حملهی آمریکا به ونزوئلا و بازداشت مادورو؛ جزئیات عملیات و واکنشهای جهانی
ترامپ: شخصاً به مادورو پیشنهاد تسلیم دادم
در روز شنبه، ۳ ژانویه ۲۰۲۶، پایتخت ونزوئلا، کاراکاس، هدف بمباران شدید هواپیماهای جنگی آمریکا قرار گرفت. به دنبال این حملات هوایی، عملیات نیروهای ویژهی ایالات متحده به بازداشت نیکولاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا و همسرش، منجر شد.
این مداخلهی نظامی بیسابقهی آمریکا با واکنشهای متفاوت جهانی، از محکومیتهای شدید گرفته تا پشتیبانی صریح، مواجه شده است. مقامات ونزوئلا در پی این رخدادها، وضعیت اضطراری اعلام کرده و خواستار برگزاری نشست فوری شورای امنیت سازمان ملل متحد شدند.
اعلام ترامپ: "عملیات تصمیم قاطع" و اداره موقت ونزوئلا
دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحدهی آمریکا، شخصاً بازداشت مادورو و خانوادهی وی را اعلام کرد و اظهار داشت که آنها از کشور خارج شدهاند. ترامپ در یک کنفرانس مطبوعاتی، جزئیات "عملیات تصمیم قاطع" را فاش کرد و تأکید نمود که شخصاً خواستار تسلیم مادورو شده بود که با مخالفت وی روبهرو گشت. او مخفیگاه مادورو را "قلعهای فولادین" توصیف کرد که نیروهای ویژهی آمریکا بهسرعت به آن نفوذ کردند. ترامپ این حمله را "جنگ"ی برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر، که به گفتهی وی سالانه موجب مرگ ۳۰۰ هزار نفر میشود، و توقف ورود مجرمان به آمریکا توجیه کرد. او همچنین اعلام نمود که آمریکا موقتاً ونزوئلا را بهطور مستقیم اداره خواهد کرد تا انتقال قدرت صلحآمیز و مناسبی صورت گیرد و کنترل بخش نفتی کشور را نیز برای بازسازی زیرساختها و ایجاد درآمد به دست خواهد گرفت.
اتهامات مادورو: از نیویورک تا میامی
پاملا باندی، وزیر داد آمریکا، بیان کرد که مادورو و همسرش به اتهام دستداشتن در ترور و قاچاق مواد مخدر با "شدیدترین مجازاتهای قانونی" در آمریکا روبهرو خواهند شد. او توضیح داد که آنها در دادگاه فدرال نیویورک به توطئهی تروریستی مرتبط با مواد مخدر و تلاش برای واردات مقادیر زیادی کوکائین متهم شدهاند. باندی تأکید کرد که هیچکس بالاتر از قانون نیست و دادگاه بهصورت "بسیار سخت و شفاف" برگزار خواهد شد. ترامپ بعدها مشخص کرد که با وجود انتقال اولیه به نیویورک، آنها در نهایت در میامی محاکمه خواهند شد و به "مدارک هولناک"ی علیه آنها اشاره کرد.
جزئیات نظامی عملیات "تصمیم قاطع"
ژنرال دان کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، جزئیات نظامی عملیات با نام "عملیات تصمیم قاطع" را تشریح کرد. این عملیات شامل بیش از ۱۵۰ هواپیما در یک تلاش بسیار هماهنگ برای پیادهکردن نیروهای ویژه در قلب کاراکاس بود. او خاطرنشان کرد که این عملیات که در "تاریکترین ساعات" ۲ ژانویه انجام شد، اوج ماهها برنامهریزی و آموزش بود و تنها توسط ارتش آمریکا قابل اجرا بود. پیت هگست، یک مقام ارشد آمریکایی، رهبری رئیس جمهور ترامپ را ستود و اعلام کرد که دوران "اول آمریکا" و "صلح از طریق قدرت" بازگشته است.
