Ukrayna Erbil'de konsolosluk açmak üzere: Büyükelçi ilişkilerin güçlendiğine dikkat çekti

Rusya-Ukrayna savaşının dördüncü yılı geride kalırken, Ukrayna’nın Irak Büyükelçisi Ivan Dovhanych, barışın ancak hukukun üstünlüğü ve Ukrayna’nın toprak bütünlüğünün tanınmasıyla mümkün olacağını belirtirken, Kiev’in "güce dayalı bir ateşkesi" reddettiğini söyledi.

Ukrayna'nın Irak Büyükelçisi Ivan Dovhanych, 24 Şubat 2025 Salı günü, Kurdistan24’e verdiği özel röportajda, Kürt halkıyla Ukrayna halkı arasındaki "ortak direniş hafızasına" dikkat çekti.

1. Dört yıllık savaşın ardından, Ukrayna'nın bugünkü umudu nedir?

Ukrayna sadece barış umut ediyor, ateşkes veya savaşın durdurulmasını değil; ancak gücün üstünlüğüne değil, hukukun üstünlüğüne dayalı gerçek ve sürdürülebilir bir barış. Dünyanın; saldırganın hesap vermesi ve kurbanın korunması gerektiği gerçeğinden bıkmamasını umuyoruz. Dört yıllık savaş bizi kırmadı; aksine irademizi çelikleştirdi ve Ukrayna'nın kazanacağına olan inancımızı derinleştirdi. Çünkü insan kendi toprağı ve onuru için mücadele ettiğinde, sonunda zafere ulaşır.

2. Ukrayna şu an barışa hazır mı? Barışın önündeki en temel engeller nelerdir?

Ukrayna ilk günden beri barışa hazırdı, savaşı seçen Rusya'ydı. Bugün de barışa hazırız. Ancak barış, her iki tarafın da iradesini gerektirir. Temel engel açıktır; Moskova stratejik hedefinden, yani egemen bir devlet olarak Ukrayna'yı yok etmekten asla vazgeçmemiştir. Rusya müzakereleri güçlerini yeniden düzenlemek için taktiksel bir duraklama olarak kullandığı sürece, gerçek barış sağlanamaz. Barış, şu gerçeğin kabul edilmesiyle başlar; Ukrayna vardır, Ukrayna teslim olmayacaktır ve sınırlar güç kullanılarak belirlenemez.

3. Ukrayna barış karşılığında topraklarından vazgeçecek mi?

Bu soru dışarıdan kolayca sorulabilir; ancak şehirleri yıkılan, sevdikleri öldürülen ve evleri işgal edilenler için büyük bir acı taşır. Ukrayna'nın resmi tutumu değişmezdir, biz hiçbir işgali meşru görmüyoruz. Aynı zamanda Başkan Zelenskiy, diplomasi yolunun kapanmadığını açıkça belirtmiştir, ancak herhangi bir anlaşma Ukrayna'nın güvenliğinin garanti altına alınmasını içermelidir; böylece beş yıl sonra aynı bedeli tekrar ödemek zorunda kalmayalım. Güvenlik garantileri olmadan, en iyi anlaşma bile sadece gelecek savaşın ertelenmesidir.

4. Dört yıllık savaşın ardından Ukrayna neleri kaybetti ve neleri kazandı?

Kayıplar sayısızdır ve geri getirilemez. On binlerce insan öldürüldü. Milyonlarca insan yerinden edildi. Şehirler enkaza döndü, ülkenin altyapısı yok oldu, koca nesillerin çocukluğu çalındı. Hiçbir istatistik bu kayıpları tahmin edemez.

Ancak diğer yandan Ukrayna kazanç da sağladı; bu açıkça söylenmelidir. Dünyanın en deneyimli ordularından birini kurduk. Onlarca yıldır elde edilemeyen ulusal bir birlik sağladık. Savunma sanayimizi geliştirdik. Ne satın alınabilen ne de bağışlanabilen bir şey kazandık, o da diz çökmeyi reddeden bir halka karşı dünyanın duyduğu saygıdır.

