ABD ile İran arasındaki taslak mutabakatın detayları belli oldu
ABD basını, Washington ve Tahran yönetimleri arasında varılan 14 maddelik mutabakat metnini yayınladı. "İslamabad Mutabakat Muhtırası" adı verilen anlaşma; Hürmüz Boğazı’nın trafiğe açılmasından yaptırımların kaldırılmasına, 300 milyar dolarlık imar fonundan nükleer programa kadar kritik maddeler içeriyor.
Reuters'in haberine göre ABD yönetimi geçen hafta sonu İran ile varılan resmi mutabakatın metnini kamuoyuyla paylaştı. Önümüzdeki cuma günü İsviçre'de imzalanması beklenen bu mutabakat, 60 gün sürecek nihai müzakere sürecinin yol haritasını oluşturuyor.
Üst düzey bir ABD’li yetkili, mutabakatın öncelikli hedefinin Hürmüz Boğazı'ndaki sivil trafiği derhal başlatmak ve İran’ın nükleer malzemelerini imha sürecine sokmak olduğunu vurguladı.
İşte 14 maddelik "İslamabad Mutabakat Muhtırası"nın tam metni:
Askeri Operasyonların Durdurulması: Taraflar ve müttefikleri, tüm cephelerde askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak sonlandıracaklarını taahhüt eder. Birbirlerine karşı güç kullanma veya tehditte bulunmama sözü verilirken, Lübnan’ın toprak bütünlüğü güvence altına alınır.
Egemenliğe Saygı: ABD ve İran, birbirlerinin egemenliğine ve iç işlerine karışmama ilkesine bağlı kalacaktır.
60 Günlük Müzakere Süreci: Taraflar, karşılıklı rıza ile uzatılabilecek olan en fazla 60 gün içinde nihai anlaşmaya varmayı hedefler.
Deniz Ablukasının Kaldırılması: İmza töreinden sonra ABD, İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırmaya başlayacak ve 30 gün içinde tamamen sonlandıracaktır. ABD kuvvetleri, nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içinde İran yakın çevresinden çekilecektir.
Hürmüz Boğazı ve Ticari Gemilerin Geçişleri: İran, Basra Körfezi ve Umman Denizi arasında güvenli ve ücretsiz ticari geçişleri tesis edecektir. Mayın temizleme çalışmaları dahil olmak üzere trafik 30 gün içinde normale dönecektir.
300 Milyar Dolarlık Fon: ABD ve bölgesel ortakları, İran’ın ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık bir plan geliştirecektir. Bu planın mekanizması 60 gün içinde kesinleştirilecek ve gerekli lisanslar ABD tarafından verilecektir.
Yaptırımların Sona Erdirilmesi: BM Güvenlik Konseyi kararları ve ABD’nin tek taraflı tüm yaptırımları, nihai anlaşmada belirlenecek takvime göre kaldırılacaktır.
Nükleer Taahhütler: İran, nükleer silah geliştirmeyeceğini teyit eder. Mevcut zenginleştirilmiş malzeme stoğu, UAEA gözetiminde down-blend yöntemiyle çözülecektir. Zenginleştirme programının geleceği nihai müzakerelerde ele alınacaktır.
Statükonun Korunması: Nihai anlaşmaya kadar İran nükleer programını mevcut seviyede tutacak, ABD ise yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ek askeri güç sevk etmeyecektir.
Petrol ve Bankacılık Muafiyetleri: ABD Hazine Bakanlığı; İran ham petrolü, petrol ürünleri, bankacılık, sigorta ve taşımacılık hizmetleri için derhal muafiyetler çıkaracaktır.
Dondurulmuş Varlıkların İadesi: İran’ın dondurulmuş veya kısıtlanmış tüm fonları ve varlıkları tamamen kullanıma hazır hale getirilecektir. ABD, bu fonların transferi için gerekli tüm lisansları çıkaracaktır.
İzleme Mekanizması: Mutabakata uyumu ve başarılı bir şekilde uygulanmasını denetlemek üzere ortak bir yürütücü mekanizma kurulacaktır.
Müzakerelerin Başlatılması: Temel maddelerin (1, 4, 5, 10 ve 11) uygulanmasıyla birlikte taraflar münhasıran diğer paragraflar üzerinde nihai anlaşma görüşmelerine başlayacaktır.
BM Onayı: Varılacak nihai anlaşma, bağlayıcı bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararı ile tescil ve teyit edilecektir.