بحثهای داخلی در آمریکا: نادیدهگرفتن کنگره
این عملیات همچنین بحثهای داخلیای را در آمریکا برانگیخت. یک منبع آمریکایی فاش کرد که دولت ترامپ کنگره را نادیده گرفته و تنها پس از پایان عملیات و انتقال بازداشتشدگان به قانونگذاران اطلاع داده است. کاخ سفید این اقدام را با استناد به اختیارات رئیس جمهور ذیل مادهی دوم قانون اساسی آمریکا بهعنوان فرماندهی کل نیروهای مسلح توجیه کرد. با این حال، این حرکت با انتقاداتی روبهرو شد؛ سناتور دموکرات، روبن گالیگو، این حملات را "غیرقانونی" و شبیه به جنگ عراق توصیف کرد. سناتور جمهوریخواه، مایک لی، نیز نگرانیهای خود را در مورد استفاده از نیروی نظامی بدون اعلام رسمی جنگ یا مجوز کنگره ابراز داشت.
محکومیت گستردهی جهانی
در سطح بینالمللی، مداخلهی نظامی با محکومیت گستردهای مواجه شد. لوئیس داسیلوا، رئیس جمهور برزیل، بهشدت حمله و بازداشت مادورو را محکوم کرد و آن را "اقدامی غیرقابل قبول" و "رویهای خطرناک" خواند که قوانین بینالمللی و حاکمیت ونزوئلا را آشکارا نقض میکند. او هشدار داد که چنین اقداماتی ثبات آمریکای لاتین بهعنوان یک منطقهی صلحآمیز را تهدید میکند و میتواند به دنیایی تحت سلطهی خشونت و بیثباتی منجر شود. داسیلوا از جامعهی بینالمللی خواست تا از طریق سازمان ملل متحد پاسخی قاطعانه بدهد.
وزارت امور خارجهی چین نیز نگرانی عمیق خود را ابراز کرد و اقدامات واشنگتن را "هژمونیک" و نقض آشکار قوانین بینالمللی و تمامیت ارضی ونزوئلا دانست. پکن در مورد تهدیدات جدی برای صلح و امنیت در آمریکای لاتین و دریای کارائیب هشدار داد و از آمریکا خواست تا به اصول منشور سازمان ملل متحد پایبند باشد و از دخالت در امور داخلی سایر کشورها دست بردارد.
بههمین ترتیب، وزارت امور خارجهی فرانسه نیز این عملیات را محکوم کرد و بازداشت نیکولاس مادورو را "نقض آشکار" قوانین بینالمللی و حاکمیت آن کشور توصیف نمود. بیانیهی فرانسه تأکید کرد که هیچ دستور کار خارجیای نباید بر ارادهی ونزوئلا تحمیل شود و مردم آن کشور باید سرنوشت خود را تعیین کنند.
وزارت امور خارجهی روسیه نیز خواستار آزادی فوری رئیس جمهور مادورو و خانوادهی وی شد و این بازداشت را "نقض آشکار" قوانین بینالمللی و اصول احترام به حاکمیت کشورها دانست. مسکو بر لزوم احترام به ارادهی مردم ونزوئلا تأکید کرد و هشدار داد که ادامهی فشارهای سیاسی میتواند تنشها را تشدید کرده و ثبات منطقه را برهم بزند.
حمایت ایتالیا و موضع دوگانه ماکرون
در مقابل، جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، با صدور بیانیهای از عملیات نظامی آمریکا بهعنوان "دفاعی مشروع" پشتیبانی کرد. ملونی بهعنوان متحد نزدیک رئیس جمهور ترامپ، اظهار داشت که اگرچه دولت او معتقد نیست که استفاده از زور بهترین راه برای تغییر رژیمهای دیکتاتوری است، اما این مداخله برای مقابله با حملات غیرمستقیم به امنیت بینالمللی، بهویژه پشتیبانی از قاچاق مواد مخدر، ضروری بوده است.
امانوئل ماکرون، رئیس جمهور فرانسه، با وجود محکومیت این عملیات از سوی وزارت امور خارجهی کشورش، شخصاً در حساب کاربری خود در شبکهی اجتماعی ایکس از پایان حکومت مادورو پشتیبانی کرد. او اعلام کرد که مردم ونزوئلا "از دیکتاتوری مادورو رها شدهاند" و وی را به تصرف قدرت و نقض آزادیهای اساسی متهم نمود. با این حال، ماکرون برخلاف برنامهی ترامپ برای حکومت مستقیم آمریکا، خواستار "انتقالی مسالمتآمیز و دموکراتیک" شد که به ارادهی مردم ونزوئلا احترام بگذارد و ابراز امیدواری کرد که ادموند گونزالز اوروتیا، پیروز انتخابات ۲۰۲۴، بتواند بر این انتقال نظارت کند.