5. Ukrayna'nın bu savaşta öğrendiği en önemli dersler nelerdir?

Birinci ders: Güvenlik başkalarına emanet edilemez. Sadece başkalarının garantilerine güvenen bir ülke tehlikededir. İkinci: Demokrasi kendini nasıl savunacağını bilmelidir; silahla, zekayla ve iradeyle. Üçüncü: Enformasyon savaşı, füze savaşı kadar ölümcüldür. Dördüncü: Belki de en önemlisi; ne için savaştığını bilenler kaybetmezler. Biz var olma hakkı için mücadele ediyoruz. Bundan daha güçlü bir motivasyon yoktur.

6. Kürdistan Bölgesi ile mevcut ilişkilerinizi nasıl değerlendiriyorsunuz?

Kürt halkı hayatta kalmak, kimliği ve kendi olma hakkı için mücadele etmenin ne demek olduğunu biliyor. Acı ve direnişteki bu ortak hafıza, yakınlığımızın insani temelini oluşturuyor. Erbil bizim için önemli bir ticaret merkezi haline geldi. Ukrayna malları Kürdistan pazarında iyi tanınıyor ve olumlu karşılanıyor. Bu ilişkiyi daha da geliştirmeye kararlıyız. Federal ve egemen Irak çerçevesinde, Ukrayna Irak'ın toprak bütünlüğüne koşulsuz saygı duymaktadır.

7. Ukrayna ne zaman Erbil'de konsolosluk açacak, gecikmenin sebebi nedir?

Erbil'de konsolosluk açmak Ukrayna'nın öncelikli işlerindendir ve daha önce Ukrayna Hükümeti düzeyinde karara bağlanmıştır. Şu anda Bağdat ile resmi onay süreçleriyle meşgulüz. Gecikme büyük ölçüde prosedür ve bürokrasinin doğasından kaynaklanmaktadır; bu işler zaman alır. Yeni Irak Hükümetinin kurulmasıyla bu sürecin hızlanacağını umuyorum. Yakın zamanda Ukrayna'nın Erbil Başkonsolosluğunun açılış törenine katılma onuruna erişeceğimi umuyorum, bu sürecin son aşamasına yaklaştığımızı düşünüyorum.

8. Kürdistan Bölgesi de dahil olmak üzere Ukrayna ve Irak arasındaki mevcut ticaret hacmi ne kadardır?

Ticari ve ekonomik koordinasyon büyükelçiliğin önceliklerinden biridir; çünkü bu alanda her iki ülkenin kullanılmamış büyük bir potansiyeli var. Ne yazık ki savaş, bu hedefe ulaşılmasını ciddi şekilde sekteye uğrattı. 2021 yılında Ukrayna ve Irak arasındaki ikili ticaret hacmi yaklaşık 700 milyon dolara ulaştı. 2022'de Rusya'nın tam kapsamlı işgalinin ardından bu oran önemli ölçüde düşerek 293 milyon dolara geriledi.

Ancak Ukrayna ekonomisi dayanıklı ve güçlüdür. Savaş koşullarına uyum sağladı ve şu an sonuçları ortada. 2025'te ikili ticaret hacmi 392.8 milyon dolara ulaştı, 2024'e kıyasla yaklaşık %30 artış gösterdi. Bu, savaşta olan bir ülke için dikkat çekici bir istatistiktir.

Kürdistan Bölgesi, güvenilir bir ticaret ortağı ve Ukrayna mallarının Irak pazarına girişi için kanıtlanmış bir kapı olarak bu canlanmada önemli bir rol oynamaktadır. İhraç ettiğimiz başlıca ürünler arasında ayçiçek yağı, gıda ürünleri, tatlılar ve madenler yer almaktadır. Sürekli olarak ilerliyoruz; en iyilerin henüz gelmediğine inanıyoruz.

9. Şu an Irak ve Kürdistan Bölgesi'nde kaç Ukrayna vatandaşı yaşıyor?

Genel olarak Irak'ta yaklaşık bin Ukrayna vatandaşı ikamet ediyor. Bu sayıdan 219 vatandaş Kürdistan Bölgesi'nde yaşıyor. Büyükelçiliğimiz hepsiyle sürekli iletişim halindedir ve onlara gerekli tüm hizmetleri sunmaya hazırdır. Savaş sırasında, yurt dışındaki her Ukrayna vatandaşı özel gözetimimiz ve dikkatimiz altındadır.