi olduğunu ifade etti.

Bu sürecin dünyada bir ilk olduğunu sözlerine ekleyen Daşlı, şu sözleri dile getirdi:

“2012’de müzakereler başladı. Norveç ve Küba gibi ülkeler bu müzakerelere katıldı. Bu sürecin devamında Eylül 2014’te Toplumsal Cinsiyet Alt Komisyonu kuruldu. Toplumsal Cinsiyet Alt Komisyonu’nun işi barış anlaşmalarının tamamını toplumsal cinsiyet bakış açısıyla gözden geçirmekti. Ancak daha sonra barış süreciyle ilgili referandum gerçekleştirildi. Barış süreci referanduma götürülünce, ne yazık ki ‘hayır’ kazandı.”

ROJAVA İLE BENZERLİK

Kolombiya barış sürecinin Türkiye’dekiyle benzerlik gösterdiğini de belirten Güneş Daşlı, Batı Kürdistan (Rojava) örneğini vererek, şunları ifade etti:

“IŞİD’le mücadelede kadın gerillaların çok etkin bir mücadelesi var. Kolombiya’da da görüştüğümüz kadın gerillalar vardı. Oradaki kadınlar ‘eşitlik mücadelesi için savaşıyoruz’ diyordu, Rojava’da da bildiğimiz kadarıyla kadın gerillalar sadece silahlı mücadele yürütmüyor, aynı zamanda toplumsal dönüşüm sağlayacak pek çok mekanizme kuruyor. Buna kadın mahkemeleri ve kadın evleri örnek verilebilir.”

ALICI: KADINLAR ÖTEKİLEŞTİRİLİYOR

K24’e konuşan araştırmacı Nisan Alıcı ise, “Eski kadın gerillaların toplumsal hayata yeniden nasıl katılacağı önemli bir tartışma. Bunu, toplumsal cinsiyet açısından değerlendiriyoruz.  Görüştüğümüz sivil toplum örgütleri de bu konuda epey kafa yormuşlardı” dedi.

20 ayrı örgütle görüştüklerini, 3 şehirde saha araştırması yaptıklarını söyleyen Alıcı, kadınların erkeklere göre daha çok zorluklarla karşılaştığını dile getirerek, şunları ifade etti:

 “Burada şöyle bir sorun karşımıza çıkıyor; kadınlar bir gerilla hareketinde yer aldıktan sonra barış süreçlerinde sivil hayata karışınca daha fazla ötekileştirmeye maruz kalıyor. Onların üzerindeki ‘terörist’ damgası daha zorlayıcı olabilir. O yüzden sivil hayata katılmalarını kolaylaştırmak için önlem almak gerekir.”

Pedagojik olarak toplumda kabullenici politikalar yürütmenin önemini vurgulayan Alıcı, “Hayatın içine gerçekten karışabilmeleri için toplumun bilinçlenmesi lazım” dedi.

HAVANA’DA ANLAŞMA

Kolombiya hükümeti ile FARC-EP (Kolombiyalı Devrimci Silahlı Güçleri - Halk Ordusu) arasındaki müzakereler Eylül 2012’de başlamış, Kasım 2016’da Küba’nın başkenti Havana’da barış anlaşmasının imzalanması ile sona ermişti.

Anlaşmada, ele alınacak 6 gündem başlığı belirlenmişti: Kırsal kalkınma, siyasi katılım, yasa dışı ekinler, mağdurlar, çatışmanın sona erdirilmesi ile barış anlaşmasının uygulanması ve teyit edilmesi.

Müzakerelerde mağdurların barış sürecine katılımını mümkün kılan forumlar düzenlenmiş, bu da Kolombiya örneğinin ayırt edici özelliklerinden biri olmuştu.

Anlaşmanın Entegre Toprak Reformu bölümünde kadınları toprak mülkiyetine ve üretime, finansman imkânlarına, altyapıya ve teknik desteğe erişim hakkı olan bağımsız yurttaşlar olarak tanıyan güçlü bir toplumsal cinsiyet vurgusu bulunuyor.

Kolombiya barış süreci Türkiye’deki barış süreci ile neredeyse aynı zamanda başlamıştı. Kolombiya’daki süreç resmi bir anlaşmayla sonuçlanırken Türkiye’de süreç başarısız olmuştu.

DEMOS ARAŞTIRMA MERKEZİ

2015’te kurulan Demokrasi, Barış ve Alternatif Politikalar Araştırma Merkezi (DEMOS) araştırmalar, projeler, söyleşiler, paneller, konferanslar, çeviriler ve yayınlar yoluyla demokratik temelde birlikte yaşama ilişkin tartışma ve politikalara katkı sunmayı hedefliyor.

DEMOS’un başlıca çalışma alanları azınlık yönetimleri, barış, toplumsal hafıza ve geçmişle yüzleşme, insan hakları, yurttaşlık ve demokrasi, Ortadoğu, toplumsal hareketler.